VI SA/Wa 512/13

WyrokWSA w Warszawie2013-05-29

Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Ewa Frąckiewicz, Grażyna Śliwińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej o negatywnym wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, oparta na ocenie prawidłowości pytań testowych, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości jest zgodna z prawem. Stwierdził, że pytania testowe egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, w tym zakwestionowane przez skarżącą pytania nr 52, 78 i 84, zostały sformułowane jednoznacznie, zawierały tylko jedną prawidłową odpowiedź opartą na przepisach prawa, a ich zakres tematyczny mieścił się w wymogach ustawy. W konsekwencji, negatywny wynik egzaminu skarżącej, która uzyskała 97 punktów zamiast wymaganych 100, został uznany za prawidłowy.
Stan faktyczny
Skarżąca A. Z. uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, zdobywając 97 punktów. Komisja Egzaminacyjna utrzymała ten wynik, a Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji, odrzucając odwołanie skarżącej. Skarżąca zarzuciła wadliwość pytań testowych nr 52, 78 i 84, twierdząc, że dopuszczają one więcej niż jedną prawidłową odpowiedź. Skarga do WSA dotyczyła decyzji Ministra Sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską Pani A. Z. Niniejsze rozstrzygnięcia wydano przy następujących ustaleniach; Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (zwana dalej "komisją kwalifikacyjną") ustaliła negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską A. Z. (zwanej dalej także "skarżącą"). Uzyskała ona bowiem z testu 97 punktów. Komisja kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn. zm.), pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Następnie od powyższej uchwały skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości i przyjęcie, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie art. 331 ust. 3 w zw. z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, przez przyjęcie, że sposób zredagowania pytań nr 52, 78 i 84 oraz odpowiedzi do nich "realizował obowiązek zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego pytania i każdego zestawu odpowiedzi, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej". Odwołująca powołała się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące kryteria, które powinny spełniać przygotowane na egzamin pytania testowe. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie powołując się na art. 339 ust. 1 i 3, a także na art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych podniósł, że egzamin wstępny na aplikację radcowską polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje zaś kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Ostatecznie aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Minister badając sprawę wskazał również, że z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji i nie wynika z niego, by w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości, mogących mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącej. Stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem organu, pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym uznał, że test, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Rozpoznając niniejszą sprawę organ poddał analizie kartę odpowiedzi skarżącej, sprawdzając jeszcze raz udzielone przez nią odpowiedzi. Przechodząc do analizy pytań organ odnośnie pytania nr 52, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, sędzia wyznaczony i sąd wezwany: A. nie mogą uzupełnić, mimo wniosku strony, postanowienia sądu orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu, B. mogą uzupełnić na wniosek strony postanowienie sądu orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu, C. mogą uzupełnić z urzędu postanowienie sądu orzekającego przez przeprowadzenie nowych dowodów na fakty wskazane w tym postanowieniu." organ podał, ze prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "B", która wynika z art. 240 § 2 k.p.c., natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "C". A. Z. w odwołaniu stwierdziła, że poza prawidłową odpowiedzią "B", uznać należy również jako poprawną odpowiedź "C". Powołując się na stanowisko komentatora Kazimierza Piaseckiego, w którym wyraził on opinię, że uzupełnienie postanowienia dowodowego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu, może nastąpić zarówno na wniosek strony, co przepis wyraźnie przewiduje, jak i z urzędu. Sąd nie może dopuścić samoistnie tylko dowodu z przesłuchania stron i opinii biegłego. Zdaniem skarżącej, przytoczone stanowisko oznacza, że pomimo brzmienia art. 240 k.p.c., nie istnieją ograniczenia co do dopuszczenia innych dowodów. Ponadto w jej ocenie przepis art. 240 k.p.c. musi być również interpretowany w zależności od postępowania, w którym jest stosowany i wyrażony w przepisie postulat musi doznać ograniczenia właśnie w sytuacji, gdy przepisy k.p.c. przewidują możliwość działania sądu z urzędu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zarzuty skarżącej są niezasadne, bowiem prawidłowa odpowiedź na pytanie uregulowana została w art. 240 k.p.c. i dotyczy związania sądu wezwanego (sędziego wyznaczonego) treścią postanowienia dowodowego wydanego przez sąd orzekający. Zdaniem organu, art. 240 § 2 k.p.c. odnosi się do sytuacji, gdy sąd orzekający wydał określonej treści postanowienie dowodowe i przeprowadzenie tego dowodu zlecił sądowi wezwanemu (sędziemu wyznaczonemu) - art. 235 §1 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżącej, sąd wezwany (sędzia wyznaczony) nie może jednak wyjść poza przedmiot i zakres postępowania dowodowego (art. 240 § 2 k.p.c.). Z przepisu tego wynika bowiem jednoznacznie, że w takiej sytuacji uprawnienie sądu wezwanego (sędziego wyznaczonego) ogranicza się wyłącznie do możliwości uzupełnienia postanowienia sądu orzekającego (i to tylko na wniosek strony, przez przesłuchanie nowych świadków, ale tylko na fakty wskazane w tym postanowieniu). Organ wyjaśnił, że zgodnie natomiast z dyspozycją art. 239 k.p.c. sąd wezwany (sędzia wyznaczony) ma uprawnienia sądu orzekającego (przewodniczącego), ale tylko w zakresie zleconego mu postępowania dowodowego. Sąd wezwany (sędzia wyznaczony) nie może wyjść poza przedmiot i zakres postępowania dowodowego (art. 240 §2 k.p.c.). Potwierdzeniem niniejszego stanowiska jest również brzmienie § 101 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 oraz Dz. U. z 2012 r. poz. 1070), który wskazuje, że zlecenie przeprowadzenia dowodu wiąże sąd wezwany. Dlatego też wadliwość odpowiedzi "C" polega zarówno na tym, że wskazuje na możliwość uzupełnienia postanowienia z urzędu (podczas, gdy dopuszczalne jest wyłącznie uzupełnienie na wniosek), jak i na tym, że wskazuje na możliwość przeprowadzenia każdego dowodu (podczas, gdy dopuszczalne jest tylko przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków). Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości uznał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie, zgodną z treścią przepisu art. 240 § 2 k.p.c., jest wyłącznie odpowiedź "B". Kolejne zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 78 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, zwana CEIDG, udostępnia zawarte w niej dane i informacje, z wyjątkiem między innymi: A. adresu zamieszkania przedsiębiorcy, o ile nie jest on taki sam jak miejsce wykonywania działalności gospodarczej, B. informacji o obywatelstwie polskim przedsiębiorcy, o ile takie posiada i innych obywatelstwach przedsiębiorcy, C. informacji o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej". Organ wskazał, że prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A", która oparta jest na treści art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.) natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". A. Z. podniosła, że znajomość przepisu prawnego, wskazanego jako podstawa prawna do pytania nr 78 w wykazie prawidłowych odpowiedzi jest niewystarczająca. Niezbędna jest również znajomość niewymienionego w wykazie art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Odnosząc się do powyższych zarzutów Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie są one zasadne. Zdaniem organu, z analizy treści pytania i będącego jego podstawą przepisu jednoznacznie wynika, że do udzielenia prawidłowej odpowiedzi wystarczająca była znajomość art. 37 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który min. stanowi, że Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEIDG) nie udostępnia informacji o adresie zamieszkania przedsiębiorcy, o ile nie jest on taki sam jak miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Taka treść została wskazana w odpowiedzi "A". Odpowiedź "A" jest zatem prawidłowa, gdyż stanowi powtórzenie treści przepisu prawa, na którym zostało oparte pytanie. Zdaniem organu, pytanie było prawidłowo skonstruowane, a do udzielenia prawidłowej odpowiedzi wystarczająca była znajomość przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż właśnie w tym przepisie zamieszczono wyjątki dotyczące danych niepodlegających ujawnieniu w CEIDG. Natomiast treści odpowiedzi "B" i "C" zawierają informacje o danych, które CEIDG udostępnia osobom trzecim, zatem są odpowiedziami błędnymi, gdyż pytanie dotyczyło danych, które jako wyjątek od zasady, nie podlegają ujawnieniu osobom trzecim. Odnosząc się do ostatniego zakwestionowanego pytania nr 84, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze, wierzycielem w rozumieniu tej ustawy, w postępowaniu upadłościowym prowadzonym po ogłoszeniu upadłości, jest: A. każdy uprawniony do zaspokojenia z masy upadłości, choćby wierzytelność nie wymagała zgłoszenia, B. jedynie wierzyciel, który zgłosił swoją wierzytelność, C. jedynie wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem egzekucyjnym". organ wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 189 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, zpóźn. zm.). Natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". A. Z. podniosła, że art. 189 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze nie tylko odnosi się do postępowania upadłościowego prowadzonego po ogłoszeniu upadłości, lecz również do postępowania w przedmiocie wniosku o głoszenie upadłości. Według skarżącej, użyty zwrot w pytaniu "w postępowaniu upadłościowym po ogłoszeniu upadłości" wprowadza w błąd, gdyż sugeruje, że chodzi o pojęcie wierzyciela zastosowane np. w art. 236 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, a używane dla określenia podmiotów, które po ogłoszeniu upadłości starają się wykazać swe prawa do zaspokojenia swych roszczeń z masy upadłości i w tym celu zgłaszają swe wierzytelności. Minister Sprawiedliwości analizując niniejszy zarzut stwierdził, że pojęcie wierzyciela w rozumieniu ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze jest zdefiniowane w art. 189, który stanowi, że wierzycielem w rozumieniu ustawy jest każdy uprawniony do zaspokojenia z masy upadłości, choćby wierzytelność nie wymagała zgłoszenia. Organ podkreślił, że przywołany przepis został umieszczony w Części I ustawy - Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym w Tytule IV - Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym, prowadzonym po ogłoszeniu upadłości. W związku z tym, w pytaniu zaznaczono, że chodzi o definicję wierzyciela w postępowaniu prowadzonym po ogłoszeniu upadłości. Ta definicja różni się bowiem od definicji wierzyciela znanej w doktrynie prawa cywilnego. Organ podkreślił, że ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze posługuje się pojęciem wierzyciela w szerszym ujęciu niż to ma miejsce w doktrynie prawa cywilnego. Wierzycielem bowiem, w rozumieniu art. 189 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, może być zarówno wierzyciel w ścisłym, cywilnoprawnym znaczeniu, jak i wierzyciel uprawniony do dochodzenia należności publicznoprawnych. Jest nim zawsze każdy uprawniony do zaspokojenia z masy upadłości niezależnie od dokonania przez niego faktycznej czynności, jaką jest wymagane zgłoszenie wierzytelności. Organ podkreślił, że jest to jedyna definicja wierzyciela w ustawie - Prawo upadłościowe i naprawcze, a pytanie dotyczyło jedynie tej kwestii. Pytanie natomiast nie dotyczyło uprawnień wierzycieli do poszczególnych czynności, które są różnie ukształtowane w tej ustawie. Natomiast przywołany w odwołaniu art. 236 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w żaden sposób nie modyfikuje definicji wierzyciela w Prawie upadłościowym i naprawczym. Z przepisu wynika bowiem, że po ogłoszeniu upadłości, wierzycielowi pragnącemu uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego, do których udziału niezbędne jest ustalenie wierzytelności, przysługuje - jako droga wyłączna - prawo zgłoszenia wierzytelności w trybie art. 236 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Zatem powołany przepis określa jedynie szczególną sytuację wierzyciela osobistego, jeżeli niezbędne jest ustalenie jego wierzytelności. Konkludując organ stwierdził, że nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącej o wadliwości zakwestionowanych pytań w oparciu o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem wszystkie pytania testu, w tym pytania nr 52, 78 i 84, które niezasadnie próbowała podważyć, są skonstruowane z zachowaniem wszystkich standardów, na które zwracał uwagę sąd w orzeczeniach. Kwestionowane pytania zostały sformułowane prawidłowo, zawierają wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź, wynikającą z przepisów prawa. Zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 331 ust. 3 w zw. z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych nie znajduje uzasadnienia. Brak jest więc podstaw, do przyznania dodatkowych punktów za każde z zaskarżonych pytań. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie prawa - art. 33 (1) ust. 3 w zw. z art. 33 (9) ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych przez przyjęcie, że sposób zredagowania pytań i odpowiedzi na egzaminie radcowskim przeprowadzonym w dniu 29 września 2012 roku, a oznaczonych nr 52, 78 i 84 realizował obowiązek zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego pytania i każdego zestawu odpowiedzi, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej; 2) naruszenie prawa - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jedynie formalne odniesienie do zarzutu i argumentów podniesionych w odwołaniu bez analizy wykazywanych uchybień. Uzasadniając swoją skargę skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2012 r. W odpowiedzi na skargę Minister sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Według oceny Sądu nie jest zasadny zarzut skargi, wskazujący na naruszenie prawa tj. art. 33 (1) ust. 3 w związku z art. 33 (9) ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Pierwszy z tych przepisów zakreśla zakres tematyczny egzaminu na aplikację radcowską, drugi zaś stanowi, że stanowi, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część tekstu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Skarżąca podnosi, że redakcja pytań 52, 78 i 84 nie była prawidłowa i nie odpowiadała wymogom przepisu art. 33 (9) ust. 1 ustawy o radcach prawnych, albowiem możliwe było udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Ponadto, zdaniem A. Z. Minister Sprawiedliwości wbrew przepisom art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. nie przeprowadził rzeczywistej kontroli zarzutów skarżącej, podnoszonych w odwołaniu od uchwały komisji kwalifikacyjnej. Według oceny Sądu, Minister Sprawiedliwości realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a. ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy i ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, przy czym poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu jak i jego przebiegu. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ obszernie ustosunkował się do zarzutów skarżącej, podniesionych w odwołaniu i wykazał ich bezzasadność. Sąd podziela stanowisko organu, że wszystkie pytania testowe (w tym również zakwestionowane przez skarżącą) zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była poprawna wyłącznie jedna z nich. Poza tym pytania opierały się na przepisach prawa, wchodzących w zakres tematyczny egzaminu określony w art. 33 (1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych i nie dotyczyły kwestii spornych w doktrynie i orzecznictwie. W przypadku pytania 52 jedyną poprawę odpowiedzią była odpowiedź "B" – wynikała ona wprost z art. 240 § 2 k.p.c. Skarżąca udzieliła odpowiedzi wadliwej, zakreślając odpowiedź "C", która wraz z pytaniem 52 nie tworzyła zdania prawdziwego. Od kandydatów na aplikantów radcowskich wymagana jest przede wszystkim znajomość przepisów prawa. Udzielenie odpowiedzi na pytanie 52 wymagało jedynie znajomości treści art. 240 § 2 k.p.c. Powoływanie się na jednostkowy pogląd komentatora Kazimierza Piaseckiego o możliwości dopuszczenia z urzędu dowodów na fakty wskazane w postanowieniu sądu orzekającego, nie było właściwe. Również w przypadku zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 78 możliwa była tylko jedna odpowiedź "A" wynikająca z treści art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności gospodarczej. Skarżąca wybrała odpowiedź "B" czyli błędną. Powołany przez nią argument, że aby udzielić prawidłowej odpowiedzi na to pytanie należało znać art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy jest, o tyle chybiony, że kandydaci na aplikantów radcowskich powinni wykazać się znajomością całej ustawy o działalności gospodarczej, która wchodzi w zakres pojęciowy prawa gospodarczego, wymienionego w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 84 należy zgodzić się z organem, że dotyczyło ono definicji wierzyciela, zawartej w art. 189 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Stąd jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A" natomiast skarżąca zakreśliła błędną odpowiedź "B". Sąd nie podzielił zastrzeżeń skarżącej, że użyty w pytaniu nr 84 zwrot "w postępowaniu upadłościowym po ogłoszeniu upadłości" wprowadza w błąd, gdyż sugeruje, że chodzi o pojecie wierzyciela zastosowane w art. 236 Prawa upadłościowego i naprawczego. W pytaniu tym wyraźnie zaznaczono, że chodzi o definicję wierzyciela w postępowaniu po ogłoszeniu upadłości, stąd też jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A". Wobec tego, że skarżąca uzyskał z testu 97 punktów na wymaganych co najmniej 100 punktów, rozstrzygnięcia organów obu instancji w świetle przepisu art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych należy uznać za prawnie uzasadnione. Wobec powyższego skoro zarzuty skargi okazały się niezasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło