VI SA/Wa 540/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. skarżący M. Z. i Z. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami, określenia terminu jej wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sanacyjnej. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.217,00 złotych. Skarżący w terminie do uiszczenia powyższego wpisu od skargi złożyli wniosek o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 16 września 2011 r. do Sądu wpłynął sprzeciw od ww. postanowienia. Postanowieniem z dnia 6 października 2011 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na ww. postanowienie Sądu skarżący wnieśli zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku rozpatrzenia obu zażaleń Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II GZ 507/11, oddalił zażalenia skarżących. Pismem z dnia 1 grudnia 2011 r. skarżący złożyli kolejny wniosek o częściowe zwolnienie ich od wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 13 sierpnia 2012 r. do Sądu wpłynęła skarga M. Z. na przewlekłość postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie. Jednocześnie skarżący wystąpił do Sądu z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r. zwolnił M. Z. od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 540/11. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II GPP 13/12 odrzucił skargę na przewlekłość postępowania. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2013 r. (k. 272 akt sądowych), doręczonym skarżącym w dniu 25 marca 2013 r., skarżący zostali zobowiązani przez Sąd do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.217,00 złotych w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma informującego pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie Sąd poinformował skarżących, że uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia. Postanowieniem z dnia 15 maja 2013 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę M. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], z uwagi na nieuiszczenie wpisu do skargi pomimo wezwania Sądu. Postanowienie zostało doręczone skarżącym w dniu 27 maja 2013 r. W dniu 31 maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącego M. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący uzasadniał wniosek tym, że nie posiada środków na prowadzenie postępowania. Ponadto z treści wniosku wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów, a jedynym prawem majątkowym, jakim dysponuje, jest współwłasność nieruchomości gruntowej o powierzchni ok. 5 ha, na którą składają się nieużytki. W rubryce nr 9 formularza urzędowego PPF (Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym) skarżący wskazał, że nie posiada zdolności administracyjnej, powołując wyrok Sądu Apelacyjnego w S. [...] Wydziału [...] sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Poza ww. składnikiem nie posiada innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów (o wartości powyżej 3.000 euro) czy oszczędności. Pismem z dnia 1 lipca 2013 r. (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego), skarżący został wezwany do uzupełnienia ww. wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący M. Z. w piśmie z dnia 8 lipca 2013 r. podał, że nie otrzymał dopłat do gruntu z funduszy Unii Europejskiej, nie posiada kont bankowych, w zakresie wyżywienia i noclegów korzysta z pomocy matki. Załączył decyzję Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] lutego 2012 r., którą ustalono M. Z. roczny dochód z upraw, chowu i hodowli na kwotę 25.354 zł. Oświadczył też, że nie jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych, nie korzysta z zasiłków, "dorabia gdzie się da". Skarżący wskazał ponadto, że gospodarstwo rolne, które prowadził z bratem, uległo likwidacji. Z informacji skarżącego wynika, że gospodarstwo to nie zostało sprzedane, lecz skarżący zaprzestali [...]. Oprócz ww. decyzji do przedmiotowego pisma skarżącego zostało załączone zaświadczenie Burmistrza D. z dnia [...] czerwca 2010 r., z którego wynika, że skarżący M. Z. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego położonego w na terenie gminy D. o powierzchni 6,3752 ha. W tym kontekście skarżący podniósł, iż drugi współwłaściciel gospodarstwa rolnego nie wyraża zgody na zbycie nieruchomości. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu M. Z. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie Referendarza sądowego doręczono wnioskodawcy w dniu 22 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) skarżący M. Z. wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 31 lipca 2013 r. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że Referendarz sądowy zupełnie zlekceważył fakt, że M. Z. jest uczestnikiem postępowania jako wspólnik spółki cywilnej rolników. Jednocześnie skarżący, powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w S. [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...] - stwierdził, że nie może być stroną postępowania administracyjnego, bo nie posiada zdolności administracyjnej. Nadto dodał, że twierdzenie WSA w Warszawie jakoby M.Z. posiadał pieniądze, których Sąd się domaga, nie jest oparte na konkretach, ponieważ jest oparte na wyssanych z palca domniemaniach. Zdaniem wnioskodawcy przekonanie, że WSA w Warszawie nie ma obowiązku badania stanu posiadania skarżącego nie oznacza, że WSA może snuć dowolne domysły uznając je za prawdę. Wnioskodawca zauważył, że został zwolniony od kosztów w sprawie skargi na przewlekłość postępowania. Mając na uwadze powyższe skarżący zauważył, że WSA w Warszawie kieruje się kryteriami zysku a nie sprawiedliwości - zwalniając od małych kwot, a nie zwalniając od dużych. Do sprzeciwu skarżący dołączył kopię wspomnianego wyroku Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [...] lutego 2013 r. wraz z kopią jednej ze stron uzasadnienia tegoż wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy, strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Jak stanowi art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając niniejszy wniosek skarżącego M. Z. o przyznanie prawa pomocy, Sąd miał na względzie, że stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Dla dokonania przez Sąd oceny wniosku z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. istotne są zatem złożone przez stronę skarżącą dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową. Należy również zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana przez sąd jedynie w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, pozbawionych w znacznym stopniu środków pieniężnych, majątku, żyjących w ubóstwie i mogących zaspokajać jedynie niezbędne życiowe potrzeby. Należy zatem stanowczo podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (vide: m.in. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.). Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie wykazał źródeł swojego utrzymania. W piśmie procesowym z dnia 8 lipca 2013 r. skarżący podał, że nie otrzymał dopłat do gruntu z funduszy Unii Europejskiej, nie posiada kont bankowych, w zakresie wyżywienia i noclegów korzysta z pomocy matki. Załączył decyzję Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] lutego 2012 r., którą ustalono M. Z. roczny dochód z upraw, chowu i hodowli na kwotę 25.354 zł. Oświadczył też, że nie jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych, nie korzysta z zasiłków, "dorabia gdzie się da". Wyjaśnił, że gospodarstwo rolne, które prowadził z bratem, uległo likwidacji. Jak wskazał, nie zostało ono sprzedane, lecz skarżący zaprzestali karmienia dżdżownic. W ocenie Sądu, należy wyraźnie podkreślić, że prawo pomocy przyznawane jest ze środków budżetu Skarbu Państwa osobom najuboższym, które - w sposób niebudzący wątpliwości - wykażą swoją trudną sytuację majątkową oraz uprawdopodobnią, że poniesienie pełnych kosztów sądowych może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Ciężar dowodu spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy i to w jego interesie leży wykazanie i uprawdopodobnienie okoliczności, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżacy wprost wykazał, że osiągnął w 2012 roku dochód z upraw, chowu i hodowli w wysokości 25.354,00 złotych (vide: decyzja Naczenika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] lutego 2012 r.). Mając na uwadze oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że prowadzi samodzielnie godpodarstwo dowmowe, Sąd uznał, że dochód na jednego członka rodziny skarżącego M. Z. wynosi zatem 25.354,00 złotych. Jest to dochód, który - zdaniem Sądu - umożliwia uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 1.217,00 złotych (vide: zarządzenie z dnia 11 marca 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi - 22 akt sądowych, zarządzenie z dnia 13 marca 2013 r., którym Sąd informuje, że skarżacy: zarówno M. Z., jak i Z. Z. zobowiązani są do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego). Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku, albowiem strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. że zachodzi przesłanka, o której mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie przepisu art. art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.