VI SA/Wa 526/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2005r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2004r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. S. kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pan E. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2005r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] o odmowie wymiany prawa jazdy i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. W związku ze złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie E. S. wnioskiem o wymianę prawa jazdy wydanego mu dnia [...] stycznia 1991r., Starosta Powiatowy w [...] odmówił wnioskowanej wymiany. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215), który to przepis znajduje zastosowanie na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002r. w sprawie wymiany uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 69, poz. 640), organ rozpatrujący wniosek o wymianę prawa jazdy zobowiązany jest przeprowadzić weryfikację dokumentów obejmującą sprawdzenie przesłanek do wydania prawa jazdy, określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515) oraz w przepisach dotyczących szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami. Skarżący, orzeczeniem Kolegium Rejonowego do Spraw Wykroczeń pozbawiony był prawa jazdy od dnia [...] grudnia 1988r. do dnia [...] marca 1990r. tj. do wydania postanowienia o darowaniu tej kary. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, osoba ubiegająca się o prawo jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający jeden rok, podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i powinna ten sprawdzian zaliczyć z wynikiem pozytywnym, aby móc legalnie posługiwać się prawem jazdy. Skarżący nie zdawał po dniu [...] marca 1990r. egzaminu kontrolnego w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, tak więc na podstawie § 7 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, organ odmówił wymiany złożonego prawa jazdy. W złożonym przez E. S. odwołaniu podkreślał on, że orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów obowiązywał ponad 14 lat temu, a po tym czasie wydane mu zostało prawo jazdy z dnia [...] stycznia 1991r. i decyzja ta nie była nigdy kwestionowana. Ponadto, skarżący podkreślił, że rozstrzygnięcie Starosty wydane zostało na podstawie art. 114 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, który to przepis w tym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 stycznia 2002r. Jak podał skarżący, prawo nie może działać wstecz i odnosić się do zdarzeń i faktów wcześniejszych, niż przepis. SKO w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołując cytowane już wyżej przepisy rozporządzeń Ministra Infrastruktury, Kolegium stwierdziło, że w stosunku do skarżącego przeprowadzona weryfikacja dokumentów dała wynik negatywny. Polegało to na ustaleniu, że skarżący pozbawiony był orzeczeniem Kolegium Rejonowego do Spraw Wykroczeń prawa jazdy i nie poddał się egzaminowi kontrolnemu w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organ przywołał przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym sprawdzeniu kwalifikacji podlegają osoby ubiegające się o zwrot prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający 1 rok. W przypadku takim, stosownie do art. 114 ust. 4 cyt. ustawy dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdami wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego o rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Przepis dotyczy wszystkich form pozbawienia prawa jazdy, w szczególności takich, które zostały orzeczone wyrokiem sądu lub kolegium do spraw wykroczeń. Skarżącemu postanowiono, na mocy przepisów o amnestii, przebaczyć i puścić w niepamięć wykroczenie popełnione w dniu [...] listopada 1988r. a także darować karę dodatkową – zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na dwadzieścia cztery miesiące. Orzeczenie to Kolegium uznało za wydane z przyczyn formalnych, nie merytorycznych, co musiało, zdaniem organu, spowodować pozytywną ocenę zatrzymania prawa jazdy złożonego przez skarżącego w celu wymiany i uzależnienie zwrotu tego prawa jazdy od zdania egzaminu. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze skarżący zarzucił decyzji wadliwość z uwagi na to, że wydana została w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 114 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie mającym zastosowania w sprawie. Skarżący wnioskował bowiem o wymianę prawa jazdy, nie zaś jak to wynika z przepisów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Argumentował, że prawem jazdy wydanym [...] stycznia 1991r. a więc po darowaniu kary zakazu prowadzenia pojazdów, posługiwał się aż do dnia złożenia wniosku o wymianę tego dokumentu tj. do października 2002r. Powołał się na przepis art. 150 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym i dowodził, iż zgodnie z tym przepisem prawa jazdy wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność do czasu ich wymiany. Poza tym przepis art. 114 ust. 4 ustawy został wprowadzony dopiero w 2002r. i nie może mieć zastosowania w sprawie ze złożonego wniosku o wymianę prawa jazdy, ponieważ prawo nie może działać wstecz. Skarżący zarzucił decyzji lakoniczność uzasadnienia i brak podstaw do przyjęcia, że wymiana prawa jazdy może mieć miejsce dopiero po zaliczeniu przez skarżącego z wynikiem pozytywnym egzaminu kontrolnego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo, a zatem skarga jest uzasadniona. Skarżący, jak wynika z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej, domagał się wymiany prawa jazdy, które zostało mu wydane dnia [...] stycznia 1991r. Stosownie do art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.– Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 ze zmianami) prawa jazdy wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany w zakresie na jaki zostały wydane. Koszty wymiany (opłatę ewidencyjną) obowiązana jest uiścić osoba uprawniona dokonująca wymiany. Przepis ust. 2 cytowanego artykułu upoważnił ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia warunków i terminów wymiany praw jazdy oraz wysokości opłat za tę wymianę. Minister miał przy tym obowiązek uwzględnienia wszystkich wydanych przed dniem wejścia w życie ustawy z 1997r. Prawo o ruchu drogowym dokumentów uprawniających do kierowania pojazdem. Przewidziany ustawą akt wykonawczy – rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymiany praw jazdy, został wydany dnia 29 kwietnia 2002r. (Dz. U. Nr 69, poz. 640) i określał w § 5 ust. 2, że przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach, o których mowa w § 2 ust. 1 tj. w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. W rozpatrywanej sprawie organ powołał się na § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 oraz Dz. U. Nr 286, poz. 2884) stanowiący, że w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 obejmującą sprawdzenie dokumentów i warunków określonych odrębnie dla każdej grupy wnioskodawców wskazanych w pkt od 1) do 12). Organ administracji, stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że wobec skarżącego przeprowadzona weryfikacja dokumentów dała wynik negatywny, nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i jasny jak ta weryfikacja została przeprowadzona tzn. nie odniósł jej do żadnego z podanych w § 5 ust. 1 pkt 1) – 12) przypadków, tym samym nie jest wiadome, który z warunków jednego ze wskazanych w § 5 ust. 1 przypadków, nie został dochowany przez skarżącego. Organ powołał się na przepis § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia twierdząc, że dokonując weryfikacji zgodności danych z posiadanymi w aktach ewidencyjnych skarżącego danymi w zakresie uprawnień i zakazów, ustalił że po upływie roku, w którym skarżący pozbawiony był prawa jazdy wskutek orzeczenia Kolegium Rejonowego do Spraw Wykroczeń, nie poddał się on egzaminowi kontrolnemu w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Przede wszystkim należy stwierdzić, że przywołany przez organ przepis § 7 ust. 1 pkt 1 d) rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, na tle sytuacji faktycznej rozpatrywanej sprawy, nie znajduje zastosowania jako podstawa negatywnej weryfikacji dokumentów wymaganych do wymiany skarżącemu prawa jazdy. Jak sam stwierdził organ odwoławczy, zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony w 1988r. wobec skarżącego już nie obowiązuje, wobec tego nie można mówić o niezgodności danych z posiadanymi w ewidencji danymi dotyczącymi skarżącego w zakresie posiadanych przez niego uprawnień o czym stanowi przywołany przepis. Nie jest też jasne, na tle stanu prawnego i faktycznego rozpatrywanej sprawy, z jakiego przepisu organ wywodzi obowiązek poddania się przez skarżącego sprawdzianowi kontrolnemu w zakresie umiejętności kierowania pojazdem mechanicznym. Przywołany przez organ przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, iż kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok, nie znajduje w sprawie zastosowania, jako odnoszący się wyłącznie do wnioskujących o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, co w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Orzeczona wobec skarżącego przez Kolegium dnia [...] grudnia 1988r. kara zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na 24 miesiące została mu przebaczona i puszczona w niepamięć dnia [...] marca 1990r. Złożone celem wymiany prawo jazdy zostało skarżącemu wydane dnia [...] stycznia 1991r. na podstawie ówcześnie obowiązującego prawa. Na dokumencie tym brak jest stwierdzenia, że jest to wtórnik prawa jazdy zatrzymanego, a więc należy wnosić, że uprawnienie do kierowania pojazdami kat. "A" i "B" oraz kierowania ciągnikami rolniczymi z dwoma przyczepami zostało wydane skarżącemu z zachowaniem wymogów przewidzianych obowiązującymi w tej dacie przepisami. Brak jest w aktach sprawy administracyjnej dowodu na to, że prawo jazdy, złożone organowi do wymiany wydane zostało z pominięciem przepisów w dacie wydania obowiązujących, tym bardziej że w dacie, gdy skarżącemu darowana została kara zakazu prowadzenia pojazdów, obowiązywała ustawa z dnia 1 lutego 1983r. Prawo o ruchu drogowym, która w art. 82 ust. 1 pkt 2 b przewidywała obowiązek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji przez osobę ubiegającą się o zwrot prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres dłuższy, niż 1 rok. Należy stwierdzić, że weryfikacja dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, dokonywana na podstawie § 7 ust. 1 tego rozporządzenia w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymiany praw jazdy, wskutek złożonego wniosku strony postępowania o wymianę prawa jazdy, nie może prowadzić do zakwestionowania jej uprawnienia nabytego pod rządami ustawy, która przestała obowiązywać 30 czerwca 1999r. a więc ponad 10 lat przed wejściem w życie przepisów, na podstawie których dokonywana jest wymiana. Za naruszające zasady państwa prawnego należy uznać kwestionowanie przez organ administracji publicznej uprawnienia przy wykorzystaniu przepisów, które weszły w życie po dacie uzyskania tego uprawnienia. Dodatkowo krytycznie należy odnieść się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym organ koncentrując się na zasadności zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, wyprowadza wniosek o możności dokonania wymiany złożonego przez niego prawa jazdy dopiero po zaliczeniu egzaminu kontrolnego. Organ odwoławczy stwierdza w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji błędnie powołał się na przepis art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ orzeczony wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obowiązuje, a skarżący nie ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a o jego wymianę. Sam jednak czyni podobny błąd, wywodząc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dlaczego "ocena ex post zatrzymania prawa jazdy skarżącemu wypadnie pozytywnie" stwierdzając dalej, że negatywna ocena zatrzymania prawa jazdy uniemożliwia skorzystanie z instytucji sprawdzenia kwalifikacji. Z takim sposobem uzasadnienia nie sposób się zgodzić. Organ utrzymując w mocy decyzję o odmowie wymiany prawa jazdy obowiązany był, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. podać uzasadnienie prawne i faktyczne podjętego przez siebie rozstrzygnięcia, ograniczając się wyłącznie do stanu faktycznego jaki wynikał z akt sprawy. Tymczasem organ zarówno I jak i II instancji konsekwentnie prowadził sprawę niejako dwutorowo - z jednej strony jako sprawę o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a z drugiej strony jako sprawę o wymianę prawa jazdy. Rozpatrując sprawę ponownie, organ zobowiązany jest dokonać weryfikacji dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, w punkcie dotyczącym skarżącego jako ubiegającego się o wymianę dokumentu i sprawdzić wskazane w § 7 ust. 1 pkt a) – f) tego rozporządzenia dane mając na uwadze, iż orzeczony wobec skarżącego w 1988r. zakaz prowadzenia pojazdów, darowany [...] marca 1990r. nie występuje i nie może stanowić o niezgodności danych, o której mowa w § 7 ust. 1 pkt d). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.