VI SA/Wa 564/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M., Inc. z siedzibą w V. [...] U.S.A. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy SPINNING nr R-131279 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej M., Inc. z siedzibą w V. [...] U.S.A. kwotę 817 (osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca, M., Inc., z siedzibą w V., USA wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] przyznającą skarżącej kwotę 1 815 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania spornego wszczętego z wniosku skarżącej przeciwko S. B. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy SPINNING R-131279. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 11 lutego 2004 r. skarżąca wystąpiła do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o unieważnienie zarejestrowanego w dniu 31 lipca 2001 r., z pierwszeństwem od dnia 6 lutego 1998 r., na rzecz S. B., prawa ochronnego na znak towarowy SPINNING R-131279 oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i zastępstwa procesowego. Wniosek o zwrot kosztów skarżąca uzupełniła w dniu rozprawy, przedstawiając zestawienie wydatków poniesionych w niniejszej sprawie, a związanych z koniecznością wykazania złej wiary uprawnionego, co natomiast wymagało zgromadzenia obszernego materiału dowodowego i poczynienia wysokich nakładów na jego przygotowanie. Wskazując na wysoki stopień zawiłości sprawy skarżąca wniosła o zasądzenie na podstawie § 2 ust. 2 w zw. z § 8 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2002 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.) zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika – w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej tj. kwoty 9 600 złotych. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] organ unieważnił prawo z rejestracji słownego znaku towarowego SPINNING R-131279 przyznając od uprawnionego S. B. na rzecz M., Inc., z siedzibą w V. USA tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 1 800 zł. Na rozstrzygnięcie o kosztach skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia decyzji w części dotyczącej zwrotu kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2309/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2005 r. w punkcie 2 (dotyczącym kosztów) stwierdzając, iż w uchylonym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej kwotę 700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd, nie przesądzając zasadności żądania skarżącej, zarzucił organowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego orzekając o zwrocie kosztów postępowania przyznał kwotę w wysokości podanej w decyzji. Wobec uchylenia przez Sąd ww. decyzji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej przyznał skarżącej od uprawnionego S. B., tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 1 815 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na art. 256 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) wskazał, iż do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. W świetle art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej w sprawie przez rzecznika patentowego, analogicznie jak strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, i wydatki jednego rzecznika patentowego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Organ podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie 19 722,32 złotych, na którą składało się wynagrodzenie rzecznika patentowego w wysokości 9 600 złotych oraz wydatki tegoż rzecznika patentowego w wysokości 10 122,32 złotych. W ocenie organu analiza złożonego przez skarżącą zestawienia poniesionych wydatków nie wykazała istnienia podstaw do przyznania skarżącej żądanej kwoty 19 722,32 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Organ podkreślił, iż skarżąca domagając się zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika - rzecznika patentowego w wysokości 9 600 złotych ograniczyła się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że wysokość ta uzasadniona jest stopniem zawiłości sprawy oraz nakładem pracy poniesionej przez rzecznika patentowego, nie wskazując, dlaczego uważa, że sprawa ta jest zawiła i wymaga dużego nakładu pracy pełnomocnika. Nie wykazała również w sposób należyty przed zamknięciem rozprawy, że rzeczywiście poniosła koszty wynagrodzenia rzecznika patentowego we wskazanej kwocie 9 600 zł stanowiącej maksymalną stawkę przewidzianą w opłatach za czynności rzeczników patentowych. W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie nieuzasadnione było przyznanie stronie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie wyższej niż stawka minimalna określona w § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. - tj. 1600 złotych, bowiem wbrew ogólnemu twierdzeniu strony, sprawa nie cechowała się takim stopniem zawiłości, tak pod względem faktycznym, jak i procesowym, który wymagałby szczególnego nakładu pracy rzecznika patentowego. Organ podkreślił, iż o zawiłości sprawy nie przesądza obszerność materiału dowodowego, ale jego merytoryczna treść wynikająca ze skomplikowanego charakteru sprawy, a taka sytuacja w ocenie organu nie miała w niniejszym przypadku miejsca. Organ uznał zatem za zasadne przyznanie stronie kwoty 1 815 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą oprócz wynagrodzenia rzecznika patentowego w kwocie 1 600 złotych składa się opłata za wniosek w wysokości 200 złotych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 15 złotych. W skardze na decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca działając przez pełnomocnika zarzuciła organowi: ـ naruszenie art. 98 k.p.a. oraz art. 2 i 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9 poz. 88 ze zm.), mających zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., oraz naruszenie § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 nr 212 poz. 2076 ze zm.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy; ـ naruszenie art. 109 § 1 k.p.c. mającego zastosowania w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu , co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ـ naruszenie art. 2553 ust. 2 p.w.p. oraz art. 10 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; ـ naruszenie art. 108 k.p.c. mającego zastosowanie w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., polegające na rozstrzygnięciu o kosztach postępowania w formie decyzji a nie postanowienia; ـ naruszenie art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a., polegające na braku wnikliwości w zbadaniu kwestii należnych kosztów postępowania i zastępstwa procesowego, niedochowaniu obowiązku wyczerpującego zbadania złożonego do akt sprawy materiału dowodowego w kontekście poniesionych kosztów postępowania i zastępstwa procesowego, uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zasadności przyznania wyższych kosztów postępowania z uwagi na wydanie decyzji na posiedzeniu niejawnym oraz braku prawidłowego uzasadnienia decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na tle powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W treści skargi skarżąca odpierając argument organu, iż zestawienie wydatków przedstawione przez stronę i nie poparte stosownymi dokumentami potwierdzającymi ich poniesienie nie stanowi wystarczającej podstawy do ich przyznania, wskazała na treść art. 109 k.p.c., w którym mowa jest o złożeniu "spisu kosztów" a nie "udokumentowanego spisu kosztów", wobec czego organ nie miał uprawnień do arbitralnego kreowania obowiązku udokumentowania wysokości kosztów wymienionych w spisie. W ocenie skarżącej obowiązkiem strony było złożyć spis kosztów, czyli pismo obejmujące wyliczenie poszczególnych pozycji, które wchodzą w skład sumy ogólnej i takie pismo zostało przez skarżącą przedstawione. Strona zwróciła również uwagę na fakt, iż przedstawione przez nią w trakcie postępowania dokumenty zostały przez organ wykorzystane do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem wydatki poniesione na ich tłumaczenia uznać należy za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Odnosząc się do zarzutu nie wykazania przed zamknięciem rozprawy rzeczywistego poniesienia kosztów wynagrodzenia rzecznika patentowego w kwocie 9 600 złotych skarżąca podniosła, iż rozstrzygnięcie organu zapadło na posiedzeniu niejawnym. Twierdzenie o braku wykazania przed zamknięciem rozprawy, że skarżący rzeczywiście poniósł koszty wynagrodzenia w ocenie strony jest zatem nieprawdziwe. Nadto fakt, iż Urząd Patentowy decyzję o przyznaniu kosztów postępowania wydał na posiedzeniu niejawnym, stanowi, zdaniem skarżącej, naruszenie art. 2553 ust. 2 p.w.p., który to przepis enumeratywnie wymienia sprawy, w jakich Urząd Patentowy upoważniony jest do orzekania na posiedzeniu niejawnym. Orzekając o kosztach postępowania w formie decyzji organ naruszył natomiast przepis art. 108 k.p.c. z treści którego wynika, iż Sąd o kosztach postępowania rozstrzyga w formie postanowienia. Ponadto, orzekając na postanowieniu niejawnym, naruszył zasadę wysłuchania stron określoną w art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w treści zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż w sprawach dotyczących zwrotu kosztów postępowania Urząd Patentowy może orzekać jedynie na rozprawie - organ uznał go za chybiony, podkreślając, iż przepis art. 2553 p.w.p. wylicza jedynie sprawy, które uregulowane są w ustawie Prawo własności przemysłowej, które winny być rozstrzygnięte na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu spornym mogą być jednak także podejmowane rozstrzygnięcia w szeregu innych sprawach nie uregulowanych w ww. ustawie, jak chociażby rozstrzygnięcia w sprawach incydentalnych takich jak m.in. określone w art. 97 i 98, 111, 113 czy 123 k.p.a., w których trudno sobie wyobrazić, aby racjonalny ustawodawca przewidział konieczność przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z powyższego – wyliczenie zawarte w art. 2553 p.w.p. nie ma charakteru taksatywnego. Organ uznał także za bezzasadny zarzut nieprawidłowego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w formie decyzji. Podkreślił, iż zgodnie z art. 2558 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga o kosztach postępowania w drodze decyzji. W ocenie organu przepisy kodeksu postępowania cywilnego o kosztach postępowania mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu spornym jedynie co do zasad zwrotu kosztów postępowania, a nie co do formy, w jakiej rozstrzygnięcie to powinno zapaść. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w rozpatrywanej sprawie decyzję, a nie postanowienie w przedmiocie kosztów dając tym samym wyraz stanowisku, iż właśnie orzeczenie w postaci decyzji odnoszące się do kwestii kosztów postępowania powinno być wydane w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 par. 1-3 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. nr 153, poz.1270 z późn. zm.) - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę Sąd doszedł do przekonania o jej zasadności. Zgodnie z normą zawartą w art. 98 k.p.c. – mającą odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie należącej do trybu postępowania spornego przed Urzędem Patentowym - na mocy art. 256 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu) (par.1). Zgodnie z przepisem art. 109 par. 1 k.p.c. podstawą zasądzenia kosztów może być złożony przez stronę spis kosztów. Formą rozstrzygnięcia o kosztach w sytuacji, gdy brak takiego rozstrzygnięcia w wyroku (transponując normę zgodnie z nakazem odpowiedniego stosowania przepisów postępowania cywilnego do postępowania spornego przed U.P. – w decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę), jest postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 108.1 k.p.c.). Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że wobec prawomocnego unieważnienia znaku towarowego SPINNING R-131279 na mocy decyzji z dnia [...] września 2005 r. stroną wygrywającą jest skarżąca – M., Inc. z siedzibą w V., USA, która złożyła w postępowaniu administracyjnym spis poniesionych kosztów oraz wnioskowała o przyznanie reprezentującemu ją pełnomocnikowi – rzecznikowi patentowemu – sześciokrotnej stawki wynagrodzenia zgodnie z par. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z dnia 15 grudnia 2003 r.). Podejmując się oceny żądania strony odnośnie wydatków poniesionych w sprawie, organ zdyskredytował spis wydatków przedstawiony przez jej pełnomocnika wyłącznie z tej przyczyny, że nie został on "poparty żadnymi dokumentami potwierdzającymi ich poniesienie", zatem spis ten "nie stanowi wystarczającej podstawy do ich przyznania", dalej stwierdzając: "w konsekwencji jeśli strona nie przedłoży udokumentowanego spisu kosztów obejmującego wydatki nie ma podstaw do ich uwzględnienia. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, iż poniósł koszty kserokopii załączników do pisma z dnia 14.04.2005 r. a także tłumaczeń przysięgłych załączników do wniosku oraz pism procesowych z dnia 14.02. 2005 r. i 14.04.2005 r." (str. 5 uzasadnienia). Należy w tym miejscu podkreślić, iż – jak trafnie wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 2002 r. sygn. akt: III CZP 13/02 – publ. OSNC 2004/1/6, Lex 79088, spis kosztów nie ma wiążącego charakteru i podlega kontroli sądu (organu), zwłaszcza jeżeli wzbudzałby wątpliwości co do swej rzetelności, jednakże brak jest podstaw do kreowania po stronie strony wnioskującej dodatkowego warunku przyznania zwrotu poniesionych wydatków. W powołanym przepisie art. 109 k.p.c. jest mowa o złożeniu "spisu kosztów", a nie "udokumentowanego spisu kosztów". Organ dokonując oceny spisu kosztów powinien natomiast przeanalizować poszczególne pozycje pod kątem przydatności przedstawionych przez stronę środków dowodowych, związanych z wydatkiem, którego zwrotu strona się domaga od przeciwnika, dla wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. W szczególności istotne znaczenie będzie miało określenie związku przyczynowego pomiędzy danym dowodem, stanowiącym pozycję spisu kosztów, a treścią orzeczenia kończącego sprawę. W tym miejscu należy podnieść, iż cytowane przez organ Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sygn. akt: I SA/Lu 611/04 jest nieadekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdyż żądaniem zwrotu kosztów stawianym pełnomocnika były tam objęte kserokopie, które wykonywał z akt sprawy na własny użytek i ten wydatek został przez ten sąd zakwalifikowany jako zbędny z punktu widzenia celowości dochodzenia praw przez stronę. Jak wynika natomiast z Postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2000 r. sygn. akt: III CZP 38/00 (Lex nr 51813) – Sąd (tu: organ) ma prawo kontrolować wysokość żądanego przez stronę wynagrodzenia pełnomocnika w zakresie przekraczającym stawki minimalne, przy uwzględnieniu zawiłości sprawy oraz nakładu pracy pełnomocnika. W tym zakresie organ wykonał nałożone wyrokiem WSA zobowiązanie uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób należyty. Jak podano wyżej, konsekwencją odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania cywilnego o kosztach będzie rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w formie postanowienia. Nie można podzielić argumentacji organu, iż – skoro poprzednio orzeczono o kosztach w formie decyzji, co nie spotkało się z dezaprobatą sądów administracyjnych, to aktualnie stosownym orzeczeniem jest również decyzja administracyjna. Zgodnie bowiem z przepisem art. 255.8. p.w.p. – co do zasady organ orzeka o kosztach w decyzji merytorycznej, a taką była decyzja poprzednia, z dnia [...] września 2005 r. Obecnie natomiast odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 109 k.p.c., gdyż w sytuacji, w której orzeczenie w przedmiocie kosztów zostało wyeliminowane na mocy wyroków sądowoadministracyjnych z decyzji, wypełniona jest dyspozycja powołanego wyżej przepisu, co obliguje organ do rozstrzygnięcia o kosztach w formie postanowienia. Bezprzedmiotowy jest wobec powyższego zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 255.3. p.w.p. oraz art. 10 k.p.a. (wydanie decyzji w postępowaniu spornym na posiedzeniu niejawnym), gdyż uwzględniony został wyżej opisany zarzut dalej idący (wadliwa forma orzeczenia). Sąd stwierdził ponadto, że organ zasadniczo nie wykonał zawartego w wyroku WSA z dnia 5 lipca 2006 r. nakazu ustalenia, "czy zestawienie wydatków strony za (...) materiały należy uznać za poniesione na materiały poglądowe, czy ich część i ewentualnie jaka dotyczy materiałów potraktowanych przez stronę i organ jako dowody w sprawie, co do przydatności których dla dokonania rozstrzygnięcia w sprawie organ również się nie wypowiedział (...)" (str. 3 uzasadnienia wyroku WSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1. lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji.