VI SA/Wa 561/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 28 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę. Uchwałą z 28 listopada 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona uchwała" lub "uchwała z 28 listopada 2023 r.") Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej: "organ" lub "Komisja Egzaminacyjna II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę z 23 maja 2023 r. nr [...] (dalej: "uchwała z 23 maja 2023 r." lub "uchwała organu I instancji") Komisji Egzaminacyjnej nr 3 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2023 r. z siedzibą w K. (dalej: "organ I instancji" lub "Komisja Egzaminacyjna nr 3") stwierdzającą, że K. K. (dalej: "skarżący" lub "zdający") uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Jako podstawę prawną zaskarżonej uchwały wskazano art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.; dalej: "ustawa Prawo o adwokaturze" lub "p.o.a.") w związku z art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym: W dniach 25-28 kwietnia 2023 r. skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego przed Komisją Egzaminacyjną nr 3. Organ I instancji uchwałą z 23 maja 2023 r. stwierdził, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Jako podstawę prawną ww. uchwały wskazano art. 78f ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. W uzasadnieniu wskazano m.in., że skarżący otrzymał z zadań z zakresu: a) prawa karnego – ocenę niedostateczną (2); b) prawa cywilnego – ocenę dostateczną (3); c) prawa gospodarczego – ocenę dobrą (4); d) prawa administracyjnego – ocenę dostateczną (3); e) zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki – ocenę dobrą (4). Podstawą stwierdzenia przez Komisję Egzaminacyjną nr 3, że skarżący uzyskał wynik negatywny było otrzymanie oceny niedostatecznej (2) za rozwiązanie zadań z zakresu prawa karnego. Pismem z 23 czerwca 2023 r. skarżący wniósł odwołanie od uchwały z 23 maja 2023 r. zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 78h ust. 12 p.o.a., polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie dotyczącym rozważania: a) czy przyjęty przez skarżącego sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego mógłby doprowadzić do skuteczności sporządzonego przez niego środka zaskarżenia zgodnie z interesem oskarżonego; b) wystąpienia błędu w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa karnego dotyczącym zatarcia skazania, podczas gdy nie doszło do wykonania, darowania bądź przedawnienia wcześniej orzeczonego środka karnego w postaci świadczenia na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej; c) argumentacji zdającego dotyczącej nierzetelnego procesu w jakim w zadaniu z zakresu prawa karnego został wydany wyrok skazujący, rażąco naruszający prawo oskarżonego do obrony; 2. wadliwe ustalenie oceny z części dotyczących prawa karnego, prawa gospodarczego oraz prawa administracyjnego w oparciu o oceny cząstkowe wystawione z naruszeniem kryteriów z art. 78 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze oraz niedostatecznie uzasadnione. W odwołaniu skarżący szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko, przedstawiając argumentację na jego poparcie oraz wyjaśniając, na czym według niego polegały naruszenia przepisów dotyczących poszczególnych części egzaminu adwokackiego. Do odwołania załączono opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej dotyczących zadania z zakresu prawa karnego, w którym skarżący przedstawił swój komentarz do rozwiązań zaproponowanych przez zespół do przygotowania zadań na egzamin adwokacki. Na skutek wniesionego odwołania, w okresie od 2 października 2023 r. do 18 listopada 2023 r. sporządzono trzy opinie dotyczące zasadności odwołania. Każda z nich została przygotowana przez innego Członka Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Pierwsza opinia dotyczyła pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa karnego, druga - prawa gospodarczego, a trzecia - prawa administracyjnego. Zgodnie ze stanowiskiem opiniującego pracę z zakresu prawa karnego, brak było podstaw do pozytywnej oceny pracy skarżącego, a argumentacja użyta w odwołaniu nie pozwalała na zmianę tej oceny. Opiniujący pracę skarżącego z zakresu prawa gospodarczego wskazał, że podniesienie oceny do oceny bardzo dobrej jest całkowicie uzasadnione. Z kolei członek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, sporządzający opinię dotyczącą zadania z zakresu prawa administracyjnego, zaproponował podwyższenie oceny do oceny dobrej. Podczas posiedzenia Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w dniu 28 listopada 2023 r. poddano pod głosowanie m.in. uchwałę z 23 maja 2023 r. dotyczącą ocen z prac pisemnych skarżącego z zakresu prawa karnego, gospodarczego oraz administracyjnego. Ponadto przewodniczący poddał pod głosowanie wynik egzaminu adwokackiego skarżącego. Członkowie organu opowiedzieli się za: – utrzymaniem uchwały organu I instancji w mocy; – niepodwyższeniem oceny uzyskanej z pracy pisemnej z zakresu prawa karnego; – podwyższeniem oceny uzyskanej z pracy pisemnej z zakresu prawa gospodarczego; – podwyższeniem oceny uzyskanej z pracy pisemnej z zakresu prawa administracyjnego. Uchwałą z 28 listopada 2023 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę organu I instancji. W uzasadnieniu uchwały, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz mających zastosowanie przepisów prawa, jak również orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia dokonała oceny trafności zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu. Przede wszystkim odniesiono się do ocen wystawionych przez egzaminatorów organu I instancji, następnie do zarzutów wskazanych przez skarżącego w odwołaniu, oraz przedstawiono argumentację dotyczącą ponownej oceny pracy skarżącego w ramach kontroli odwoławczej. We wnioskach końcowych ponownej oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego wskazano, że przy uwzględnieniu wagi i skutków procesowych poszczególnych uchybień oraz całokształtu elementów podlegających ocenie, brak jest podstaw do pozytywnej oceny pracy. Ponadto podkreślono, że skarżący nie posiada niezbędnego poziomu wiedzy prawniczej do samodzielnego wykonywania zawodu adwokata, ponieważ uchybienia popełnione podczas rozwiązywania zadania z zakresu prawa karnego i ich waga zdecydowanie przeważają nad pozytywnymi aspektami sporządzonej przez skarżącego apelacji. W przypadku rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego wskazano, że odwołanie skarżącego jest uzasadnione, w związku z czym należało podwyższyć ocenę do oceny bardzo dobrej. Ustosunkowując się do oceny zadania z zakresu prawa administracyjnego, wskazano, że jego rozwiązanie pozwala ocenić pracę na ocenę dobrą. Mając na uwadze powyższe, Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że: – w zakresie prawa karnego brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania; – w zakresie prawa gospodarczego zasadne jest uwzględnienie odwołania i podwyższenie oceny do oceny bardzo dobrej; – w zakresie prawa administracyjnego zasadne jest uwzględnienie odwołania i podwyższenie oceny do oceny dobrej. Ponieważ ostatecznie skarżący otrzymał ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa karnego, wskazano, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie z art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu uzyskał ocenę pozytywną. Pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę z 28 listopada 2023 r., zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił zaskarżonej uchwale następujące uchybienia: 1) nierzetelną kontrolę odwoławczą i wadliwe ustalenie w postępowaniu odwoławczym, stanowiących podstawę zaskarżonej uchwały ostatecznych ocen z egzaminu adwokackiego z części dotyczących prawa karnego, prawa gospodarczego oraz prawa administracyjnego z naruszeniem kryteriów z art. 78 ust. 2 i 3 p.o.a., w sytuacji gdy: a) w zakresie egzaminu adwokackiego z części dotyczącej prawa karnego: – Komisja Egzaminacyjna II stopnia przypisała zdającemu niewystępujące w jego pracy uchybienie polegające na braku dostrzeżenia przy formułowaniu zarzutu podstawowego uchybienia sprowadzającego się do braku zakwalifikowania pierwszego występku jako usiłowania nieudolnego (strona numer 17 uzasadnienia zaskarżonej uchwały) podczas gdy zdający na stronie numer 2 przygotowanej przez siebie w dniu 25 kwietnia 2023 r. apelacji wyraźnie powołał w zarzucie przepis art. 13 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (dalej: "k.k.") odnoszący się do usiłowania nieudolnego. Ponadto zdający poruszył tę kwestię w uzasadnieniu przygotowanej przez siebie apelacji skoro to uchybienie nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut I); – Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła na stronach 15-16 uzasadnienia zaskarżonej uchwały argumentację zdającego odnośnie braku zatarcia uprzedniego skazania P. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt sygn. akt [...]. Skoro decydujący wpływ na wydanie przez egzaminatorów SSA G. J. oraz adw. H. S. ocen cząstkowych 2 miało niedostrzeżenie w zadaniu egzaminacyjnym zatarcia uprzedniego skazania oskarżonego P. S. za czyn z art. 178 § 1 k.k., a uchybienie to zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia jednak nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut II) – Komisja Egzaminacyjna II stopnia na stronie numer 18 uzasadnienia zaskarżonej uchwały uznała za wadliwy podniesiony przez zdającego zarzut obrazy prawa materialnego, a to art. 53 § 1 i 2 k.k. Jednak stanowisko o dopuszczalności takiego zarzutu zajął sam Sąd Najwyższy w szeregu orzeczeń, wśród których należy wymienić: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt IV KK 136/13; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt IV KK 64/18, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2020 r., sygn. akt IV KK 536/19. W wydaniu pierwszego z wymienionych orzeczeń brali udział wybitni sędziowie: SSN dr M. L., SSN M. G., SSN D. C. - wykładowca KSSiP. Drugie wymienione orzeczenie wydał wybitny sędzia SSN prof. D. S.. Trzecie wymienione orzeczenie wydał wybitny sędzia SSN K. C.. Trudno zaś wyżej wymienionym, niekwestionowanym autorytetom prawniczym z ogromnym dorobkiem zarzucać brak kompetencji. Z wymienionych orzeczeń wynika, że aby podnieść skutecznie takowy zarzut należy wykazać pominięcie jednej z ustawowych dyrektyw kary. Zdający taki warunek spełnił i wykazał, zarówno w swojej pracy oraz odwołaniu, że sąd wydający zaskarżony apelacją wyrok nie odniósł się do wszystkich określonych przez przepisy art. 53 § 1 i 2 k.k. dyrektyw kary – jak wynika bowiem z przedstawionych w zadaniu egzaminacyjnym pisemnych motywów wyroku nie wzięto pod rozwagę m.in. motywacji i sposobu zachowania się sprawcy, rodzaju i stopnia naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunków osobistych sprawcy, sposobu życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowania się po jego popełnieniu, a także zachowania pokrzywdzonej. Natomiast takie dyrektywy kary jak stopień winy i społeczna szkodliwość czynu zostały ledwie wspomniane i nie zostały szerzej omówione w uzasadnieniu sądu – sąd jedynie wskazał, że "orzeczona kara odzwierciedla stopień szkodliwości społecznej czynu oskarżonego oraz stopień jego winy"; (pierwszy z przypisanych oskarżonemu czynów) "orzeczona kara jest współmierna do stopnia społecznej szkodliwości czynu i stopnia zawinienia oskarżonego. Spełni więc cele wychowawcze i zapobiegawcze, a także w zakresie oddziaływania społecznego" (drugi z przypisanych oskarżonemu czynów), co jest w sposób oczywisty niewystarczające. Podkreślić należy, że ustawa Prawo o adwokaturze nie przyznaje ani Komisji Egzaminacyjnej, ani Komisji Egzaminacyjnej II stopnia żadnych kompetencji w dziedzinie jurysprudencji i tym samym organy te nie mogą przy ustalaniu wyników egzaminu adwokackiego autorytatywnie określać które poglądy prawne przedstawione w orzecznictwie Sądu Najwyższego są prawidłowe, a które nie. Jeżeli zatem zaprezentowane przez zdającego rozwiązanie zadania egzaminacyjnego ma oparcie w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego, wydanych przez wybitnych sędziów, to nie można zajętego przez zdającego stanowiska polegającego na podniesieniu zarzutu obrazy art. 53 ust. 1 i 2 k.k. oceniać negatywnie – w kategoriach uchybienia jedynie na tej podstawie, że w orzecznictwie pojawia się również pogląd odmienny. Skoro to uchybienie nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut III); – Komisja Egzaminacyjna II stopnia na stronie numer 18 uzasadnienia zaskarżonej uchwały zakwestionowała podniesiony przez zdającego zarzut obrazy przepisu art. 42 § 3 k.k. poprzez błędną wykładnię. Wskazano, że: "fakt, że ustawodawca wprowadza wyjątek poprzez zapis o nieorzekaniu dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie znosi obligatoryjności orzekania". Powołano się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt II KK 93/20. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wskazał jedynie, że "brzmienie przepisu art. 42 § 3 k.k. jest jednoznaczne i statuuje po stronie sądu orzekającego obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia m.in. przestępstwa z art. 178a § 4 k.k., chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Nie ulega żadnej wadliwości, że ten przepis ma charakter obligatoryjny, a tylko w wyjątkowym wypadku – uzasadnionym szczególnymi okolicznościami - pozwala na odstąpienie od orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów". Czym innym jest jednak obligatoryjne orzekanie w przedmiocie środka karnego, a czym innym jest obowiązek orzeczenia danego środka karnego, w tym przypadku dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Zdający na stronie numer 2 przygotowanej przez siebie apelacji wskazał natomiast po analizie pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia, że Sąd nie rozważał wystąpienia wyjątkowego przypadku, uznając automatycznie, że obligatoryjne jest orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Zachodzi zatem sprzeczność między stanowiskiem Komisji II stopnia a pracą zdającego, któremu przypisano uchybienie, które w jego pracy nie wystąpiło. Skoro to uchybienie nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut IV). – Komisja Egzaminacyjna II stopnia na stronie numer 17 uzasadnienia zaskarżonej uchwały uznała za uchybienie zdającego zaproponowane przez niego rozwiązanie kazusu z zastosowaniem konstrukcji ciągu przestępstw zamiast czynu ciągłego. Niesłusznie uznano, że czyn ciągły jest korzystniejszy od ciągu przestępstw, pomijając brzmienie przepisu art. 57b k.k. w brzmieniu przed 1 października 2023 r. Z zastosowaniem konstrukcji czynu ciągłego można było oskarżonemu za pierwszy z czynów wymierzyć karę nawet 20 lat pozbawienia wolności, podczas gdy zaproponowana przez zdającego konstrukcja ciągu przestępstw wiązałaby się z maksymalną karą 15 lat pozbawienia wolności, czyli znacząco mniej. Nie jest to zatem na niekorzyść oskarżonego, zważywszy na okoliczność, że za ciąg przestępstw wymierza się tylko jedną karę na nie trzy, jak zdaje się rozumować Komisja Egzaminacyjna II stopnia. Ponadto w zadaniu egzaminacyjnym brak było jakichkolwiek informacji uzasadniających, że oskarżony miałby działać z góry powziętym zamiarem obejmującym trzykrotne użycie karty płatniczej pokrzywdzonej. Jednocześnie w nauce prawa kilkukrotne użycie cudzej karty płatniczej traktowane jest jako taka sama sposobność pozwalająca, obok innych przesłanek, na zastosowanie konstrukcji ciągu przestępstw. Skoro to uchybienie nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut V). – Komisja Egzaminacyjnego II stopnia uznała na stronie 18 uzasadnienia zaskarżonej uchwały za uchybienie podniesiony przez zdającego na stronie 3 apelacji zarzut obrazy m.in. art. 6 w zw. z art. 389 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (dalej: "k.p.k.") poprzez odczytanie i uznanie za dowód w sprawie przez sąd a quo wyjaśnień P. S. złożonych w toku postępowania przygotowawczego. W kwestii tej w zasadzie brak jest uzasadnienia stanowiska Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Na stronie 8 zadania egzaminacyjnego znajduje się protokół badania ówcześnie podejrzanego alkomatem. O godzinie 11:45 w dniu 6 października 2022 r. stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu wynosiło 0,64 mg/l, a o godzinie 11:55 0,59 mg/l, czyli P.S.znajdował się wówczas w stanie nietrzeźwości. Na stronie 9 zadania egzaminacyjnego znajduje się protokół zatrzymania P.S.. Wynika z niego, że wyżej wymieniony został zatrzymany w dniu 6 października 2022 r. o godz. 12:15, a czynność zakończono o godz. 12:35. Podejrzany został wówczas pouczony o treści następujących przepisów: art. 247 § 4, art. 245, art. 246 § 1 i 2, art. 248 § 1 i 2 k.p.k. oraz odebrano od niego w tym czasie oświadczenie. Aktualny wzór pouczeń o uprawnieniach zatrzymanego w postępowaniu karnym określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach zatrzymanego w postępowaniu karnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 835). P.S.nie został pouczony wówczas o prawie do odmowy złożenia oświadczenia w swojej sprawie (art. 244 § 3 k.p.k.); prawie do informacji o przyczynie zatrzymania i do bycia wysłuchanym, prawie do skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego (art. 244 § 2 k.p.k.). Oświadczenie zatrzymanego musiało to zostać złożone od 20 do maksymalnie 40 minut od momentu w którym stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu u podejrzanego wynosiło 0,59 mg/l, czyli można uznać, że P.S.był wówczas nadal nietrzeźwy. Na stronie 13 zadania egzaminacyjnego znajduje się protokół przesłuchania P.S. z dnia 7 października 2022 r. godz. 9:30, czyli dzień po zatrzymaniu. Według wyjaśnień podejrzanego, ten wieczorem 6 października 2022 r. spożywał wódkę 350 ml oraz dwa piwa Harnaś. Skoro P.S.został zatrzymany w dniu 6 października 2022. r. o godzinie 12:15, a został zwolniony w dniu 7 października 2022 r. o godz. 14:30, to wygląda na to, że nie dość, że był nietrzeźwy w czasie składania oświadczenia, to jeszcze w czasie gdy był zatrzymany przez Policję, spożył wieczorem 350 ml wódki oraz 2 piwa. Nie wynika wprost z zadania egzaminacyjnego czy P.S.sam się wprawił w stan odurzenia wieczorem 6 października 2022 r. już po zatrzymaniu, czy też alkohol podał mu organ postępowania przygotowawczego, jednak udział tego ostatniego wydaje się realną możliwością, skoro osoby zatrzymane w normalnych warunkach nie mogą i nie spożywają alkoholu w Komendzie Powiatowej Policji. Jeżeli jednak osoba uprzednio nietrzeźwa spożywa wieczorem na Komendzie Policji 350 ml wódki oraz 2 piwa, to następnego dnia o godzinie 9:15 nie może być trzeźwa i zdolna do składania wyjaśnień. A należy dostrzec, że niewątpliwie nietrzeźwy P.S.nie miał wówczas zapewnionego realnego dostępu do pomocy obrońcy, a mimo to przeprowadzono z jego udziałem czynność przesłuchania. W ramach materiałów udostępnianych wraz z zadaniem egzaminacyjnym nie ma też pisemnego pouczenia podejrzanego o jego prawach w postępowaniu karnym. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że przesłuchanie, jeżeli ma dostarczyć dowodu, może się odbyć dopiero po wytrzeźwieniu osoby przesłuchiwanej (vide: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II Aka 464). Sąd Najwyższy natomiast prezentuje również stanowisko, że dostrzeżenie przez sąd, iż dana osoba w chwili składania zeznań czy wyjaśnień była nietrzeźwa, uniemożliwia zaliczenie tych relacji do materiału dowodowego (vide: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II Aka 464). Również Europejski Trybunał Praw Człowieka w szeregu orzeczeń. Odnotować należy wyrok ETPC z 31 marca 2009 r., 20310/02 Płonka przeciwko Polsce. Zdaniem ETPC samo stwierdzenie w formularzu pouczenia o przysługujących prawach, że skarżący została pouczony o prawie odmowy składania wyjaśnień oraz prawie do korzystania z pomocy obrońcy nie jest wystarczające. Jeśli osoba przesłuchiwana dzień wcześniej spożywa alkohol, znajdowała się w czasie przesłuchania w trudnej sytuacji i że władze powinny były wziąć to pod uwagę podczas przesłuchania. W świetle okoliczności sprawy zapewnienie rzetelności postępowania, wyrażone w art. 6 Konwencji wymagało, by skarżąca mogła korzystać z pomocy obrońcy już od samego początku przesłuchania przez policję. Początkowe przyznanie się do winy, złożone pod nieobecność obrońcy, miało wpływ na jej skazanie. Chociaż wyjaśnienia skarżącej nie były jedyną podstawą skazania, to jednak sąd oparł na nich swoje ostateczne orzeczenie. Trybunał uważa, że w niniejszej sprawie brak dostępu skarżącej do obrońcy podczas jej przesłuchania przez policję wpłynął na nią w sposób bezpośredni i niekorzystny. Ani późniejsza pomoc obrońcy ani kontradyktoryjny charakter dalszego postępowania nie były w stanie naprawić uchybień, które miały miejsce podczas zatrzymania na policji. Powyższe rozważania były wystarczające, aby Trybunał mógł stwierdzić, że doszło do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji w zw. z art. 6 § 3 (c). Odnotować należy również wyrok ETPC z 11 maja 2023 r., 47834/19 (Lalik przeciwko Polsce) Niezapewnienie podejrzanemu adwokata przy pierwszym przesłuchaniu przez policję, przesłuchanie podejrzanego znajdującego się pod wpływem alkoholu, a następnie wykorzystanie tak zgromadzonych dowodów w procesie karnym, stanowiło naruszenie prawa do rzetelnego procesu i prawa do obrony - uznał w przytoczonym wyroku Europejski Trybunał Praw Człowieka. Nawet występujące równolegle w orzecznictwie polskich sądów mniej rygorystyczne poglądy, ograniczające zakaz dowodowy do przesłuchiwania osoby, w której wprawienie w stan nietrzeźwości miał udział organ procesowy, to w realiach zadania egzaminacyjnego, gdy P.S.spożywać miał alkohol na terenie Komendy Powiatowej Policji, to również w rachubę wchodzi udział organu procesowego. Jak już wskazano, ustawa Prawo o adwokaturze nie przyznaje ani Komisji Egzaminacyjnej, ani Komisji Egzaminacyjnej II stopnia żadnych kompetencji w dziedzinie jurysprudencji i tym samym organy te nie mogą przy ustalaniu wyników egzaminu adwokackiego autorytatywnie określać które poglądy prawne przedstawione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sądów Apelacyjnych oraz ETPC są prawidłowe, a które nie. Jeżeli zatem zaprezentowane przez zdającego rozwiązanie zadania egzaminacyjnego ma oparcie w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego, Sądów Apelacyjnych oraz ETPC, wydanych przez wybitnych sędziów, to nie można zajętego przez zdającego stanowiska polegającego na podniesieniu zarzutu obrazy art. 6 k.p.k. w zw. z art. 389 § 1 k.p.k. oraz powołanych przepisów prawa unijnego oceniać negatywnie - w kategoriach uchybienia Skoro to uchybienie (wadliwy zarzut) nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut VI). – Komisja Egzaminacyjnego II stopnia uznała na stronie 18 uzasadnienia zaskarżonej uchwały za uchybienie brak zarzutu zawyżonej opłaty. Jednak zdający podniósł na stronie 3 apelacji zarzut niesłusznego obciążenia oskarżonego kosztami postępowania karnego, argumentując również w uzasadnieniu, że skoro oskarżony osiąga dochody na poziomie kilkuset złotych miesięcznie, to powinien od zostać od nich zwolniony. Koszty procesu obejmują również opłatę (art. 616 § 1 i 2 k.p.k.) i w przypadku osoby zarabiającej 436 zł/mc jakakolwiek opłata byłaby nadmierna. Nie można wytykać zdającemu, że podniósł szerszy zarzut. Skoro to uchybienie nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut VII). b) w zakresie egzaminu adwokackiego z części dotyczącej prawa gospodarczego: – Komisja Egzaminacyjna II stopnia na stronach 21-22 uzasadnienia zaskarżonej uchwały wskazała, że praca zdającego wypełnia wszelkie warunki postawione w zadaniu, napisana jest bardzo dobrym jeżykiem prawniczym, w sposób logiczny i pełny. Nie wykazano jednocześnie po stronie zdającego rzekomego uchybienia polegającego na występowaniu zwrotów z języka potocznego, tam gdzie zdający powinien posługiwać się językiem prawniczym - ten zaś został oceniony jako bardzo dobry. Tym samym ocena pracy zdającego powinna zostać podwyższona do celującej (6), skoro przedmiotem odwołania było podwyższenie oceny przynajmniej o jeden stopień - czyli nie tylko do oceny bardzo dobrej, jak mylnie uznała Komisja II Stopnia, ale również do oceny celującej. Skoro żadne uchybienie nie wystąpiło, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut VIII). c) w zakresie egzaminu adwokackiego z części dotyczącej prawa administracyjnego: – Komisja Egzaminacyjna II stopnia na stronach 23-24 uzasadnienia zaskarżonej uchwały wskazała, że skarga została sporządzona z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych, wskazano przedmiot zaskarżenia i organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Uznano również za zasadne podniesione przez zdającego w jego pracy zarzuty. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie stwierdziła występowania w pracy zdającego uchybień, podkreślając jednocześnie, że wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji jest wystarczający i nie stanowi uchybienia. Skoro zatem według Komisji Egzaminacyjnej II stopnia uchybienia wskazywane przez egzaminatorów sędziego WSA P. B. oraz adw. W. P. nie wystąpiły, to logiczne jest, że zdający powinien otrzymać finalnie ocenę wyższą niż otrzymana, stosując właściwą gradację ocen (zarzut IX). – co wynika z naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. w związku z nieprawidłową oceną pracy zdającego (uchybienie pienwotne); 2) nieodniesienie się przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do wszystkich zarzutów odwołania, stanowiące naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. Nie odniesiono się m.in. do następujących zarzutów odwołania: 1) zarzutu niedostatecznego uzasadnienia ocen cząstkowych egzaminatorów z części egzaminu dotyczących prawa karnego, prawa gospodarczego, praca administracyjnego; 2) większości zastrzeżeń zdającego do ocen cząstkowych poszczególnych egzaminatorów - omówiono tylko niektóre z nich (zarzut X); – co wskazuje również na naruszenie innych przepisów postępowania, takich jak: a) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. (zasada zaufania do władzy publicznej); b) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. (zasada przekonywania), skoro nie wyjaśniono skarżącemu wszystkich przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną uchwałę, a w szczególności czemu część zarzutów zdającego została uznana za niezasadne przez organ; c) art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania) poprzez brak wnikliwego rozważenia argumentów skarżącego oraz rozpoznanie sprawy dopiero po blisko pół roku (zarzuty XI-XII). Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wpisu od skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga złożona w tej sprawie nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona uchwała nie została wydana z naruszeniem prawa, które uzasadniałoby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1615), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawy stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Należy również podkreślić, że zgodnie z powołanymi przepisami, sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. W myśl utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych sądowoadministracyjna kontrola pod względem zgodności z prawem jest sprawowana celem zapewnienia legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj. oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 1983/18). Rola sądu administracyjnego sprowadza się więc do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Wysoka jakość świadczonej pomocy prawnej jest wartością, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Nie ma wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny – co do zasady – gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lutego 2022 r. sygn. II GSK 1738/18, 14 grudnia 2011 r. sygn. II GSK 83/11; 13 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3111/15). Wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu adwokata podlegają sprawdzeniu w trakcie egzaminu adwokackiego. Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Stosownie do art. 78d ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze pierwsza część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. W myśl art. 78d ust. 6 p.o.a. druga część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Natomiast zgodnie z art. 78d ust. 7 p.o.a. trzecia część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Jak wynika z art. 78d ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze, egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen: oceny pozytywne: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3) (pkt 1); ocena negatywna - niedostateczna (pkt 2). Zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). W ocenie Sądu, w tym właśnie kontekście normatywnym, kształtującym systemowo zasady dostępu do zawodu adwokata, rozstrzygać należy prawidłowość podejmowanych przez komisje egzaminacyjne uchwał stwierdzających wynik egzaminu adwokackiego. W świetle przywołanego art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia wszystkie te wymagania, powinna zostać oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Z kolei praca, która nie spełnia jednego z wymagań ustawowych w zasadzie musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Te oceny są realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów (egzaminatorów), którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2017 r. sygn. II GSK 3111/15). Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac egzaminacyjnych. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak. I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze). Jak wskazano, określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 lipca 2012 r. sygn. II GSK 921/11, 8 sierpnia 2012 r. sygn. II GSK 1037/12, 12 grudnia 2012 r. sygn. II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 marca 2013 r. sygn. II GSK 2333/11, z 10 lipca 2012 r. sygn. II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy. Należy także jeszcze raz podkreślić, że Sąd administracyjny rozpoznający skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie jest kolejną komisją oceniającą prace egzaminacyjną strony skarżącej. Sąd ma za zadanie ocenić, czy w toku postępowania przed komisjami egzaminacyjnymi obu instancji nie doszło do naruszeń prawa materialnego i przepisów proceduralnych. Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie stwierdził tego typu naruszeń. W rozpoznawanej sprawie negatywny wynik egzaminu adwokackiego był konsekwencją otrzymania przez skarżącego oceny niedostatecznej za rozwiązanie zadania z prawa karnego. W tej części egzaminu po zapoznaniu się z treścią zadania – opracowanymi na potrzeby egzaminu aktami sprawy karnej – zadaniem zdającego było przygotowanie, jako adwokat – obrońca oskarżonego, apelacji od wydanego w sprawie wyroku, albo opinii prawnej z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony. Wykonując zadanie egzaminacyjne z zakresu prawa karnego, skarżący sporządził apelację od wyroku Sądu Rejonowego w B., jednakże komisje egzaminacyjne obu instancji uznały, że jego praca - oceniona jako całość - nie spełniła wymagań stawianych rozwiązaniu zadania w ramach egzaminu adwokackiego. Sąd zauważa przy tym, że przy ocenie egzaminacyjnej zadania nie chodzi tylko w samą poprawność formalną podjętej w jego wykonaniu czynności (w tym przypadku sporządzonej przez skarżącego apelacji), ale o sprawdzenie przygotowania zawodowego zdającego, które musi wynikać z pracy egzaminacyjnej i dowodzić, że co najmniej w stopniu zadawalającym porusza się on w obszarze zagadnienia, które rozwiązuje w ramach egzaminu, a tym samym jest przygotowany do samodzielnego wykonywania zawodu adwokata. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wykazał, poprzez szczegółową analizę, że praca egzaminacyjna (apelacja) przygotowana przez skarżącego na potrzeby egzaminu była wadliwa i nie spełniała wymaganych kryteriów. Chodzi przede wszystkim o błędy najpoważniejsze, odbierające pracy charakter poprawnego rozwiązania zadanego na egzaminie problemu, a więc dyskwalifikujące pracę w skali ocen pozytywnych. Takim błędem pracy skarżącego, prawidłowo zdefiniowanym przez organ, a wcześniej wynikającym z ocen cząstkowych egzaminatorów na etapie postępowania przed organem I instancji, było wykonanie pracy niezgodnie z założeniami egzaminacyjnymi zadania z zakresu prawa karnego, których istotą było sporządzenie apelacji od wydanego w sprawie wyroku z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony. Organ prawidłowo zwrócił uwagę na kilka kluczowych błędów w rozwiązaniu zadania przez skarżącego. Zdaniem Sądu, Komisja II stopnia słusznie wskazała, że zarzut sformułowany przez zdającego w zakresie I czynu przypisanego oskarżonemu nie może zostać uznany za prawidłowy. Nie zostało dostrzeżone (przy formułowaniu zarzutu) podstawowe uchybienie, to jest kwestia sprowadzająca się do braku zakwalifikowania występku, jako usiłowania nieudolnego. Mowa o tym dopiero w uzasadnieniu. Co więcej podniesienie zarzutu obrazy prawa materialnego poprzez niewłaściwe zakwalifikowanie czynu, jako występku z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., zamiast jako trzech występków w ramach ciągu z art. 91 §1 k.k. Zdający na etapie formułowania zarzutów apelacyjnych, jeśli działa w charakterze obrońcy oskarżonego, to nie może tracić z poła widzenia kierunku składanego środka odwoławczego. Priorytetową przesłanką, która również jest oceniana przy wystawianiu oceny egzaminacyjnej, jest należyta dbałość o interesy klienta, a przede wszystkim niedziałanie na jego niekorzyść. Sformułowanie zarzutu, jak w pkt 1 apelacji i domaganie się zmiany orzeczenia poprzez przypisanie oskarżonemu zamiast jednego przestępstwa - trzech, jest nie tylko nieuzasadnione, ale sprzeczne z interesami oskarżonego. W przypadku drugiego czynu przypisanego oskarżonemu, skazanie za przestępstwo z art. 178a § 1 i 4 k.k. niosło za sobą poważne konsekwencje, w tym wyższy wymiar kary pozbawienia wolności, obligatoryjny dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz wysokie świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (art. 39 pkt 7 k.k) w wysokości co najmniej 10 000 zł (art. 43a § 3 k.k.). Z punktu widzenia interesów oskarżonego, zasadne byłoby zaskarżenie tej części orzeczenia, jednakże tylko w sytuacji, gdyby skazanie z 5 listopada 2018 r. uległo zatarciu. Zatarcie to mogłoby nastąpić 28 listopada 2022 r., lecz art. 107 § 6 k.k. uzależnia je od wykonania orzeczonego wcześniej świadczenia pieniężnego. Przyjmując założenie o spełnieniu tego świadczenia, uzasadnione byłoby wniesienie o wyeliminowanie § 4 art. 178a k.k. z opisu czynu i kwalifikacji prawnej, obniżenie wymierzonej kary, uchylenie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów oraz zmniejszenie świadczenia na wspomniany Fundusz. Natomiast w przypadku braku założenia o wykonaniu świadczenia, a co za tym idzie - braku zatarcia skazania, skarżący mógł podnieść zarzut rażącej niewspółmierności kary. Sąd uznaje, że organ słusznie zwrócił uwagę na te aspekty sprawy, które powinny były zostać uwzględnione w apelacji na korzyść oskarżonego. Zdający nie dostrzegł, że na poczet orzeczonej kary oskarżonemu nie zaliczono okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w wymiarze 2 dni, stosownie do treści art. 63 § 1 k.k. Zgodnie z treścią protokołu zatrzymania osoby, oskarżony został zatrzymany w dniu 6 października 2022 r. o godz. 12:15, a zwolniony w dniu 7 października 2022 r. o godz. 14:30. Zatem okres ten powinien być zaliczony na poczet orzeczonej kary. Organ słusznie wskazał, że jest to możliwe również w drodze postanowienia, ale wnoszący apelację na korzyść winien dostrzec tę kwestię, pominiętą w wyroku sądu pierwszej instancji, i sformułować w tym zakresie stosowny zarzut. Uwadze zdającego umknął fakt nałożenia na oskarżonego przez Sąd I instancji opłaty w wysokości 400 zł, co stało w sprzeczności z art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów wymagało orzeczenia opłaty w kwocie 300 zł. Z treści zadania wynikało, że oskarżony nie dysponuje majątkiem ani dochodami, utrzymując się wyłącznie z zasiłku z pomocy społecznej. W świetle tych okoliczności, zasadne byłoby podniesienie zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, a konkretnie art. 624 § 1 k.p.k. Biorąc pod uwagę udokumentowaną w aktach sprawy trudną sytuację majątkową oskarżonego, zdający powinien był również wnioskować o zwolnienie oskarżonego z ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym. Takie działanie byłoby zgodne z zasadą kompleksowej ochrony interesów reprezentowanej strony i mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową w toku postępowania. Zdaniem Sądu w związku z powyższymi mankamentami sporządzonej przez skarżącego apelacji Komisja Egzaminacyjna II stopnia miała prawo uznać, że praca skarżącego, mimo częściowego spełniania wymogów wynikających z założeń zadania, nie daje jednak podstaw do uznania jej za w pełni profesjonalną, a z powodu wagi popełnionych błędów nie mogła być oceniona w skali ocen pozytywnych. W ocenie Sądu, w świetle poczynionych ustaleń, dalsza analiza pozostałych zastrzeżeń czy uchybień pracy skarżącego, do których odniósł się on w skardze, nie wpłynęłaby na wynik rozstrzygnięcia, a stanowiłaby jedynie polemikę. Niemniej jednak, Sąd pragnie podkreślić, iż podziela stanowisko organu w kwestii wadliwości zarzutu naruszenia art. 53 § 1 i 2 k.k. Ponadto, Sąd przychyla się do opinii Komisji Egzaminacyjnej II stopnia odnośnie zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 389 § 1 k.p.k. W tym miejscu zauważyć należy, że dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy popełnionych przez zdających egzamin błędów i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt sporządzenia przez skarżącego poprawnej pod względem formalnym apelacji, czy też pozytywne elementy pracy egzaminacyjnej dostrzeżone w zaskarżonej uchwale Komisji Egzaminacyjnej II stopnia - nie mogły zostać uznane za wystarczające dla uzyskania pozytywnej oceny z zadania z zakresu prawa karnego, a w konsekwencji - z całego egzaminu adwokackiego. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy zasadnie przyjęły, że ujawnione błędy świadczą o braku dostatecznej znajomości prawa karnego. Ponadto, stwierdzenie przez Komisje Egzaminacyjne przy ocenie pracy skarżącego wymienionych wyżej błędów, upoważniało do przyjęcia, że skarżący nie wykonał zadania egzaminacyjnego w sposób, który świadczyłby o zastosowaniu właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz stanowił poprawne rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował skarżący. Zdaniem Sądu, odmiennej oceny powyższych błędów pracy skarżącego nie uzasadnia argumentacja przedstawiona w skardze. Ponownie podkreślić należy, że egzamin ma służyć weryfikacji wiedzy zdającego, podczas którego zdający powinien wykazać się nie tylko znajomością prawa, ale przede wszystkim umiejętnością jego zastosowania w sposób, który możliwie najpełniej zabezpieczy interes reprezentowanej strony. W rozpatrywanej sprawie trafnie dostrzeżone błędy w pracy egzaminacyjnej skarżącego nie pozwalały na wystawienie oceny pozytywnej z tej części egzaminu. Z tych przyczyn Sąd uznał, że ocena pracy egzaminacyjnej skarżącego z zakresu prawa karnego została dokonana prawidłowo i z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Niespełnienie chociażby jednego z tych wymagań, tj. brak zastosowania właściwych przepisów prawa i wykazania umiejętności ich interpretacji, a w konsekwencji nieprawidłowy sposób rozwiązania zadania, musiało skutkować oceną negatywną z omawianego zadania, a w konsekwencji - z egzaminu adwokackiego. W zadaniu z prawa gospodarczego egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej nr 3, jednolicie ocenili pracę zdającego na ocenę dobrą w kontekście przesłanek wynikających z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Po analizie zarzutów sformułowanych przez zdającego w odwołaniu, w zaskarżonej uchwale podniesiono ocenę z prawa gospodarczego do oceny bardzo dobrej. W uzasadnieniu wskazano m.in., że praca wypełnia wszelkie warunki postawione w zadaniu, napisana jest bardzo dobrym językiem prawniczym, w sposób logiczny i pełny. Autor pracy zachował klarowny i logiczny podział pracy na jednostki redakcyjne, opatrzył je tytułami, praca jest czytelna i przejrzysta. Wszystkie wskazane w zadaniu poszczególne elementy pracy zostały zrealizowane, w sposób pełny i rozwinięty. Autor precyzyjnie określił istotne elementy umowy pożyczki, zabezpieczył odsetki korzystnie dla dającego pożyczkę, oraz dokładnie opisał sposoby zabezpieczenia jego interesu poprzez wystawienie weksla i przewłaszczenie na zabezpieczenie. Oba sposoby zabezpieczenia opisano prawidłowo i wyczerpująco, z zastrzeżeniem wyboru na rzecz dającego pożyczkę. Dodatkowo wprowadzono możliwość wypowiedzenia umowy przy zaleganiu z jedną ratą oraz świadczenia przy wcześniejszej spłacie. Drobne uwagi egzaminatorów dotyczące języka potocznego mogłyby co najwyżej uzasadniać obniżenie oceny o jeden stopień. Zdaniem Sądu organ słusznie wskazał, że ocena pracy dokonana zgodnie z kryteriami ustawowymi powinna wychodzić od oceny celującej, a następnie poprzez analizę błędów doprowadzić do ustalenia oceny ostatecznej. Zatem drobne uchybienia, które zawierała praca, skutkowały obniżeniem oceny o jeden stopień. Sąd nie dopatrzył się uchybień oganu przy ocenie pracy zdającego z zadania z zakresu prawa gospodarczego. Odnosząc się do zadania z zakresu prawa administracyjnego, należy wskazać, że oboje egzaminatorów organu I instancji oceniło pracę zdającego na ocenę dostateczną. Komisja Egzaminacyjna II stopnia, ponownie oceniając pracę zdającego podwyższyła ocenę zdającego do oceny dobrej. W uchwale z 28 listopada 2023 r. wskazano, że w pracy z prawa administracyjnego zdający zachował wszystkie wymogi formalne, w tym wskazał przedmiot zaskarżenia i organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Skarżący zasadnie podniósł zarzut naruszenia art. 58 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, co skutkowało naruszeniem przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prawidłowo wskazał też na nieuwzględnienie przez organ faktu zatarcia skazania. Prawidłowe sformułowanie zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego ma pierwszeństwo przed zarzutami naruszenia prawa materialnego. Niemniej, podniesienie w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego leży w interesie reprezentowanej strony. Służy to wykazaniu, że organ administracji naruszył prawo nie tylko w aspekcie proceduralnym, ale również materialnoprawnym. W przypadku, gdyby sąd administracyjny odmiennie ocenił zarzuty dotyczące naruszeń prawa procesowego, byłby zobowiązany do rozpatrzenia zarzutów w sferze prawa materialnego. Zdaniem organu skarżący zasadnie podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., wskazując na istotne braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji. Ponadto, trafnie zarzucił naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. argumentując, iż organ zaniechał wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności oraz postawy skarżącego po popełnieniu czynu będącego podstawą skazania. Nadto, skarżący prawidłowo sformułował i umotywował zarzut naruszenia przez organ administracji art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący zasadnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Prawidłowo sformułowano żądanie uchylenia decyzji organu odwoławczego, przy czym brak wniosku o uchylenie decyzji organu I instancji nie dyskwalifikowało pracy. Prawidłowo wniesiono o zasadzenie kosztów postępowania ze wskazaniem podstawy prawnej tego wniosku. Sąd podzielił stanowisko organu, że ponowna ewaluacja całokształtu skargi sporządzonej przez zdającego, stanowiącej rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa administracyjnego, uzasadnia jej ocenę na ocenę dobrą. W takim stanie rzeczy, zaskarżoną uchwałę w należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, stanowiące jedynie polemikę ze stanowiskiem organu. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. W zaskarżonej uchwale zostały wskazane prawidłowe elementy pracy skarżącego, jak również zawarte w niej błędy, których charakter i ilość przesądziły o niedostatecznej ocenie zadania z prawa karnego a w efekcie o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego. Analiza pracy egzaminacyjnej skarżącego i uzasadnienia zaskarżonej uchwały potwierdza zastrzeżenia do sporządzonej w czasie egzaminu apelacji z części obejmującej prawo karne, a waga i liczba uchybień wyklucza uzyskanie oceny pozytywnej. Wystawienie noty niedostatecznej z prawa karnego stanowiło przy tym wypadkową wszystkich stwierdzonych uchybień w pracy z tej części egzaminu, a waga tych uchybień okazała się zdecydowanie poważniejsza, aniżeli te aspekty apelacji, które sporządzono prawidłowo. Sąd nie dopatrzył się uchybień organu przy ocenie prac egzaminacyjnych skarżącego, obejmujących zadania z zakresu prawa administracyjnego oraz prawa gospodarczego. W takim stanie rzeczy, zaskarżoną uchwałę w należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały odniosła się do wszystkich zarzutów odwołania, które faktycznie mogły mieć wpływ na ocenę sprawy. Zaskarżona uchwała zwierała niezbędne elementy, o których mowa w z tym art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Za chybione należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. (zasady zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasady przekonywania) oraz art. 12 § 1 (zasady szybkości i prostoty postępowania). W konkluzji powyższego, Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób, który mógłby zaważyć w ostatecznym rachunku na wyniku tej sprawy; w szczególności nie zostały też naruszone przepisy art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a., gdyż organ odwoławczy prawidłowo zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w sprawie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji zarzuty skargi należało uznać za chybione. Podsumowując, w ocenie Sądu, kontrolując zaskarżoną uchwałę Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które usprawiedliwiałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dlatego w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji o oddaleniu skargi.