VI SA/Wa 58/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., którą to decyzją nałożono na D. G., skarżącego w niniejszej sprawie, karę pieniężną w wysokości 10.800 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] kwietnia 2007 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] na drodze powiatowej nr [...] poddał kontroli drogowej i ważeniu pojazd m-ki [...] o nr rej. [...] z naczepą nr rej. [...] będący własnością D. G. prowadzącego działalność gospodarczą U. Kierowcą zestawu był Z. K.. Pojazd członowy został poddany procesowi ważenia. W protokole kontroli ważenia stwierdzono, że na drodze, na której dokonano kontroli, dopuszczalny jest nacisk pojedynczej osi napędowej - 8 ton. Stwierdzono również, że dokonano ważenia pojazdu przenośnymi wagami do pomiarów dynamicznych, których numery wskazano w protokole. W protokole zaznaczono też, że wagi posiadały legalizację Urzędu Miar nr [...] w G., a kierowca miał możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji oraz protokółu pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Kierowca został także poinformowany przed rozpoczęciem czynności kontrolnych o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdów przy użyciu wag samochodowych. W wyniku ważenia stwierdzono, że nacisk potrójnej osi naczepy wynosi 23,82 t., co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 2,02 t., oraz stwierdzono , że nacisk osi napędowej ciągnika siodłowego wynosi 11,48 t. co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 3,48 t. Stwierdzono także przekroczenie masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy o 0,27 t. Protokół został podpisany przez kierowcę Z. K. bez zastrzeżeń. Do powyższego protokołu dołączono w charakterze załączników, podpisane przez kierowcę: 1) listę stwierdzonych naruszeń, 2) sprawozdanie z kontroli drogowej zawierające wykaz kontrolny. Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania. Poinformował także stronę o uprawnieniach wynikających z treści art. 10 Kpa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] na podstawie art. 13 ust.1 pkt 2, art.13g ust.1, 1a i 2, art.40c ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 19 z 2007 r. poz. 115 – dalej zwana ustawą o.d.p.), lp. 6 ust. 7 lit. d i e, lp. 6 ust. 6 lit. c, lp. 9 ust. 5 lit. b załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 108 z 2005 r. poz. 908), art. 104 § 1 Kpa nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.800 zł. Organ odwołując się w uzasadnieniu decyzji do art. 41 ust. 4, ust. 5 oraz 6 ustawy o.d.p. oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. 2005, Nr 219, poz. 1860) i rozporządzenia z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg, po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. (Dz. U. 2005, Nr 219, poz. 1860) organ ustalił, iż droga powiatowa 1125D, na której zatrzymano do kontroli przedmiotowy pojazd, należy do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Za przekroczenie o 3,48 t. dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu organ nałożył karę pieniężną, w wysokości określonej w lp. 6.7.d. oraz l.p. 6.7.e. załącznika nr 2 do ustawy o.d.p., tj. za przekroczenie powyżej 9,0 t do 9,5 t. – 1200 zł. oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t. powyżej 9,5 t. dodatkowo 900 zł. - co dało w sumie karę 4800 zł. Za przekroczenie o 2,02 t. nacisku dopuszczalnego dla potrójnej osi naczep, przy odległościach pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi powyżej 23,3 t. do 24,8 t – organ wymierzył karę 5400 zł tj., a za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego o 0,27t. –karę 600 zł. W odwołaniu od tej decyzji zarzucił : - naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 10 § 1, art. 73 i art. 79 kodeksu postępowania administracyjnego na skutek nie spełnienia wymogu zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a zwłaszcza uniemożliwienie zapoznania się przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym - co pozbawiło stronę możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu wpływającym na treść orzeczenia na skutek sporządzenia zarówno sentencji decyzji, jak i uzasadnienia prawnego oraz uzasadnienia faktycznego, w sposób nieczytelny, co uniemożliwiło ocenę zasadności przyjętych ustaleń - zwłaszcza, że organ nie podał prawidłowego algorytmu wyliczenia ustalonych kar pieniężnych w kwotach 4800 i 5400,00 zł. Nadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych - mający wpływ na treść decyzji - polegający na tym, iż organ kontrolny uznał w okolicznościach sprawy , że podczas przejazdu kontrolowanym zestawem samochodowym na drodze powiatowej [...] w rejonie m. P. doszło do świadomego i rzeczywistego naruszenia przepisów dotyczących przewożenia towaru, którego masa powodowała przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie - na drodze powiatowej - bez wykazania, że na tej drodze znajduje się obowiązujące w Polsce oznakowanie drogowe informujące kierowców ,w szczególności bez dowodowego wykazania, że kierowca – Z. K. uchybił znakowi o jeździe po drodze, na której zakazany jest ruch pojazdów o nacisku ponad 8,0 ton/oś. Zdaniem skarżącego doszło również do naruszenia art. 68 kpa. Organ w jego ocenie, nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy tj. czy kierujący pojazdem Z. K. miał w miejscu załadunku praktyczny i realny wpływ na sposób załadowania przewożonego towaru oraz na jego ilość - poza możliwością przyjęcia za autentyczną ilości drewna zadeklarowana przez dostawcę, a nadto nie wykazał, że przedsiębiorca ma obowiązek znać drogi publiczne pod kątem obowiązujących na nich dopuszczalnych naciskach i nie uwzględnił że wiadomości na ten temat mają być sygnalizowane kierującym znakami drogowymi. Organ nie uwzględnił również orzecznictwa administracyjnego, że pojęcie "rozpoczęcie przekroczenia" nie może stanowić istotnego kryterium przy wykładni przepisu zawartego w załączniku do ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Brak też wykazania, ze strony organu że ustalenie masy całkowitej pojazdu w dniu [...] kwietnia 2007 nastąpiło na poziomie 42,27 tony - co stanowi zaledwie 270 kg - bez uwzględnienia, że pojazd był zatankowany prawie do pełna, a paliwo w pojeździe ważyło ok. 400 kg. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2007r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wskazał art.138 § 1 pkt.1 Kpa, art. 13 ust. 1, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c ustawy o.d.p., lp.6 pkt. 6 lit. c, pkt. 7 lit. d i e, lp. 9 pkt. 11 lit. b załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005, Nr 108,poz. 908). W uzasadnieniu organ ponownie wyjaśnił sposób obliczenia kar za poszczególne przekroczenia. Wskazał, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi. Po zweryfikowaniu ekstremalnych parametrów, którymi może charakteryzować się pojazd poruszający się po wybranej drodze przewoźnik powinien dostosować do nich jednostkę transportową poprzez normatywny jej załadunek lub wystąpić o stosowne zezwolenie na jej przejazd jako pojazdu nienormatywnego. Podniósł, iż to przewoźnikowi wydawana jest odpowiednia licencja na wykonywanie transportu drogowego. Przewoźnik jest zatem podmiotem, na którego nakładane są prawa i obowiązki określone przepisami o transporcie drogowym i o drogach publicznych. On też jest stroną postępowania administracyjnego w sprawach związanych z naruszeniem przepisów o drogach publicznych i o transporcie drogowym. W rezultacie, zarówno przewoźnik, jak i zatrudniani przez niego kierowcy mają obowiązek znać podstawowy zakres obowiązujących przepisów dotyczący dróg publicznych i transportu drogowego. Obowiązująca w Polsce kategoria dróg jest zaś jednym z kluczowych zagadnień, bez znajomości których profesjonalne wykonywanie usług transportowych jest niemożliwe. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wyników badań stwierdził, iż funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając urządzeń, które posiadają ważną legalizację odpowiednich organów. Protokół z kontroli został okazany kierującemu wraz z legalizacjami przyrządów pomiarowych, którymi dokonano ważenia i pomiaru pochyłości terenu na stanowisku ważenia pojazdów, co potwierdził kierowca podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, 9 i art. 77 k.p.a. w stopniu mającym znaczenie i wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – wskutek nienależytego i wyczerpującego wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a także popełnienie błędu w ustaleniach faktycznych, a mianowicie wadliwe uznanie przez organ kontrolny ITD, iż w okolicznościach sprawy podczas przejazdu przedmiotowym zestawem samochodowym na drodze powiatowej [...] w rejonie m. P. doszło do umyślnego i rzeczywistego naruszenia przepisów dotyczących przewożenia towaru, którego masa powodowała przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie - na drodze powiatowej - bez wykazania, że na tej drodze znajduje się obowiązujące w Polsce oznakowanie drogowe informujące kierowców w szczególności bez dowodowego wykazania, że kierowca – Z. K. uchybił znakowi o jeździe po drodze, na które zakazany jest ruch pojazdów o nacisku ponad 8,0 ton / oś ; - naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 10 § 1, art. 73 i art. 79 Kpa na skutek nie spełnienia wymogu zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a zwłaszcza uniemożliwienie zapoznania się przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym - co pozbawiło stronę możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych, a przy tym prezentowanie poglądu, że warunkiem spełniającym kodeksowy wymóg jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania - wbrew literalnemu brzmieniu art. 10 k.p.a. Skarżący podtrzymał pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wskazał, że w toku kontroli starannie dokonano ustaleń faktycznych przy pomocy urządzeń posiadających świadectwa legalizacji Urzędu Miar, w miejscu spełniającym wymogi geodezyjne, zatwierdzonym jako stanowisko do pomiaru masy pojazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 z 2002r. poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 z 2002r. poz.1270 dalej zwanej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami). Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Dokonując oceny zaskarżonych aktów wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W/w decyzje nie naruszają bowiem obowiązującego prawa. Stosownie do art. 13 g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wskazanego w podstawie materialnoprawnej decyzji za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Przesłanką wymierzenia kary na podstawie powołanego przepisu jest zatem stwierdzenie przez organ, iż kontrolowany pojazd wskutek przekroczenia dopuszczalnych nacisków dla osi, bądź przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (lub łącznie obu przekroczeń) jest pojazdem nienormatywnym. Takich niezbędnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ustaleń każdy z organów dokonał. Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawą do ich poczynienia był wynik kontroli pojazdu obejmującego jego ważenie. Z czynności kontrolnych sporządzono protokół, który jest czytelny i jednoznaczny. Ustalenie co do stwierdzonych naruszeń znajduje pełne uzasadnienie w jego treści. Podkreślenia wymaga przy tym okoliczność, Iż kierowca kontrolowanego pojazdu, co wynika z podpisanego przez niego oświadczenia (zawartego w protokole), przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został poinformowany o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdu przy użyciu wag samochodowych, odczyt wskazań pomiarowych dokonany został w jego obecności. Kierowcy udostępniono do wglądu świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych i protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku pojazdu i miał on możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji. Kierowca nie zgłosił jakichkolwiek uwag do przebiegu ważenia i jego wyniku oraz sposobu przeprowadzania kontroli, podpisując protokół bez zastrzeżeń. W aktach administracyjnych znajduje się świadectwo legalizacji wagi użytej do ważenia, jak i protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdu. W świetle powyższego nie ma podstaw, by kwestionować poczynione na podstawie powyższego materiału dowodowego ustalenia co do wskazanych przez organ przekroczeń skutkujących nałożeniem kary w łącznej kwocie 10.800 zł. Nie ma zatem uzasadnienia w tym materiale zarzut posadowienia przyrządu do ważenia w sposób uniemożliwiający sprawdzenie żądania ponownego dokonania tej czynności, a dokonanie takiej czynności w terminie późniejszym z uwagi na specyfikę tej kontroli nie jest możliwe. Skarżący zresztą szerzej powyższego zarzutu nie uzasadnia. W sytuacji przedstawienia przez organ nie budzącego wątpliwości protokołu z pomiaru pochylenia terenu fakt nie udostępnienia go stronie nie może stanowić podstawy do kwestionowania wyniku ważenia. Ze skargi wynika, iż przekonanie strony o wadliwości decyzji nie wiąże się w istocie z ustalonym przez organ wynikiem ważenia tylko z faktem nieuwzględnienia przez organ innych wskazanych w skardze (jak i w odwołaniu) okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bo w jej ocenie wyłączały możliwość nałożenia wymierzonej kary. Skarżący bowiem wskazuje, iż okolicznością istotną w sprawie, a nie wyjaśnioną przez organ jest waga towaru określona w dokumentach przewozowych, kwestia, czy kierujący pojazdem miał w miejscu załadunku realny wpływ na sposób załadowania towaru i na jego ilość poza możliwością przyjęcia za autentyczne ilości drewna zadeklarowaną przez dostawcę, czy pojazd był zatankowany do pełna, czy doszło do umyślnego i rzeczywistego naruszenia przepisów dotyczących przewożenia towaru w sytuacji niewykazania, że na drodze znajduje się stosowne oznakowanie drogowe w zakresie nacisku ponad 8 ton/oś. Te okoliczności z punktu widzenia zastosowanych przez organ przepisów i charakteru nałożonej kary nie są dla rozstrzygnięcia sprawy istotne. Fakt, iż organy wyjaśnieniem tych okoliczności i ich oceny się nie zajmowały nie stanowi zatem naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa. Odpowiedzialność w płaszczyźnie prawno – administracyjnej nie jest bowiem, co podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie jest bowiem oparta na zasadzie winy. Uzasadnieniem nałożenia kary jest stwierdzenie naruszenia określonego przepisu prawa administracyjnego, w tym przypadku ustawy o drogach publicznych niezależnie od tego, czy naruszenie nosi znamiona umyślności/nieumyślności działania kierowcy kontrolowanego pojazdu, czy przedsiębiorcy, w którego dyspozycji prawnej pojazd się znajduje. Należy przy tym podkreślić, iż obowiązkiem przedsiębiorcy jest podjęcie takich działań, które zapewnią wykonywanie działalności gospodarczej zgodnie z wymogami prawa. Jeżeli zatem powołana ustawa wprowadza ograniczenie w zakresie dopuszczalnych nacisków osi to przedsiębiorca tę okoliczność winien w swym działaniu uwzględnić. Trafnie organ I instancji podniósł, że przewoźnikowi wydawana jest licencja na wykonywanie transportu drogowego i na nim ciążą obowiązki określone przepisami powołanej ustawy i ustawy o transporcie drogowym. Winien on (a także kierowca) wykazać się znajomością chociażby podstawowych przepisów z powyższego zakresu, a kategoria dróg jest jednym z podstawowych zagadnień, co do których podmiot wykonujący transport drogowy winien mieć dobrą orientację. W tym stanie rzeczy Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i w konsekwencji nie stwierdzając naruszenia prawa orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.