VI SA/Wa 544/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości wobec wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr. [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 69a ust. 1 i z art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, z późn. zm.) sprzeciwił się wpisowi B. K. na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez Okręgową Adwokacką [...]. Do wydania powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym: W dniu 30 września 2017 roku B. K. przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą [...] ustalony został pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką B. K. B. K. uzyskał z testu 100 punktów. Odpis uchwały został doręczony B. K. w dniu [...] października 2017 r. W dniu [...] października 2017 r. B. K. złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej [...] wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wpisała B. K. na listę aplikantów adwokackich tej Izby. Powyższa uchwała wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] listopada 2017 r. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] została poinformowana, że Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu wobec powyższej uchwały. W dniu [...] stycznia 2018 r. B. K. złożył ślubowanie i rozpoczął odbywanie aplikacji adwokackiej. W dniu [...] lutego 2018 r. B. K. przystąpił do sprawdzianu dla aplikantów adwokackich z prawa o ustroju sądów i prokuratur, prawa o adwokaturze, historii samorządu adwokackiego, warunków wykonywania zawodu adwokata oraz etyki tego zawodu. Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] nie zaliczyła aplikantowi adwokackiemu B. K. pierwszego roku szkoleniowego. W dniu [...] maja 2018 r. B. K. wniósł o skreślenie z listy aplikantów adwokackich Okręgowej Rady Adwokackiej [...]. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] skreśliła B. K. z listy aplikantów adwokackich tej Izby z dniem [...] maja 2018 r. Odpis uchwały został doręczony B. K. w dniu 3 lipca 2018 r. W dniu [...] października 2018 r. B. K. złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej [...] wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich, załączając do wniosku uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą [...] ustalającą pozytywny wynik Jego egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wpisała B. K. na listę aplikantów adwokackich tej Izby. W uzasadnieniu wymienionej uchwały wskazano, że B. K. uzyskał pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego, złożonego w dniu [...] września 2017 r. W dniu [...] października 2017 r. został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej [...]. W dniu [...] maja 2018 r. złożył wniosek o skreślenie z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej [...] i został prawomocnie skreślony uchwałą ORA [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. W dniu [...] października 2018 r. złożył ponownie wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej [...]. Rada stwierdziła, że B. K. do wniosku dołączył wszystkie wymagane dokumenty, tym samym spełnił wszystkie niezbędne warunki do wpisania na listę aplikantów. Wobec powyższego, Okręgowa Rada Adwokacka [...] dokonała ponownego wpisu B. K. na listę aplikantów adwokackich Izby [...]. Powyższa uchwała wraz z aktami osobowymi strony wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] grudnia 2018 r. W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji organ wskazał, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 tej ustawy i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Stwierdził przy tym, że B. K. ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej na Uniwersytecie [...] i w dniu [...] czerwca 2014 r. uzyskał tytuł magistra, a z załączonych do wniosku o wpis oświadczeń wynika, że korzysta on w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych. Organ powziął natomiast wątpliwości co do tego, czy B. K. może być ponownie wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] października 2017 r. komisji kwalifikacyjnej stwierdzającej pozytywny wynik Jego egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu wobec powyższej uchwały, o czym Okręgowa Rada Adwokacka została poinformowana pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Wskazał również, że w dniu [...] stycznia 2018 r. B. K. złożył ślubowanie i rozpoczął odbywanie aplikacji adwokackiej, a zatem skorzystał z uprawnienia, o którym mowa w art. 75 ust. 3 P.o.a., tj. uprawnienia do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego, bowiem w dniu [...] października 2017 r. złożył wniosek o wpis na aplikantów adwokackich w związku z ustaleniem uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2017 r. komisji kwalifikacyjnej pozytywnego wyniku Jego egzaminu wstępnego przeprowadzonego w dniu [...] września 2017 roku. Uchwałą z dnia [...] maja 2018 r. Okręgowej Rady Adwokackiej [...] B. K. został skreślony z listy aplikantów adwokackich z dniem [...] maja 2018 r., o co sam wnioskował w dniu [...] maja 2018 r. W ocenie organu należy w związku z tym stwierdzić, że z dniem [...] maja 2018 roku B. K. stracił status aplikanta adwokackiego i aby zostać wpisanym na listę aplikantów w zaistniałym stanie faktycznym powinien ponownie przystąpić do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką i uzyskać z niego pozytywną ocenę, co uprawniałoby go do ponownego złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich. B. K. skorzystał już z przysługującego uprawnienia do wpisu na listę aplikantów adwokackich na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego przeprowadzonego w dniu [...] września 2017 roku. W ocenie Ministra, Okręgowa Rada Adwokacka [...] podejmując w dniu [...] listopada 2018 r. uchwałę o wpisie B. K. na listę aplikantów adwokackich nie wzięła pod uwagę powyższych okoliczności, co uzasadnia wniesienie sprzeciwu. Na powyższą decyzję B. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej błędną wykładnię przepisów, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy przepisu art. 75 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu założenia, że z przytoczonego przepisu literalnie wynika możliwość ubiegania się tylko jeden raz o wpis na listę aplikantów na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię przepisu art. 75 ust. 3 P.o.a. wskazując, że ustawa nie wyklucza możliwości ubiegania się o ponowny wpis na listę aplikantów adwokackich na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego. W świetle swobód konstytucyjnych oraz prawa wykonywania zawodu, ograniczenie zaproponowane przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. nie może być domniemane, tylko musi wynikać wprost z ustawy. Skoro ustawodawca takiego ograniczenia nie przewiduje, nie można wyprowadzać tego domniemania z błędnej wykładni przepisów. W ocenie skarżącego, racjonalny ustawodawca chcąc wprowadzić ograniczenie, jednoznacznie by je wprowadził. Skoro ograniczenia ilościowego ustawodawca nie wprowadził, to znaczy, że takiego zamiaru nie miał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie wniesie sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w ustawie - Prawo o adwokaturze. Stosownie do treści art. 75 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 ustawy i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Jak stanowi zaś art. 65 pkt 1-3 ustawy - Prawo o adwokaturze, na listę aplikantów adwokackich może być wpisany ten, kto: 1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata; 2) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, do wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich, zgodnie z art. 68 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze, osoba ubiegająca się o wpis jest obowiązana dołączyć informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku. Prawo do wniesienia sprzeciwu w formie decyzji administracyjnej od wpisu na listę aplikantów adwokackich przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 21 listopada 2018 r., II GSK 849/17, "w świetle art. 69a ust. 1 ustawy z 1982 r. Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości, jako organ nadzoru, w ramach przyznanej mu przywołanym przepisem kompetencji do wyrażania sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów oraz aplikantów adwokackich ma prawo do badania tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań wynikających z przywołanej ustawy, zaś decyzja o sprzeciwie od wpisu na listę posiadając cechy nadzorczego środka oddziaływania merytorycznego powinna być zawsze podjęta, gdy tylko są jednoznaczne podstawy do zakwestionowania legalności uchwały organu samorządu zawodowego o wpisie.". Minister Sprawiedliwości posiada więc kompetencję do badania zgodności uchwały organu samorządu adwokackiego w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich z przepisami prawa, w szczególności może ocenić, czy wnoszący o dokonanie wpisu spełnia przewidziane w ustawy - Prawo o adwokaturze przesłanki stanowiące warunek uzyskania wpisu. W razie zaś stwierdzenia niebudzącego wątpliwości naruszenia przepisów prawa w uchwale organu samorządu adwokackiego, na Ministrze ciąży obowiązek wniesienia sprzeciwu od tejże uchwały w przewidzianym ustawowo terminie. Zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Z kolei art. 75 ust. 3 zd. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że uzyskanie przez kandydata pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego. Skarżący przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką w dniu [...] września 2017 r. i uzyskał z niego ocenę pozytywną. Następnie dnia [...] października złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej [...] wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich, który to wniosek został pozytywnie rozpatrzony. Minister Sprawiedliwości nie wniósł wówczas sprzeciwu. W dniu [...] stycznia 2018 r. skarżący złożył ślubowanie i rozpoczął odbywanie aplikacji adwokackiej. Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] nie zaliczyła skarżącemu pierwszego roku szkoleniowego. W dniu [...] maja 2018 r. B. K. wniósł o skreślenie z listy aplikantów adwokackich i dnia [...] maja 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] skreśliła skarżącego z listy aplikantów adwokackich. W dniu [...] października 2018 r. B. K. złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej [...] wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich, w którym powołał się na uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2017 r. ustalającą pozytywny wynik Jego egzaminu. Uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wpisała B. K. na listę aplikantów adwokackich. Z przedstawionych okoliczności wynika, że dwukrotnie podstawą wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich była ta sama uchwała ustalająca pozytywny wynik egzaminu wstępnego. Fakt ten podniósł w sprzeciwie od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Minister Sprawiedliwości, słusznie uznając, że naruszony został w ten sposób przepis art. 75 ust. 3 P.o.a. W skardze na ww. decyzję skarżący podnosił, że wykładnia art. 75 ust. 3 P.o.a. dokonana przez organ, a polegająca na przyjęciu, iż z przytoczonego przepisu literalnie wynika, że o wpis na listę aplikantów adwokackich można ubiegać się tylko jeden raz na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, jest błędna. Odnosząc się do zarzutu skarżącego należy stwierdzić, że nie ma on racji. Art. 75 ust. 3 w sposób niebudzący wątpliwości ustanawia jednorazowe uprawnienie do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich, które raz skonsumowane, nie może być wykonane ponownie. Skarżący złożył stosowny wniosek i odbywał aplikację, jednak w wyniku niezaliczenia roku i złożenia wniosku o skreślenie, został skreślony z listy aplikantów adwokackich. Utrata statusu aplikanta powoduje, że skarżący musi ponownie poddać się procedurom przewidzianym w ustawie w celu uzyskania wpisu na listę aplikantów adwokackich. Musi więc ponownie przystąpić do egzaminu wstępnego i uzyskać pozytywną ocenę. Wskazany w art. 75 ust. 3 termin "w ciągu dwóch lat", nie służy temu, by wnioskujący o wpis mógł dwukrotnie, na podstawie tego samego pozytywnego wyniku egzaminu, przystąpić do odbywania aplikacji, lecz wyznacza jedynie okres, w jakim może być wykonane jednorazowe uprawnienie do złożenia wniosku o wpis. Mając to na uwadze, nieuprawnione są także twierdzenia, jakoby wykładnia dokonana przez organ naruszała bliżej niesprecyzowane swobody konstytucyjne oraz prawa wykonywania zawodu. Organ w rozstrzygnięciu dokonał prawidłowej wykładni i właściwie zastosował ww. przepis ustawy. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.