VI SA/Wa 555/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 18 października 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Środowiska z [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania koncesyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. Minister Środowiska (dalej "Minister) utrzymał w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] (dalej "Marszałek Województwa") z [...] listopada 2017 r., którym odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Marszałka Województwa z [...] lipca 2016 r. udzielającą P. sp. z o.o. z siedzibą w C. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "k.p.a.". Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 26 lipca 2016 r. Marszałek Województwa udzielił na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w C. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]", gm. [...], pow. [...] (dalej "Koncesja"). W dniu 19 grudnia 2016 r. do Marszałka wpłynął wniosek S. (dalej "Skarżący") o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem Koncesji. Jako podstawę żądania Skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Zarzucił, że Koncesja została wydana bez uprzedniego uzyskania, wymaganego prawem stanowiska innego organu tj. Burmistrza [...] zaś obowiązek ten wynikał wprost z art. 23 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2016 r. poz. 1131), dalej "p.g.g.". W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał się na § 9 pkt 11 swojego Statutu, zgodnie z którym celem jego działania jest m.in. ochrona walorów i zasobów środowiska przyrodniczego, jak również na § 9 pkt 1 swojego Statutu, z którego wynika wspieranie wszechstronnego i zrównoważonego rozwoju: społecznego, kulturalnego i gospodarczego wsi [...]. Nadto przywołał § 10 pkt 14 swojego Statutu, w myśl którego swoje cele realizuje m.in. poprzez ochronę przyrody i krajobrazu. Odnośnie interesu społecznego Skarżący podał, że lokalna społeczność, reprezentowana przez niego, jest zdecydowanie przeciwna powstaniu odkrywkowego zakładu górniczego w [...], ponieważ obawia się negatywnych skutków tego przedsięwzięcia w zakresie pogorszenia stanu środowiska, degradacji krajobrazu, a także pogorszenia stanu bezpieczeństwa na drogach publicznych oraz bezpowrotnej utraty istotnych gospodarczo terenów. I. Marszałek Województwa nie znalazłszy podstaw do wznowienia postępowania postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. odmówił wznowienia postępowania koncesyjnego. Na skutek zażalenia Skarżącego Minister, postanowieniem z [...] marca 2017 r., uchylił ww. postanowienie polecając, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zbadano ją w kontekście spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 p.g.g. II. Marszałek Województwa ponownie rozpatrzył wniosek Skarżącego i postanowieniem z [...] maja 2017 r. odmówił wznowienia postępowania koncesyjnego. Postanowienie to zostało przez Skarżącego zaskarżone, w skutek czego Minister, postanowieniem z [...] lipca 2017 r., ponownie uwzględnił zażalenie wskazując, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zbadano ją w kontekście ziszczenia się przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. lub też innych przesłanek mogących skutkować wszczęciem postępowania z urzędu. III. Marszałek Województwa rozpoznając sprawę po raz trzeci, postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., odmówił wznowienia postępowania koncesyjnego. Także i ta odmowa została uchylona przez Ministra (postanowienie z [...] września 2017 r.). Minister przekazując wniosek Skarżącego do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazał, że w sprawie: • niewłaściwie zastosowano art. 148 § 1 k.p.a., bowiem błędnie przyjęto, że miesięczny termin podany w tym przepisie należało liczyć od dnia dowiedzenia się o Koncesji przez Skarżącego, gdy tymczasem termin ów należało liczyć od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania koncesyjnego; • oparto się na niemających znaczenia dla sprawy okolicznościach - dowiedzenia się o dacie wydania Koncesji bez wymaganego prawem stanowiska innego organu, zamiast zbadać fakt otrzymania przez Skarżącego pisma Burmistrza [...] z [...] października 2016 r. pt. "zażalenie na postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r. znak: [...]", w którym to wskazano okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania koncesyjnego; • nie odniesiono się do daty (początek grudnia 2016 r.) powzięcia przez Skarżącego informacji o przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania koncesyjnego. IV. Marszałek Województwa rozpatrując sprawę po raz czwarty, w uzasadnieniu postanowienia z [...] listopada 2017 r., stwierdził, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Następnie – mając na uwadze art. 148 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Marszałek Województwa stwierdził, że Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania koncesyjnego nie wskazał daty, kiedy dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania koncesyjnego. W zażaleniu z 10 sierpnia 2017 r. na postanowienie Marszałka Województwa z [...] sierpnia 2017 r., oświadczył, że o przesłance wznowienia, tj. wydaniu Koncesji bez wymaganego uzgodnienia innego organu, dowiedział się na początku grudnia 2016 r. z przesłanego mu do wiadomości zażalenia Burmistrza [...] (dalej "Burmistrz") z 4 października 2016 r. na postanowienie Marszałka Województwa z [...] września 2016 r. W tym stanie rzeczy Marszałek Województwa wystąpił do Burmistrza o podanie daty wysyłki lub daty doręczenia Skarżącemu do wiadomości jego zażalenia z 4 października 2016 r. W odpowiedzi Burmistrz przesłał do akt m.in. kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru, z którego wynika, że Skarżący owo zażalenie Burmistrza z 4 października 2016 r. na postanowienie Marszałka Województwa z [...] września 2016 r. odebrał 5 października 2016 r. W konsekwencji powyższego Marszałek Województwa, rozpatrując kwestię zachowania przez Skarżącego terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a., przyjął, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania koncesyjnego Skarżący dowiedział się 5 października 2016 r., a nie jak sam podał na początku grudnia 2016 r. W konsekwencji organ odmówił wszczęcia postępowania, gdyż uznał, że żądanie jego wznowienia zostało złożone przez Skarżącego po upływie ustawowego, jednomiesięcznego terminu, co spowodowało, że nie została spełniona przesłanka dotycząca dochowania terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, a tym samym brak było podstaw do jego wznowienia. Skarżący z zachowaniem trybu i terminu złożył na powyższą odmowę zażalenie, w którym wnosząc o uchylenie postanowienia Marszałka Województwa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art 149 § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istniały podstawy do odmowy wznowienia postępowania koncesyjnego; 2. art. 148 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niezbadanie kiedy Skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania koncesyjnego; 3. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i błędy w jego ustaleniu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister stwierdził, że w sprawie, w sposób niebudzący wątpliwości, ustalono, że Skarżący we wniosku o wznowienie postpowania koncesyjnego nie podał daty, w której dowiedział się o zaistnieniu przesłanki wznowienia. Taką datę wskazał zaś w swoim zażaleniu z 10 sierpnia 2017 r. na ww. postanowienie Marszałka Województwa z [...] sierpnia 2017 r., podając początek grudnia 2016 r., ale nie przedstawiając żadnych dowodów na poparcie tego twierdzenia. Zdaniem Ministra w sprawie ustalono, że zażalenie Burmistrza, na które Skarżący wskazał, jako na pismo, z którego dowiedział się o wznowieniowej przesłance, doręczono mu 5 października 2016 r., do rąk J. L., która to osoba w niniejszym postępowaniu odbierała praktycznie całą korespondencję. Minister podkreślił, że odbiór zażalenia Burmistrza i wszystkich (poza jednym) postanowień wydanych w niniejszym postępowaniu kwitowała ta sama osoba i nie przeszkodziło to Skarżącemu w zachowaniu 7-dniowych terminów do wnoszenia (czterokrotnie) zażaleń na postanowienia Marszałka Województwa. W tej sytuacji organ stwierdził, że skoro Skarżący czterokrotnie zachował 7-dniowy terminy na wniesienie zażaleń na ww. postanowienia Marszałka Województwa, to trudno dać wiarę temu, że nie mógł zachować 30-dniowego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., przewidzianego na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania koncesyjnego. Ponadto Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że mimo doręczenia mu do wiadomości 5 października 2016 r. zażalenia Burmistrza, wiedza o tym piśmie i jego treści (w tym o przesłance do wznowienia postępowania opartej na art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.) dotarła do niego dopiero na początku grudnia 2016 r. Minister uznał, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że dowiedział się o przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.) na początku grudnia 2016 r., mimo że to na nim spoczywał ciężar dowodowy wykazania tej okoliczności. Reasumując Minister uznał, że Marszałek Województwa prawidłowo ustalił, że wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania koncesyjnego, wskazanej w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., Skarżący powziął z zażalenia Burmistrza, doręczonego mu 5 października 2017 r., w którym to zażaleniu wskazano ową przesłankę, tj. wydanie Koncesji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. W konsekwencji Skarżący uchybił 30-dniowemu terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania koncesyjnego, a zatem Marszałek Województwa prawidłowo odmówił wznowienia tego postępowania. Skarżący – S. z siedzibą w G., w prawidłowym trybie i terminie zaskarżył postanowienie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienia w wystarczający sposób zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy; 2. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, które to zaniechania doprowadziły do błędnej oceny; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Marszałka Województwa pomimo naruszeń przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy; 4. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia orzekającego co do istoty, pomimo posiadania wystarczających danych do merytorycznego orzeczenia; 5. art.149 § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do odmowy wznowienia postępowania; 6. art. 148 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezbadanie w sposób wyczerpujący, kiedy Skarżący dowiedział się okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania; 7. art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie; 8. art. 152 § 1 k.p.a. poprzez niewstrzymanie z urzędu wykonania Koncesji. Skarżący zarzucił, że organy nie zbadały, kiedy faktycznie dowiedział się on o istnieniu powyższej wznowieniowej przesłanki, a swoje stanowisko w tym zakresie oparły wyłącznie na domniemaniach. Podkreślił, że o podstawie wznowienia dowiedział się na początku grudnia 2016 r., a nie w dacie ustalonej przez organy. Zdaniem Skarżącego przyjęcie przez organy dnia 5 października 2016 r., jako daty powzięcia owej informacji wskazuje, że organy mylą przesłanki terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określone w art. 148 § 1 oraz w art 148 § 2 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżący przyznał, że poza sporem pozostaje to, że zażalenie Burmistrza wpłynęło do jego siedziby 5 października 2016 r., jednakże nie ma żadnego dowodu na to, że w tym samym dniu zostało ono doręczone jego organom tj. prezesowi zarządu lub jego zastępcom. Zdaniem Skarżącego tylko doręczenie do rąk organu uprawnionego do jego reprezentowania mogłoby uchodzić za skuteczne doręczenie, pociągające za sobą wszystkie skutki prawne, które prawo wiąże z okolicznością "dowiedzenia się" o faktach. Podniósł, że J. L., która pokwitowała odbiór ww. zażalenia Burmistrza, nie należy do kręgu osób uprawnionych do jego reprezentowania. W sprawie brak jest dowodów na to, by J. L. przekazała zażalenie Burmistrza owym organom, tj. dowodów, które organ odwoławczy winien był zgromadzić i ustalić. Tymczasem organ odwoławczy oparł swoje kluczowe ustalenie na stwierdzeniu, że okoliczność odebrania przesyłki przez osobę fizyczną, nie związaną formalnie ze Skarżącym, jest równoznaczne z dowiedzeniem się przez Skarżącego o istotnych, z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, okolicznościach. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z wyżej powoływanymi przepisami Sąd nie bada zaskarżonych postanowień pod względem ich celowości czy słuszności. Rozpoznając skargę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie i postanowienie utrzymane nim w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej (czy postanowienia). Dlatego przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w ustawie w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. W przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania organ wszczyna postępowanie wstępne, w którym bada wyłącznie, czy we wniosku o wznowienie powołano ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Brak pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy prawidłowo przyjęły, że termin do złożenia podania o wznowienie rozpoczął swój bieg w dniu 5 października 2016 r. kiedy to pokwitowano odbiór od organu zażalenia Burmistrza z 4 października 2016 r. na postanowienie Marszałka Województwa z [...] września 2016 r. Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2 ). W tym aspekcie sprawy zupełnie niezrozumiała jest sugestia strony , że organy mylą przesłanki terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określone w art. 148 § 1 oraz w art. 148 § 2 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przecież Skarżący jako podstawę swojego żądania wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. nie zaś art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że [...] lipca 2016 r. Marszałek Województwa udzielił na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w C. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]", gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Skarżący zaprzecza jakoby w dniu 5 października 2016 r. powziął wiadomość o podstawie wznowienia, którą jest fakt wydania koncesji przez Marszałka Województwa [...] bez uzyskania od Burmistrza [...] wymaganego przez art. 23 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 z późn. zm.) stosownego uzgodnienia. Skarżący przyznał, że poza sporem pozostaje to, że zażalenie Burmistrza wpłynęło do jego siedziby 5 października 2016 r., jednakże nie ma żadnego dowodu na to, że w tym samym dniu zostało ono doręczone jego organom tj. prezesowi zarządu lub jego zastępcom. Zdaniem Skarżącego tylko doręczenie do rąk organu uprawnionego do jego reprezentowania mogłoby uchodzić za skuteczne doręczenie. Zdaniem Sądu to stanowisko strony jest błędne. Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 września 2014 r. sygn. akt II OSK 674/13 zwrot "strona dowiedziała się o decyzji należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzje wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tą ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona tu dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy. Ważne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła z którego pochodzi informacja. Dowiedzenie się nie jest wszak typowym elementem działań procesowych. Dowiedzenie się oznacza powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia; jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy. Idąc tym tokiem rozumowania, przy prawidłowo poczynionych ustaleniach stanu faktycznego co do daty i okoliczności powzięcia przez Skarżącego informacji dotyczących wydania decyzji koncesyjnej, to w ocenie Sądu, nie można zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania wskazywanych w skardze. W szczególności nie są zasadne zarzuty skargi, że Pani J. L., która pokwitowała odbiór ww. zażalenia Burmistrza, nie należy do kręgu osób uprawnionych do odbioru korespondencji w imieniu i na rzecz Skarżącego jako osoby prawnej. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie bowiem w myśl art. 45 k.p.a. przez osobę upoważnioną do odbioru pisma należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję została regulaminowo lub tylko zwyczajowo uprawniona do odbierania korespondencji przesyłanej do siedziby adresata. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1480/11). Wbrew stanowisku Skarżącego za taką osobę należało uznać Panią J. L., która, jak to ustalił organ, nie po raz pierwszy kwitowała odbiór korespondencji kierowanej do Stowarzyszenia. Czyniła to w większości przypadków, gdy organ kierował do Skarżącego korespondencję. Po drugie, w sprawie nie wykazano aby osoba ta nie przekazywała Skarżącemu jako osobie prawnej (przez co należy rozumieć np. prezesa zarządu lub jego zastępców) wpływającej korespondencji skoro, jak to ustalił organ, Skarżący zawsze składał zażalenia w terminie ustawowym. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał, do czego był zobowiązany, że o przesłance wznowienia powziął wiadomość w grudniu 2016 r. W konsekwencji nie można podzielić zarzutów skargi w tym zakresie. Reasumując, skoro skarga okazała się niezasadna z wyżej wskazanych przyczyn, zatem podnoszony zarzut naruszenia art. 152 § 1 k.p.a. poprzez niewstrzymanie z urzędu wykonania Koncesji nie mógł być przedmiotem oceny Sądu w tej sprawie. Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.