VI SA/Wa 525/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-17
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Andrzej Czarnecki, Sławomir Kozik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rejestrację odbiorników telewizyjnych i ustalającą opłatę abonamentową, opierając się na protokole kontroli i oświadczeniu pracownika, mimo kwestionowania ich wiarygodności przez stronę skarżącą?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i niewątpliwy wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, akceptując ustalenia organu pierwszej instancji oparte wyłącznie na protokole kontroli i oświadczeniu pracownika, mimo ich kwestionowania przez stronę. Brak analizy i ustosunkowania się do argumentacji strony, a także niedostateczne doprecyzowanie statusu i wiedzy osoby składającej oświadczenie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej o nakazaniu rejestracji 20 odbiorników telewizyjnych i ustaleniu opłaty za używanie 24 niezarejestrowanych odbiorników. Podstawą ustaleń był protokół kontroli i oświadczenie pracownicy skarżącej, które kwestionowała jej wiarygodność, twierdząc m.in. że nie była obecna podczas kontroli, a pracownica nie miała pełnej wiedzy i nie była upoważniona do reprezentowania jej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej B.M. kwotę 2820 (dwa tysiące osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Administracji i Cyfryzacji (dalej organ odwoławczy), działając na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. M. (dalej skarżąca) od decyzji z [...] września 2014 r. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej (dalej organ I instancji) o nakazaniu skarżącej rejestracji 20 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustaleniu opłaty za używanie 24 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 13428 zł, decyzją z [...] grudnia 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legło, oparte na wyniku kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych przeprowadzonej [...] lipca 2013 r. w lokalu użytkowym (obiekcie) przy ul. [...] w [...] zajmowanym przez skarżącą na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej (Pensjonat [...]), ustalenie posiadania i używania przez skarżącą w tym obiekcie 24 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych przez okres 1 miesiąca, przy czym przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie, bo 30 czerwca 2014 r. skarżąca dopełniła obowiązku rejestracji 4 odbiorników telewizyjnych, stąd nakaz w decyzji rejestracji tylko 20 pozostałych odbiorników i ustalenie opłaty za używanie 24 niezarejestrowanych odbiorników, gdyż taką ich ilość odnotowano w dniu kontroli.
Wskazana wyżej kontrola w dniu [...] lipca 2013 r. została przeprowadzona w obecności pracownika skarżącej B. M. (zatrudnionej w wymienionym obiekcie/pensjonacie), która podpisała (bez uwag) protokół kontroli. W protokole tym (por. akta administracyjne sprawy) odnotowano, że "ujawniono w lokalu (...) dwadzieścia cztery telewizory typu [...]", a według "oświadczenia pani B. M. okres użytkowania odbiorników wynosi 1 miesiąc i są to urządzenia technicznie dostosowane do odbioru programu (...)". Nadto w tym samym dniu ([...] lipca 2013 r.) B. M. podpisała oświadczenie, w którym wskazała, że w ww. lokalu należącym do skarżącej "24 szt. odbiorników telewizyjnych, zgodnie z protokołem kontroli obowiązku rejestracji (...) są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu", jednak uruchomienie tych odbiorników nie jest możliwe, gdyż pokoje są "wynajęte przez gości".
Według organu I instancji w toku postępowania skarżąca nie podważyła ustaleń zawartych w protokole kontroli oraz ww. oświadczeniu, zatem organ "dał wiarę w spontaniczne oświadczenie Pani B. M., iż w dniu kontroli (...) strona posiadała i użytkowała dwadzieścia cztery odbiorniki telewizyjne, które nie były zarejestrowane".
Organ odwoławczy nie uznał argumentacji odwołania od ww. decyzji organu I instancji, w którym skarżąca podniosła w szczególności, że nie była obecna podczas ww. kontroli, o której nie została zawiadomiona, zaś B. M., która podpisała protokół z jej przebiegu, nie była uprawniona do reprezentowania skarżącej i składania w jej imieniu oświadczeń; jako osoba "pracująca w pensjonacie od niedawna, nie miała dostatecznej i pełnej wiedzy na temat wszystkich pomieszczeń znajdujących się w budynku". Według skarżącej "w budynku zajmowanym przez Pensjonat [...] dnia [...] lipca 2013 r. nie znajdował się żaden odbiornik telewizyjny (...). Co prawda skarżąca rozważała zakup telewizorów (...), jednakże były to jedynie plany, których nie zaczęła jeszcze wówczas realizować", a kontrolujący w czasie kontroli "nie widzieli ani jednego odbiornika telewizyjnego", gdyż wszystkie pokoje były zajęte przez gości i nie istniała możliwość wejścia do nich. Ww. cztery odbiorniki telewizyjne skarżąca zarejestrowała 30 czerwca 2014 r., lecz nie są to odbiorniki, które "rzekomo miały znajdować się na terenie pensjonatu [...] lipca 2013 r.".
W ocenie organu odwoławczego natomiast w dniu przeprowadzenia kontroli, tj. [...] lipca 2013 r., skarżąca używała niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych przez okres 1 miesiąca, co wynika z podpisanego przez jej pracownika protokołu z kontroli i przekracza przewidziany na ich rejestrację okres 14 dni.
Powołując się na treść przepisów art. 2 ust. 1, 2 i 5, art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych, jak również na treść § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013, poz. 1676), organ odwoławczy wskazał, że przekazane przez organ I instancji dokumenty (tj. ww. protokół z kontroli i oświadczenie B. M. z [...] lipca 2013 r.) potwierdzają przeprowadzenie kontroli zgodnie z tym rozporządzeniem. Uregulowania ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.) nie dotyczą kontroli prowadzonej na podstawie ustawy o opłatach abonamentowych, która nie jest kontrolą działalności gospodarczej przedsiębiorcy (strony), tylko kontrolą wykonania przez nią obowiązku rejestracji odbiorników, zatem organ nie miał obowiązku powiadamiania strony o terminie kontroli, przeprowadzenia jej w obecności kontrolowanego/osoby przez niego upoważnionej, ani udzielania pouczeń przewidzianych przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawodawca nie wyposażył kontrolujących w prawo oglądania pomieszczeń, w których zlokalizowane są odbiorniki, wbrew woli właściciela lokalu, czy osoby uczestniczącej w kontroli. Okoliczności dotyczące posiadania odbiorników i ich zdolności do natychmiastowego odbioru programu muszą opierać się więc na oświadczeniach wiedzy złożonych przez uczestnika kontroli. Z tego powodu nie można uznać, że organ I instancji, polegając na oświadczeniu wiedzy złożonym przez pracownika strony B. M., uchybił art. 7 kpa przez brak wyczerpującego zbadania stanu faktycznego sprawy. Biorąc pod uwagę, że osoba uczestnicząca w kontroli ma prawo oświadczyć, że nie posiada wystarczającej wiedzy w przedmiocie kontroli, czego B. M. nie uczyniła, organ "dał wiarę jej spontanicznemu oświadczeniu, iż w dniu kontroli, tj. [...] lipca 2013 r., strona posiadała i użytkowała dwadzieścia cztery odbiorniki telewizyjne, które nie były zarejestrowane"; przeprowadzając ww. kontrolę organ wyczerpał ustawowe środki w celu zebrania dowodów i udokumentowania kontroli.
W skardze do Sądu skarżąca, nie zgadzając się z powyższą decyzją, zarzuciła jej:
1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa przez brak wyczerpującego zbadania stanu faktycznego oraz przyjęcie za podstawę decyzji błędnych ustaleń faktycznych, jak również zaniechanie wzięcia pod uwagę całokształtu obowiązujących przepisów,
2) naruszenie art. 2 ustawy o opłatach abonamentowych przez bezzasadne stwierdzenie, że skarżąca w momencie kontroli posiadała odbiorniki telewizyjne umożliwiające natychmiastowy odbiór programu,
3) naruszenie art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez ustalenie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych mimo braku dowodów na okoliczność, iż odbiorniki te rzeczywiście znajdują się na terenie kontrolowanej posesji,
4) naruszenie art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych przez wydanie decyzji administracyjnej mimo braku przesłanek do jej wydania,
5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem prawa.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniosła też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka B. M. na okoliczność nieposiadania przez nią w dniu [...] lipca 2013 r. pełnej i szczegółowej wiedzy na temat wyposażenia należącego do skarżącej pensjonatu, na okoliczność charakteru wykonywanej w pensjonacie pracy, czasu trwania zatrudnienia oraz na okoliczność przebiegu kontroli. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia B. M., które załączyła do skargi "na okoliczności wyżej wskazane, w szczególności na okoliczność przebiegu przeprowadzonej (...) kontroli". W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację prezentowaną wcześniej w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie. Podkreśliła krótki okres zatrudnienia B. M. jako pracownika sezonowego bez pełnej wiedzy na temat pomieszczeń znajdujących się w budynku oraz brak wyposażenia pokoi udostępnianych gościom w odbiornik telewizyjny. Kontrolujący nie zadawali jej pytań o ilość odbiorników, tylko o ilość pokoi w pensjonacie i na podstawie podanej ilości pokoi stwierdzili tyle samo odbiorników ile pokoi, samodzielnie ustalając, że są to odbiorniki "typu [...]", w sytuacji gdy "skarżąca w momencie kontroli nie posiadała żadnego odbiornika telewizyjnego". Według skarżącej protokół kontroli oraz oświadczenie B. M., która nie była upoważniona do reprezentowania skarżącej i nie posiadała szczegółowej wiedzy na temat obiektu, nie mogą stanowić pełnego i wiarygodnego materiału dowodowego odzwierciedlającego rzeczywisty stan faktyczny w sprawie, zaś organ oparł rozstrzygnięcie na niczym nieuzasadnionych domysłach i szczątkowych informacjach pozyskanych od przypadkowej osoby.
Dopiero od 30 czerwca 2014 r. na terenie pensjonatu skarżącej zaczęły być używane ww. 4 odbiorniki telewizyjne, które zostały zarejestrowane. Zatem skarżąca nie jest w stanie wykonać decyzji nakazującej jej rejestrację 24 odbiorników, w pensjonacie "znajdują się bowiem jedynie cztery zarejestrowane odbiorniki telewizyjne, nie zaś dwadzieścia cztery".
Do skargi skarżąca dołączyła oświadczenie B. M. z 15 stycznia 2015 r. w którym podała ona, że podpisała [...] lipca 2013 r. dokumenty przedstawione przez kontrolujących, podczas kontroli nie zadano jej pytania "dotyczącego opłaty za abonament RTV, jak również o ilość odbiorników telewizyjnych", zapytano jedynie o ilość pokoi, a kontrola "przeprowadzona została w recepcji bez wglądu do jakiegokolwiek pokoju".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, gdyż organ odwoławczy – w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania – nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i niewątpliwy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego sprawy, tak żeby możliwe było skontrolowanie przez Sąd zasadności subsumcji tych okoliczności pod zastosowane normy prawa, szczegółowo w decyzji tej wymienione. Oznacza to, że działał w sprawie z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, w świetle których organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć/rozważyć cały materiał dowodowy. To ostatnie polega na gruntowej analizie tego materiału przez przypisanie mocy i wiarygodności poszczególnym dowodom. Analiza ta winna doprowadzić do szczegółowego wykazania dlaczego dany dowód jest relewantny dla sprawy skutkiem nadania mu znaczenia ważniejszego niż odmienne twierdzenia/argumentacja strony i ewentualne dowody przez nią przeciwstawione. Organ nie może przy tym używać w tej materii stwierdzeń lakonicznych czy skrótowych, ale obowiązany jest posłużyć się ocenami o cechach wysokiej indywidualizacji.
W tej sprawie organ odwoławczy nie dochował powyższych zasad, gdyż bez głębszej analizy zaakceptował ustalenia organu I instancji oparte wyłącznie na ww. protokole kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych z [...] lipca 2013 r. i ww. podpisanym przez B. M. oświadczeniu z tego samego dnia, w sytuacji gdy skarżąca konsekwentnie kwestionowała w sprawie wiarygodność podjętych na tej podstawie przez ten organ ustaleń. Organ odwoławczy nie zajął wobec argumentacji skarżącej stanowiska popartego przeciwstawionymi twierdzeniom skarżącej ustaleniami i bazującego na odpowiednio zebranym materiale dowodowym, które podważałoby w sposób niewątpliwy i jednoznaczny tę argumentację. Tym samym rozpatrując ponownie sprawę nie doprowadził do jej wyjaśnienia w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozstrzygnięcia.
Jest to istotny mankament procedowania organu odwoławczego w tej sprawie, w szczególności dlatego, że – w ocenie Sądu – standard podjętych przez organ I instancji czynności kontrolnych w obiekcie skarżącej, których wyrazem jest ww. protokół kontroli i oświadczenie B. M. z [...] lipca 2013 r., nie jest wysoki, gdyż oba dokumenty, sporządzone przez wypełnienie stosownych druków, operują zapisami, które trudno jest poddać weryfikacji w sensie przesądzenia – jako wiarygodnych – ustaleń wynikających z tych zapisów. Przede wszystkim wymieniona w protokole B. M., której oświadczenie legło u podstaw ustaleń faktycznych organu co do ilości, jak i faktu posiadania, używania i nie zarejestrowania, odbiorników telewizyjnych w obiekcie skarżącej, w ogóle nie została przez kontrolujących opisana przez podanie chociażby jaką i od kiedy pracę wykonuje w tym obiekcie, jaki jest faktyczny zakres jej obowiązków/pełniona funkcja i skąd/na jakiej konkretnie podstawie czerpie wiedzę o odbiornikach telewizyjnych w obiekcie skarżącej. Z kolei dane te, stanowiąc punkt odniesienia, pozwoliłyby ocenić (wyciągnąć uzasadniony wniosek), czy podana informacja o odbiornikach telewizyjnych pochodzi od osoby, która z racji zatrudnienia w obiekcie i pełnionej funkcji musi mieć i ma odpowiednie rozeznanie w tak zdawałoby się elementarnej kwestii jak wyposażenie pokoi hotelowych w telewizory (czy inne elementy istotne dla poziomu i ceny oferowanej usługi). Brak tych danych utrudnia ocenę wyjaśnienia/informacji B. M. złożonego do protokołu i objętego jej oświadczeniem/wyjaśnieniem z tego samego dnia i przypisanie temu wyjaśnieniu cechy wyjaśnienia niewątpliwego, skoro z dokumentów tych nie wynika kim w istocie B. M. w tym obiekcie była i czy z racji swoich obowiązków/umiejscowienia w strukturze firmy mogła mieć i miała wiedzę o zasadach funkcjonowania pensjonatu, w tym o wyposażeniu pokoi w telewizory.
Opłata podwyższona (karna) za używanie niezarejestrowanych odbiorników (art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych) uzależniona jest od ilości tych odbiorników, przy czym odbiornik telewizyjny musi znajdować się w stanie umożliwiającym jego użycie; zatem obie te przesłanki muszą być ustalone w sposób niebudzący wątpliwości. Aczkolwiek wnioski organu o znajdowaniu się ww. odbiorników w obiekcie skarżącej wynikają z ww. protokołu kontroli i oświadczenia B. M., to jest jednak poza sporem, że kontrolerzy nie sprawdzali tych odbiorników, ponieważ w pokojach przebywali goście hotelowi, a skarżąca zaprzeczyła ich posiadaniu w obiekcie. W takiej sytuacji – wobec wskazanych wyżej mankamentów protokołu, w którym nie doprecyzowano kim była osoba udzielająca informacji, tak żeby zweryfikować źródło jej wiedzy i ocenić wartość tej informacji, trudno jest mówić, żeby wnioski te i poczynione na ich podstawie ustalenia organu leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia były niewątpliwe, a organ doprowadził do wyjaśnienia sprawy zgodnie z jej rzeczywistym stanem. Wprawdzie ww. protokół kontroli zalicza się do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 kpa, w świetle którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, przy czym nie ma przeszkód by podpisała go uczestnicząca w kontroli osoba nie będąca podmiotem kontrolowanym, tylko – jak w tej sprawie – jego pracownikiem, skoro składa ona do protokołu jedynie oświadczenie wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli, a nie oświadczenie woli w imieniu tego podmiotu (tu skarżącej), zatem nie musi się legitymować jego upoważnieniem, gdyż czyni to w imieniu własnym, jednak żeby przypisać temu protokołowi wskazaną cechę dowodową w obszarze wyjaśnienia sprawy, musiałby on odpowiadać przesłance należytego i niewątpliwego pod każdym względem udokumentowania tym protokołem czynności organu. Z podanych wyżej powodów protokół kontroli z [...] lipca 2013 r. nie do końca czyni zadość temu wymaganiu i dlatego nie może być traktowany jako dowód, który w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnia w tej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w zakresie posiadania, ilości i używania przez skarżącą odbiorników telewizyjnych w należącym do niej obiekcie.
Na etapie postępowania drugoinstancyjnego w sprawie organ odwoławczy winien te wszystkie poruszone okoliczności zauważyć, wyciągając z nich właściwe konsekwencje procesowe w trybie przepisów art. 136 i art. 138 § 2 kpa.
W szczególności stosownie do art. 136 kpa organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Z kolei zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Różnica między dodatkowym postępowaniem uzupełniającym (art. 136 kpa), a koniecznością wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 kpa) w istocie sprowadza się do określenia zakresu postępowania wyjaśniającego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co jest możliwe jedynie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Określenie tego zakresu – skutkujące działaniem w instancji odwoławczej na podstawie art. 136 albo art. 138 § 2 kpa, należy do organu odwoławczego. Przy stosowaniu art. 136 kpa organ, decydując o postępowaniu dowodowym, nie może wykroczyć poza granice wyznaczone tym przepisem w tym sensie, że jest to postępowanie "dodatkowe", którego celem jest jedynie uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie. Przy stosowaniu art. 138 § 2 kpa (decyzja kasacyjna) organ odwoławczy działa zaś w przekonaniu, że w pierwszej instancji nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego z naruszeniem przepisów postępowania w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść wydanej w tej instancji decyzji, zatem sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia celem wszechstronnego jej wyjaśnienia.
Dalsze działania organu odwoławczego w tej sprawie, skutkiem uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, będą więc uzależnione od oceny stanu załatwienia sprawy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i odpowiedzi na pytanie, jaki zakres postępowania wyjaśniającego trzeba jeszcze wykonać, żeby podjęte rozstrzygnięcie miało oparcie na pewnych podstawach wszechstronnie, i w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, ustalonego stanu faktycznego sprawy. Wykazane zaś wyżej zostało, że na obecnym poziomie wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego tej sprawy ww. decyzja organu I instancji z [...] września 2014 r. nie kwalifikuje się do utrzymania jej w mocy. Przede wszystkim organ ten informacje ww. protokołu kontroli oparte na oświadczeniu B. M. uznał za jednoznaczne z faktem, że skarżąca była w dacie kontroli posiadaczem ww. odbiorników telewizyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, pomijając odmienne w tym względzie twierdzenia skarżącej, to jest nie ustosunkował się do nich drogą analizy wszystkich okoliczności stanu faktycznego, który obowiązany był w pełni ustalić i wyjaśnić w drodze czynności, które takie wyjaśnienie gwarantują. Takie czynności nie zostały jednak przeprowadzone, w szczególności ww. protokół kontroli z podanych już wyżej powodów nie może być, w kontekście odmiennych twierdzeń skarżącej i niedookreślenia składającej do niego oświadczenie wiedzy B. M., traktowany jako przesądzający prawidłowość ustaleń organu, skoro nie można jego zapisów skonfrontować z innymi dowodami w sprawie, których organy nie przeprowadziły. Wydaje się, że takim kluczowym w niej dowodem, nawiązującym do tego protokołu, mógłby okazać się w sprawie dowód z przesłuchania B. M. w charakterze świadka, jak również dowód z przesłuchania skarżącej w charakterze strony – na zasadach wynikających z przepisów odpowiednio art. 83 i 86 kpa.
W sytuacji bowiem, gdy na tle dotychczas zebranego materiału dowodowego istnieją wątpliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego, przeprowadzenie tych dowodów jest nieodzowne. Świadek (osoba wezwana w tym charakterze przez organ), któremu nie służy prawo odmowy zeznań, lub który nie skorzystał z tego prawa, ma obowiązek składania zeznań, a w jego ramach odpowiedzi na poszczególne pytania zadane mu przez organ prowadzący postępowanie lub stronę tego postępowania. Przed odebraniem zeznania organ obowiązany jest uprzedzić świadka o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, która jest odpowiedzialnością karną (por. art. 83 § 1 – 3 kpa).
Z kolei dowód z przesłuchania strony, o którym mowa w art. 86 kpa, ma charakter posiłkowy (subsydiarny) i może być przeprowadzony wówczas, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia. Przeprowadzając ten dowód stosuje się (odpowiednio) przepisy kodeksu dotyczące świadków, zatem organ obowiązany jest pouczyć stronę – tak jak świadka – o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 kpa). Pamiętać jednak należy, że tego rodzaju dowód – w sytuacji gdy możliwe jest pozyskanie stosownych dokumentów lub innych dowodów, nie może mieć przesądzającego znaczenia dla sprawy, zważywszy na jego nie w pełni obiektywny charakter (oświadczenie składa strona zainteresowana uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia). Dlatego organ administracji, na którym spoczywa ciężar udowodnienia/wykazania w sprawie faktów istotnych dla jej rozstrzygnięcia, obowiązany jest w pierwszej kolejności poszukiwać materiałów dowodowych, które fakty te potwierdzą w sposób jednoznaczny i niewątpliwy.
W realiach sprawy niniejszej nie bez znaczenia dla ustalenia pełnego stanu faktycznego byłaby analiza ogłoszeń reklamowych skarżącej, w szczególności stron internetowych odnoszących się do objętego sporem obiektu – Pensjonatu [...] przy ul. [...] w [...], obejmująca ich historię, treść, porównanie dat itp. Okolicznością powszechnie znaną, bo ogólnie w internecie dostępną, jest istnienie takich stron. Na tle ich treści skarżąca winna zająć odpowiednie stanowisko. Mając zapewniony udział w każdym stadium postępowania skarżąca nie może ograniczać się do zaprzeczania ustaleniom organu, ale wykazać aktywność w dowodzeniu swoich racji, a to w myśl zasady, że strona nie może czuć się zwolniona od udziału w ustaleniu okoliczności uzasadniających jej stanowisko zajmowane w sprawie, gdyż bierność w tym zakresie może uniemożliwić organowi uzyskanie podstaw faktycznych do uwzględnienia tego stanowiska; może też oznaczać, że strona zgadza się z ustaleniami organu. Innymi słowy obowiązek poszukiwania dowodów w sprawie ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza też stronę postępowania (tu skarżącą), która w swoim dobrze rozumianym interesie powinna wykazać dbałość o przedstawienie środków dowodowych dla wykazania swego stanowiska.
Sąd dopuścił dowód z ww. dołączonego do skargi oświadczenia B. M. z 15 stycznia 2015 r. (przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują przeprowadzenia przed Sądem dowodu z zeznań świadka, por. art. 106 § 3 tej ustawy). Zwraca jednak uwagę wymijający charakter tego oświadczenia, co ogranicza jego przydatność dla wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy. Przede wszystkim B. M. nie wyjaśnia dlaczego podpisała bez żadnych uwag ww. protokół kontroli i oświadczenie z [...] lipca 2013 r. na temat 24 telewizorów pozostających w lokalu/obiekcie skarżącej, ani wyraźnie nie zaprzecza informacji objętej tym protokołem, ograniczając się do stwierdzenia, że podczas kontroli nie pytano jej o ilość odbiorników telewizyjnych, tylko o ilość pokoi, a kontrolę przeprowadzono "bez wglądu do jakiegokolwiek pokoju". Nie podała też czy dysponuje wiedzą na temat wyposażenia pokoi hotelowych, ewentualnie co jest przyczyną braku tej wiedzy.
Organ prawidłowo natomiast wskazał w zaskarżonej decyzji, że kontrola rejestracji odbiorników RTV (nawet używanych w działalności gospodarczej) nie odbywa się w trybie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tylko ustawy o opłatach abonamentowych. Ustalenia tej kontroli mogą nastąpić w drodze bezpośredniego sprawdzenia, jak i w drodze oświadczenia wiedzy osoby uczestniczącej w kontroli. Jednak z uwagi na wskazane wyżej mankamenty postępowania administracyjnego w tej sprawie przed organem odwoławczym, który zaakceptował decyzję pierwszoinstancyjną zapadłą bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w tym podnoszonych przez skarżącą, Sąd zaskarżoną decyzję uchylił.
Wskazane wyżej wątpliwości odnośnie stanu faktycznego sprawy powinny być wyjaśnione, w podanym przez Sąd kierunku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło