VI SA/Wa 547/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Piotr Borowiecki WSA Agnieszka Łapieś-Rosińska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r.; 2. stwierdza, że decyzje, o których mowa w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu. Prezes Sądu Okręgowego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku nr [...] zwolnił Z. S. z funkcji biegłego sądowego z zakresu budownictwa, szacowania nieruchomości i lokali. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 104 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego i § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 roku w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych ( Dz. U. nr 18, poz. 112 z póź. zm.). Przyczyną zwolnienia biegłego z funkcji był fakt, że do Sądu Rejonowego w [...] wpłynął akt oskarżenia przeciwko Z. S. w którym zarzucono mu popełnienie przestępstwa kwalifikowanego z art. 271 § 1 kk . Z. S. został oskarżony o to, że w grudniu 1999r.w [...] będąc z racji wykonywania zawodu rzeczoznawcy majątkowego uprawnionym do wystawiania dokumentów, w wydanej przez siebie na zlecenie J. P. wycenie nieruchomości znajdującej się w miejscowości B. i oznaczonej nr ewidencyjnym [...]poświadczył nieprawdę co do stanu rzeczywistego i wartości przedmiotowej działki. Prezes Sądu Okręgowego w [...] podniósł, że biegły w sposób rażąco beztroski opierając się jedynie na informacjach wierzyciela , nie poczynił dokładnych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy. Taki brak wnikliwości przy wykonywaniu -zleconych poza sądem czynności- powoduje, iż Z. S. także jako biegły sądowy stał się osobą niewiarygodną, której rzetelność i fachowość budzi istotne wątpliwości. I mimo, iż sprawa karna jest jeszcze w toku biegły nie daje rękojmi należytego wykonania obowiązków. Pismem z dnia [...] grudnia 2004r. Z. S. wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...] do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, iż podjęta przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...], decyzja jest przedwczesna albowiem postępowanie karne jeszcze nie zakończyło się. Wniesienie aktu oskarżenia nie przesądza natomiast o popełnieniu przez niego przestępstwa. Odwołujący szeroko przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podkreślił, iż operat szacunkowy spornej nieruchomości ocenił zgodnie ze sztuką i z obowiązującymi przepisami prawa oraz standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych . Po rozpoznaniu odwołania Z. S. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 Nr 98 poz.1071 z póź. zm.) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Podzielił argumentację Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w zakresie oceny zaistniałego zdarzenia, będącego przyczyną zwolnienia Z. S. z funkcji biegłego. Podkreślił, iż biegły jest osobą zaufania publicznego, reprezentującą wymiar sprawiedliwości i tym samym nie sposób uznać, że przymioty osoby zaufania publicznego, a więc dające rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego posiada osoba, której przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości zwrócił uwagę, iż Prezes Sądu Okręgowego w [...] omyłkowo powołał jako podstawie prawną § 6 ust. 2 wskazanego rozporządzenia zamiast § 6 ust. 1 pkt 2. To uchybienie przepisom proceduralnym , nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. W dniu [...] lutego 2005r. Z. S. złożył za pośrednictwem organu skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości [...] stycznia 2005 roku nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, iż opinię sporządził w oparciu o dokumenty formalno - prawne dostarczone przez zamawiającego opinię, zgodnie ze standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych . W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie, wskazując iż ciężar stawianego skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 271 § 1 kk stanowiło uzasadnioną podstawę utraty zaufania przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w stosunku do biegłego, który nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto jak stanowi art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. W pierwszej kolejności Sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji i postępowania, które ją poprzedziło z punktu widzenia istnienia wad powodujących nieważność decyzji. W przypadku ustalenia, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza jej nieważność, nie badając wpływu tej wady na treść zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem "wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.07.1994 r. , V SA 535/94, ONSA 1995 r. nr 2, poz. 91) Z rażącym naruszeniem prawa mamy, więc do czynienia w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, przy czym jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego , ale także przepisów kompetencyjnych i przepisów procesowych. Zawsze jednak takie naruszenie podważa byt prawny decyzji jako ciężko wadliwego aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki (za B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W-wa 2004 r. str. 727). Podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy § 6 ust.1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 z póź.zm.). Zgodnie z brzmieniem, cyt. wyżej przepisu § 6 ust. 1 pkt 2 prezes zwalnia z funkcji biegłego, jeżeli utracił on warunki do pełnienia tej funkcji, albo, gdy zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia warunkom tym nie odpowiadał i nadal im nie odpowiada. Jednocześnie § 6 ust.3 powołanego rozporządzenia stanowi, iż w wypadkach o których mowa w ust.1 pkt 2 lub w ust.2 prezes jest obowiązany wysłuchać biegłego lub tłumacza, chyba że jest to niemożliwe. W przedmiotowej sprawie Prezes Sądu Okręgowego w [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2004r. poinformował skarżącego Z. S., iż zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwolnienia go z funkcji biegłego sądowego. Jednocześnie poprosił skarżącego o złożenie wyjaśnień odnośnie okoliczności w sprawie karnej sygn. [...] pod rygorem skutków prawnych w terminie 14 dni. Powyższe pismo doręczono skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2004r. Pismem z dnia [...] maja 2005r. Z. S. skierował do Prezesa Sądu Okręgowego [...] "wyjaśnienia w sprawie karnej syn. [...]". Po złożeniu przez skarżącego pisemnych wyjaśnień Prezes Sądu Okręgowego w [...] podjął decyzję o zwolnieniu skarżącego z funkcji biegłego. W świetle ustalonego stanu faktycznego należy więc stwierdzić, iż decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w [...] podjęta została z naruszeniem dyspozycji określonej w § 6 ust.3 cytowanego rozporządzenia, skoro Prezes Sądu Okręgowego w [...] nie wysłuchał biegłego sądowego Z. S. przed podjęciem decyzji o jego zwolnieniu z pełnionej funkcji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zarówno literalne jaki i potoczne brzmienie użytego przez ustawodawcę zwrotu " jest obowiązany wysłuchać" wymaga zachowania ustnego sposobu wysłuchania strony, albowiem w tej właśnie formie ma ona najpełniejsze możliwości wyjaśnienia kwestii spornych. Odstąpienie natomiast od wymaganej formy powinno mieć charakter wyjątkowy i dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nie ma możliwości dopełnienia tej czynności ( wyrok Sądu Najwyższego z 16.06.1999, I PKN 114/99, OSNP 2000/17/644; postanowienie Sądu Najwyższego z 25.01.1996 , II KRN 183/95, OSNKW 1996/11-12/91; postanowienie Sądu Najwyższego z 10.06.1991 , II KRN 48/91, OSNKW 1991/10-12/54) W tym też celu Prezes Sądu Okręgowego w [...] powinien stworzyć warunki niezbędne do ustnego wysłuchania biegłego Z. S., ten natomiast mógł skorzystać z przyznanych mu uprawnień według swojego uznania. Ewentualna decyzja o sposobie, czy formie skorzystania przez biegłego z przysługującego mu prawa wysłuchania go należała zaś wyłącznie do Z. S.. Jednocześnie brak podstaw do przyjęcia, iż wysłuchanie biegłego Z. S. w przedmiotowej sprawie było niemożliwe, skoro w odpowiedzi na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do złożenia wyjaśnień przesłał pisemne "wyjaśnienia w sprawie karnej syn. [...]". Podsumowując należy stwierdzić, iż obowiązujący stan prawny w dniu wydania zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie budził wątpliwości i nakładał na prezesa sądu obowiązek wysłuchania biegłego przed podjęciem decyzji o ewentualnym zwolnieniu go z pełnionej funkcji. Tym samym zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o zwolnieniu Z. S. z pełnionej funkcji podjęte zostały z rażącym naruszeniem prawa i zważywszy powyższe na podstawie art.145§ 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O niewykonywaniu zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.