VI SA/Wa 584/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. W. na uchwałę Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skreślenia z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone rozstrzygnięcia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Biegłych Rewidentów na rzecz skarżącej H. W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2009 r. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów (KRBR), działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 12, pkt 15, art. 26 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy swoją decyzję z [...] września 2008 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych "M." Sp. z o.o. z siedzibą Ł. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2008 r. do Krajowej Izby Biegłych Rewidentów H. W. złożyła zawiadomienie o nieprawidłowym sporządzeniu bilansu oraz rachunków zysków i strat przez "M." Sp. z o.o. z siedzibą Ł., cyt. dalej uczestnikiem postępowania, wpisanym na listę podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych jak również posłużeniem się ww. dokumentem stwierdzającym nieprawdę przed organami publicznymi wraz z wnioskiem o wykreślenie go z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych. W uzasadnieniu zawiadomienia H. W., zwana dalej skarżącą, wskazywała, że uczestnik postępowania dokonywał czynności na zlecenie J. L., który nie był osobą uprawnioną do zlecenia bilansu. Podnosiła, iż zleceniodawca był tylko w 1/3 współwłaścicielem gospodarstwa rolnego objętego badaniem, a sama będąc współwłaścicielem nie zlecała tych czynności. Zarzucała błędy w pracy biegłego rewidenta M. G., która sporządziła raport z analizy dokumentacji księgowej. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wszczęła postępowanie administracyjne wobec podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych "M." Sp. z o.o. z siedzibą Ł., nr ewid. [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż celem wszczętego postępowania administracyjnego jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i uzyskanie materiału dowodowego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wyjaśnienia złożyła biegły rewident - Prezes Zarządu – M. G., która uznała zarzuty za pomówienie, podważające wiarygodność jej firmy, wskazała, iż J. L. zawierając z nią umowę działał wyłącznie w swoim imieniu i na swoją rzecz. Umowa nie obejmowała sporządzenia bilansu oraz rachunku zysków i strat, zlecone prace obejmowały sporządzenie, na bazie przekazanej dokumentacji księgowej i na wyłączne potrzeby J. L. para-bilnsu i para-rachunku zysków i strat. Do pisma załączyła plik dokumentów. Akta zawierają również stanowisko J. L. wyrażone pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r., w którym potwierdził, że działał w swoim imieniu i na swoją rzecz, a zlecenie usługi obejmowało lata, kiedy był jedynym zarządcą gospodarstwa rolnego. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów decyzją z dnia [...] września 2008 r. w oparciu o art. 15 ustawy z 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359 z późn. zm.), cyt. dalej ustawą o biegłych rewidentach i ich samorządzie, oraz art. 105 § 1 k.p.a. umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych "M." Sp. z o.o. z siedzibą Ł., nr ewid. [...], uznając w oparciu o złożone wyjaśnienia, że dalsze postępowanie jest bezprzedmiotowe. Decyzję otrzymała H. W. oraz "M." Sp. z o.o. z siedzibą Ł.. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] października 2008 r. H. W. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu i uniemożliwienie zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji oraz naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Przed rozpatrzeniem odwołania powiadomiono skarżącą i uczestnika postępowania o prawie przeglądania akt i złożenia wyjaśnień, z prawa tego skorzystały oba podmioty, pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. wyjaśnienia złożył pełnomocnik H. W.. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Krajowa Rada Biegłych Rewidentów stwierdziła, po analizie zebranego materiału, że nie ma żadnego uzasadnienia prawnego i faktycznego do uchylenia decyzji. Podniesione zarzuty wobec podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych nie stanowią podstawy do podjęcia decyzji o skreśleniu podmiotu z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych. KRBR przytoczyła treść art. 10 i art. 16 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie stwierdzając, że nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych we wskazanych przepisach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. W. zakwestionowała stanowisko organu o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy prawne i faktyczne do rozstrzygnięcia co do istoty stawiając zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 16 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy "M." Sp. z o.o. z siedzibą Ł. oraz Prezes Zarządu M. G. naruszyli obowiązujące przepisy prawa oraz zasady etyki i normy wykonywania zawodu przy opracowywaniu bilansu oraz rachunku zysków i strat. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę na Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, powołując się na wyjaśnienia M. G., że opracowany raport poddany został badaniu przez biegłego rewidenta, który nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. Nie podzieliła zarzutu naruszenia art. 105 k.p.a. wskazując, iż w sytuacji, gdy w ogóle nie ma podstaw do skreślenia podmiotu, a zarzuty są kierowane do biegłego rewidenta jako osoby fizycznej to postępowanie jest bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 tego artykułu. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle przywołanych powyżej kryteriów i po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie, stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna, chociaż z innych powodów niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Bezsporne jest, iż postępowanie w sprawie skreślenia z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, zakończone wydaniem zaskarżonej uchwały, zostało wszczęte z urzędu. Postanowienie z dnia [...] lipca 2008 r. o wszczęciu postępowania nie zawiera wprawdzie określenia "z urzędu", ale nie budzi wątpliwości, iż organ wszczął postępowanie z urzędu a nie na wniosek. Pomimo wszczęcia postępowania z urzędu Krajowa Rada Biegłych Rewidentów traktowała osobę zawiadamiającą o powodach uzasadniających wszczęcie postępowania z urzędu jako stronę postępowania administracyjnego. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ nie badał interesu prawnego skarżącej. Nie badał go ani na etapie wszczęcia postępowania i wydania decyzji pierwszoinstancyjnej ani na etapie postępowania odwoławczego. Organ zobowiązany jest do zbadania, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który posiada przymiot strony. Doręczenie decyzji podmiotowi, który nie posiada interesu prawnego nie daje temu podmiotowi przymiotu strony postępowania. Ustalenie, czy odwołujący się od otrzymanej decyzji ma przymiot strony należy do obowiązków organu odwoławczego, który w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z uwagi na to, że interes prawny nie był w ogóle badany przez organ Sąd uchylił obie decyzje. Ponownie prowadząc postępowanie organ winien w pierwszej kolejności ustalić, kto jest stroną postępowania, czy skarżąca, która złożyła zawiadomienie posiada status strony, ew. wezwać o jego wykazanie. W zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podlega uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 152 powyższej ustawy, uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zasądzając koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego Sąd działał na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).