VI SA/Wa 519/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata Z. H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku VAT oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych uiszczonej opłaty skarbowej, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania J. Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 18 ust 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2008 r. cofającą pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, iż J. Z. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r., sygn. akt [...], został skazany za ciąg przestępstw z art. 218 § 1 k.k. tj. nieodprowadzanie za pracowników składek na ubezpieczenie społeczne a nadto nie przedstawił aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego potwierdzających zdolność do dysponowania bronią. Komendant Główny Policji wskazał, iż dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni palnej i amunicji nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy istnieje uzasadniona obawa, iż dana osoba może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zwłaszcza wówczas, gdy została ona skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko m.in. życiu, zdrowiu lub mieniu albo, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Katalog przestępstw o popełnienie których dana osoba została oskarżona lub za które została skazana prawomocnym wyrokiem jest otwarty a zatem norma ta daje organowi możliwość oceny uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego także w przypadku popełnienia innego rodzaju przestępstw niż wymienione. Ustawodawca nie zastrzegł, że przestępstwa te winny mieć jakikolwiek związek z użyciem broni, czy też zawierać w swej stronie przedmiotowej takie elementy jak przemoc lub groźba jej użycia. Sposób działania sprawcy czynu zabronionego miał zasadnicze znaczenie dla istnienia obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przed zmianą treści tego przepisu, dokonaną ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. Nr 52, poz. 451), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. Po tej dacie decydujący jest rodzaj naruszonego działaniem sprawcy dobra, a dodatkowo również stopień społecznej szkodliwości czynu zabronionego i jego okoliczności. Komendant Główny Policji podkreślił, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy nie obliguje organów Policji do udowodnienia, iż faktycznie osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń użyje jej w wyżej określonym celu (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa-871/05, LEX nr 206533). W ocenie organu posiadaniu przez odwołującego się pozwolenia na broń palną gazową sprzeciwiają się okoliczności popełnionego przez niego przestępstwa, a także jego ciężar gatunkowy, tj. znaczenie dla sfery stosunków społecznych. Organ podkreślił, iż bezprawne zachowanie strony odnosiło się do 19 pracowników oraz trwało w niektórych przypadkach kilka lat - najdłużej około 4 lata, co świadczy o nieliczeniu się przez J. Z. z podstawowymi potrzebami innych ludzi, w tym przypadku związanymi z zapewnieniem im bezpieczeństwa (w sensie socjalnym), nie tylko w bieżącym czasie, lecz zwłaszcza w przyszłości. Osoba, której można przypisać taką cechę nie daje gwarancji, że z należytym poczuciem obowiązku, a więc odpowiedzialnie, bezpiecznie i zgodnie z prawem będzie dysponować bronią palną, która ze względu na swoje właściwości jest niebezpiecznym narzędziem, a więc jej posiadanie wiąże się ściśle ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ stwierdził też, że pozytywna opinia z miejsca zamieszkania nie zmienia powyższego przekonania, bowiem wynika z oceny okoliczności i ciężaru gatunkowego popełnionego przez przestępstwa i opiera się na ustaleniach dokonanych we wskazanym wyżej wyroku. Ocena zasadności prawomocnego wyroku sądu nie może stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego, natomiast taki wyrok jest wiążący dla organów Policji przy ustaleniu przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. Prawo do posiadania broni jest dobrem reglamentowanym i ochrona interesu społecznego jest nadrzędna nad interesem jednostki. Reasumując, organ stwierdził, że pozostawieniu J. Z. pozwolenia na broń sprzeciwia się interes społeczny (art. 7 k.p.a.), który bezwzględnie wymaga, aby bronią dysponowały jedynie osoby gwarantujące bezpieczne i zgodne z przepisami jej posiadanie. Organ argumentując swoje stanowisko powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Odnosząc się do drugiej z przesłanek cofnięcia pozwolenia, określonej w art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy, Komendant Główny Policji stwierdził, że zgodnie z dyspozycją tego przepisu właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5. Art. 15 ust. 4 ustawy stanowi, że osoba posiadająca pozwolenie na broń wydane w celu określonym w art. 10 ust. 3 pkt 1 obowiązana jest raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w ust. 3, czyli stwierdzające, że nie należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 i potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Kwestia ta nie jest obojętna z punktu widzenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ze względu na możliwe skutki używania broni. Nie może więc być żadnych wątpliwości, że posiadacz pozwolenia na broń jest w pełni zdolny psychicznie i zdrowotnie do jej posiadania. Dlatego też ustawodawca zobligował osoby posiadające pozwolenie na broń, m.in. do ochrony osobistej, do przedstawienia raz na 5 lat aktualnych orzeczeń. Natomiast celem tego obowiązku, z uwagi na to, że broń palna jest niebezpiecznym narzędziem, jest ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, dla którego zagrożenie mogą stworzyć osoby nie posiadające zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią palną. Odwołujący się, nie przedstawiając aktualnych orzeczeń, nie potwierdził w sposób prawem przewidziany swojej zdolności do dysponowania bronią. Kwestia zdolności do posiadania broni ma o tyle istotne znaczenie, że - posiadając pozwolenie na broń od 1993 r. - nigdy badań lekarskich i psychologicznych nie przechodził, ponieważ obowiązek taki nie istniał na gruncie ustawy z 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych. Ponieważ zainteresowany obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy nie wykonał, zostały spełnione przesłanki art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy, pozwalające organom Policji cofnąć mu pozwolenie na broń. Organ odniósł się także do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania wskazując, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 105 § 1 k.p.a. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. Z., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż nie kwestionuje braku badań, których nie wykonał z powodu okresowego braku środków finansowych. Co więcej, posiadane zezwolenie jest bezterminowe a z informacji uzyskanych z KWP wynikało, iż nie jest zobowiązany do legitymowania się badaniami, co wprowadziło go w błąd. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest m.in. przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy, tj. wydawanych przez upoważnionych lekarza i psychologa, stwierdzających, że osoba badana nie należy do osób z zaburzeniami psychicznymi, wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionych od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. Problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy do osób, które uzyskały pozwolenia na broń palną do celów ochrony osobistej, wydane pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1961 r. Nr 6, poz. 43 ze zm.), mają zastosowanie przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), w tym art. 15 ust. 4 tej ustawy, który nakłada na osoby posiadające pozwolenie na broń wydane w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia obowiązek przedstawiania raz na pięć lat właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, wydanych przez upoważnionych: lekarza i psychologa, potwierdzających, że mogą one dysponować bronią. W przepisach przejściowych obowiązującej od dnia 20 marca 2000 r. ustawy o broni i amunicji, która uchyliła (z wyjątkami niemającymi znaczenia w rozpatrywanej sprawie) ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, w art. 52 zagwarantowano zachowanie ważności pozwoleń na broń i legitymacji noszących nazwę "pozwolenia na broń" wydawanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to, że podmioty, które otrzymały takie pozwolenia, mają prawo do legalnego posługiwania się tą bronią, którą nabyły zgodnie z obowiązującymi do czasu wejścia w życie nowej ustawy przepisami. Nie oznacza to natomiast, że osób tych nie obowiązują regulacje wynikające z nowych przepisów. Dotyczy to zwłaszcza obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, a dotyczącego konieczności przedstawiania właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Wymóg ten dotyczy wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń wydanych w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia niezależnie od tego, czy uzyskali pozwolenia pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy, czy też na podstawie ustawy z 1961 r. Ustawodawca zachowując w mocy "stare" pozwolenia nie zwolnił bowiem ich posiadaczy z obowiązku poddawania się okresowym badaniom lekarskim i psychologicznym. Obowiązek ten wynika niewątpliwie z potrzeby gwarantowania bezpiecznego posiadania i posługiwania się bronią przez wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń, a nie tylko przez tych z nich, którzy pozwolenie otrzymali pod rządami nowej ustawy. A zatem w stosunku do skarżącego, który uzyskał pozwolenie na broń przed wejściem w życie tej ustawy, ma zastosowanie obowiązek przedkładania okresowych badań lekarskich i psychologicznych. Art. 52 stanowi tylko, iż zachowują ważność, po dniu wejścia w życie ustawy z 21 maja 1999 r., pozwolenia na broń i legitymacje stwierdzające te pozwolenia, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów. Natomiast inne kwestie związane z posiadaniem broni przez takie osoby, po dniu wejścia w życie nowej ustawy, reguluje ten akt prawny. Za takim rozumieniem powyższego przepisu przemawia przede wszystkim to, iż sytuację prawną wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń powinien regulować aktualnie obowiązujący akt prawny. Obowiązek przedkładania zaświadczeń lekarskich i psychologicznych raz na pięć lat dotyczy więc wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia - zarówno wydanych na podstawie obecnie obowiązujących, jak i wcześniejszych przepisów. Ustawa z 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych utraciła bowiem moc obowiązującą. Z żadnych przepisów ani zasad wykładni nie wynika natomiast, że do pozwoleń na broń wydanych na podstawie ustawy z 1961 r. zachowują zastosowanie przepisy "starej" ustawy. Przeciwnie, z przepisów przejściowych jednoznacznie wynika, że w odniesieniu do tego rodzaju pozwoleń mogą mieć zastosowanie tylko przepisy ustawy "nowej", z 1999 r. Co za tym idzie - osoby posiadające pozwolenia na broń wydane na podstawie ustawy z 1961 r., które zachowały ważność na podstawie art. 52 ustawy z 1999 r. o broni i amunicji, są zobowiązane wykonać powinności wprowadzone wobec nich przez przepisy nowej ustawy. Jedną z tych powinności jest obowiązek aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych raz na pięć lat przez osoby posiadające pozwolenie na broń wydane w celach ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (art. 15 ust. 4 ustawy). Zgodnie natomiast z przepisem art. 18 ust. 5 pkt 2 tej ustawy właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy Policji, zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, wskazały, pomimo iż nie ciążył na nich taki obowiązek, na konieczność złożenia wymaganych prawem orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Skarżący z obowiązku tego nie wywiązał się i dlatego też - w ocenie Sądu - zasadnym było cofnięcie mu pozwolenia na broń palną gazową. Przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy stanowi wprawdzie, że właściwy organ Policji "może" cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym. Jednakże w ustalonym przez organ i niespornym między stronami stanie faktycznym, zaskarżona decyzja znajduje, w ocenie Sądu, uzasadnienie. Decyzja w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną dla celów ochrony osobistej wydana w oparciu o art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego organu. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą Sądu, jak każde inne, ale zakres tej kontroli jest ograniczony - Sąd bada bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie wnika w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. W ocenie Sądu zakwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie organu odpowiada powyższym kryteriom. Komendant Główny Policji zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. wskazał na przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję i swoje stanowisko przekonywująco uzasadnił. Należy podkreślić, iż prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym także prawa europejskiego. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale nadto mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jak już, bowiem wskazano wyżej prawo do posiadania broni ma w świetle powołanej ustawy, reglamentacyjny charakter. Wydawanie pozwoleń na broń może mieć, zatem miejsce w sytuacjach uznanych za szczególne, a ich cofanie winno nastąpić wówczas, gdy interes bezpieczeństwa i porządku publicznego jest zagrożony. Reasumując, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.