VI SA/Wa 563/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z 8 grudnia 2023 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: K.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645, ze zm., dalej" u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539, dalej: "rozporządzenie o opłacie"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej u.t.d.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez P. J. (dalej: "Strona", "Skarżący") prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], utrzymał w mocy decyzję GITD nr [...]z 23 grudnia 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 10 stycznia 2022 r. o godzinie 15:41 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej: "SPOE KAS") zarejestrował przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...](granica państwowa) - węzeł [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ wyjaśnił, że w wyniku dokonanej kontroli stwierdzono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże z pojazdem nie zostało powiązane urządzenie do poboru opłaty elektronicznej. Użytkownik powiązał urządzenie z pojazdem po stwierdzonym naruszeniu. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Organ dodał, że na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 12000 kg. Ponadto w oparciu o dane zawarte w zgromadzonym materiale dowodowym organ prowadzący postępowanie ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący użytkownikiem ww. pojazdu samochodowego tj. Strona. Organ wskazał, że pismem z 20 września 2022 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie doręczono stronie w trybie art. 43 K.p.a., 26 września 2022 r. Organ dodał, że pismem, które wpłynęło do organu 27 września 2022 r., Strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, iż opłata nie została uiszczona z powodu awarii urządzenia. Ponadto dodała, iż z informacji uzyskanych od dostawy urządzenia EUROWAG wynikało, iż w początkowym okresie działania systemu e-TOLL były problemy z rejestracją pojazdów. Strona powołując się na pismo Sekretarza Stanu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej M.R. wniosła o umorzenie postępowania. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, GITD po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, powtórzył ustalenia faktyczne dokonane w toku postępowania w I instancji uznając je za prawidłowe. Organ dodał, że w momencie odnotowania naruszenia tj. 10 stycznia 2022 r. o godzinie 15:41 nie odnotowano transakcji poboru opłaty dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Urządzenie pokładowe o numerze [...] zostało przypisane do ww. pojazdu 10 lutego 2022 r. o godzinie 17:14 oraz pierwsza odnotowana transakcja dla ww. pojazdu miała miejsce po naruszeniu tj. 18 lutego 2022 r. o godzinie 06:06. Organ wyjaśnia, że nowy system poboru opłat elektronicznych e-TOLL został wprowadzony 1 października 2021 r. a użytkownicy mają możliwość zarejestrowania się w systemie oraz wnoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy za pośrednictwem urządzeń dedykowanych do wnoszenia opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL, czyli darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojazdach (ZSL) lub urządzeń pokładowych (OBU). Organ stwierdził, iż okoliczności podniesione przez Stronę nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary lub umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez Stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem, zdaniem GITD, przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego, odstąpienie od nałożenia kary lub poprzestaniu na pouczeniu o których w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Decyzję GITD z 8 grudnia 2023 r. Skarżący zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na Jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, 2) art. 8 K.p.a., poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł, że zaskarżana decyzja nie uwzględnia w ogóle pisma Ministerstwa Finansów Szefa Krajowej Administracji Skarbowej do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw z 30 września 2021 r. znak sprawy [...]. Zdaniem Skarżącego wydanie zaskarżanej decyzji prowadzi do podważenia autorytetu organu wyższego rzędu - w tym przypadku Ministra Finansów - przez organ niższego tj. Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżący podniósł, że w demokratycznym państwie prawnym nie może mieć miejsca sytuacja polegająca na tym, że w oficjalnym piśmie kierowanym przez Ministra RP do istotnego dla interesów przedsiębiorców (specjalnie w tym celu powołanego przez Premiera RP) podmiotu, jakim jest Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw, informuje się expressis verbis i do publicznej wiadomości, że przedsiębiorcy będą pouczani w sytuacjach objętych przedmiotową sprawą, a nie karani grzywnami, a jednocześnie inny organ wprost okazuje temu lekceważenie i wymierza te grzywny, stojąc na stanowisku, że nie mają żadnego znaczenia oficjalne informacje udzielane zainteresowanym przedsiębiorcom oraz ich ustawowemu przedstawicielowi przez tegoż Ministra. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa. Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzenia w sprawie opłat. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jak wynika z art. 13hb ust. 1bb u.d.p., "Opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego, zwanego dalej "Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej KAS" (dalej: "SPOE KAS"). Zgodnie z art. 13i ust. 1a u.d.p., "Uiszczanie opłat za pomocą systemu elektronicznego poboru opłat, o którym mowa w ust. 1, może następować z wykorzystaniem usługi EETS." W świetle art. 13ia ust. 1 u.d.p., w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Jak wynika z art. 13i ust. 3a u.d.p. "Na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe instalowane w pojazdach, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych. W celu poboru opłaty elektronicznej urządzenia pokładowe mogą być zapewnione przez Szefa KAS, w przypadku niewystarczającej ich dostępności. W przypadku wykorzystywania Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przepisu ust. 3 nie stosuje się. Zgodnie natomiast z ust. 3, "Podmioty pobierające opłaty na obszarach EETS z wykorzystaniem technologii wymienionych w ust. 1 zapewniają warunki do pozyskania urządzeń na potrzeby poboru tych opłat do instalacji lub przewożenia w pojazdach." Ponadto, w świetle art. 13i ust. 3b u.d.p., dane geolokalizacyjne niezbędne do poboru opłaty elektronicznej, przekazywane z urządzenia, o którym mowa w ust. 3a, do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, obejmują współrzędne geograficzne dotyczące położenia pojazdu samochodowego, jego prędkość, datę i godzinę pozyskania tych współrzędnych, azymut środka transportu, błąd przekazywania danych satelitarnych. Dane geolokalizacyjne mogą być przekazywane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego podmiotu, z którym korzystający z dróg publicznych, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zawarł umowę na obsługę zewnętrznego systemu lokalizacji albo urządzenia pokładowego. Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar pieniężnych (Dz. U. poz. 1058, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie SPOE KAS"), opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: 1) przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości albo 2) płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, zwanego dalej "pobierającym opłatę", prawidłowo złożonego zabezpieczenia oraz danych, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, zwanych dalej "danymi". Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu naruszenia, "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19." Powyższą karę pieniężną, nakłada się zgodnie z art. 13k ust. 9 u.d.p., w drodze decyzji administracyjnej, a do jej wymierzania, jak wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o transporcie drogowym, właściwy jest GITD. Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia drogowego, autostrada [...]na odcinku [...] (granica państwowa) - węzeł [...], została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną. Zaskarżoną decyzją, na Skarżącego została nałożona kara pieniężna za przejazd 10 stycznia 2022 r., użytkowanego przez Skarżącego, spornego pojazdu, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 12.000 kg, płatnym odcinkiem autostrady [...] – [...] (granica państwowa) - węzeł [...], bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. W chwili przejazdu, pojazd był zarejestrowany w SPOE KAS, jednak z pojazdem nie powiązano urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Powyższe okoliczności faktyczne, ustalone przez GITD, nie budzą wątpliwości w niniejszej sprawie, nie kwestionuje ich również Skarżący, podnoszący jednak, że brak powiązania urządzenia do poboru opłaty elektronicznej z pojazdem był wynikiem awarii urządzenia. Należy jednak zauważyć, że urządzenie pokładowe o numerze [...] zostało przypisane do przedmiotowego pojazdu dopiero 10 lutego 2022 r. o godzinie 17:14, pierwsza natomiast odnotowana transakcja dla tego pojazdu miała miejsce 18 lutego 2022 r. o godzinie 06:06. Skarżący nie wykazał, że brak powiązania urządzenia do poboru opłaty elektronicznej z pojazdem w dniu spornego przejazdu wynikał z przyczyn podmiotu odpowiedzialnego za funkcjonowanie systemu – SPOE KAS. W ocenie Sądu, z powyższych względów należy stwierdzić, że GITD prawidłowo nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., karę pieniężną w prawidłowej wysokości, za przejazd spornym pojazdem, płatnym odcinkiem drogi, bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Wyjaśnienia wymaga, że GITD podejmując rozstrzygnięcia obu instancji oparł się na powszechnie obowiązujących przepisach prawa, które nie dają podstaw do odstąpienia od ich stosowania na podstawie pisma Ministra Finansów Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). W świetle powyższych, fundamentalnych zasad działania organów władzy publicznej, podstawą ich działania nie mogą być nie znajdujące podstawy prawnej zalecenia innych organów władzy publicznej, sprzeczne z obowiązującą regulacją prawną. Sąd stwierdza, że organ nie naruszył w niniejszej sprawie przepisów postępowania w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 K.p.a. W niniejszej sprawie, organ opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym dokonał jego merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w tych przepisach. Organ podjął zatem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ również dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i podnoszonej przez Skarżącego argumentacji (art. 80 K.p.a.), przyjmując, że Skarżący jednak nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązków, co skutkowało nieuiszczeniem należnej opłaty elektronicznej. Organ ustalił okoliczności faktyczne niniejszej sprawy oraz uzasadnił powody nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej dokładnie wyjaśniając przepisy prawa regulujące obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, GITD wypełnił wymogi wynikające z zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.), a także zasady zaufania (art. 8 § 1 K.p.a.), Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji.