VI SA/Wa 588/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu R. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący R. P. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata). Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W rubryce 10 formularza PPF skarżący oświadczył, iż nie uzyskuje żadnych dochodów, a środki na utrzymanie pochodzą z zaciągniętych pożyczek oraz z pomocy Caritasu. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, skarżący (pismem Sądu z [...] sierpnia 2015 r.) został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2014, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów potwierdzających wykazany w rubryce 10 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy fakt zadłużenia skarżącego, c) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych) przez skarżącego, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku jeśli takie rachunki posiada, a jeżeli nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano go do złożenia stosownego oświadczenia). W odpowiedzi z [...] września 2015 r. na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, dlatego nie może przestawić wyciągów z rachunków bankowych. Nie składał również zeznania podatkowego w związku z brakiem dochodów. Ponadto wskazał, iż "fakt zadłużenia wynika z KRD - zaświadczenie takie jest odpłatne", a on nie dysponuje środkami pieniężnymi. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić, należy, że skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej. Jego pismo z [...] września 2015 r. stanowi tylko częściowe wykonanie wezwania Sądu z [...] sierpnia 2015 r. - w zakresie lit. a/ i lit. d/ - skarżący oświadczył w nim bowiem, iż nie złożył zeznania podatkowego oraz nie posiada rachunków bankowych. Natomiast nie wyjaśnił czy figuruje w ewidencji osób bezrobotnych. Również w żaden sposób nie udokumentował faktu zadłużenia; nie wskazał ani kwoty ani nawet skali zadłużenia. Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, że nie dysponuje środkami na opłacenie zaświadczenia z KRD (najprawdopodobniej skarżącemu chodziło o Krajowy Rejestr Dłużników Niewypłacalnych), podkreślić należy, że Sąd nie żądał od skarżącego przedłożenia takiego zaświadczenia. Skarżący bowiem w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podał, iż figuruje w tym rejestrze. Natomiast fakt zadłużenia, na który powoływał się w formularzu wniosku , skarżący mógł wykazać poprzez nadesłanie kserokopii wezwań do zapłaty, nakazów zapłaty, pisma informującego o wpisaniu go do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych czy też - w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego – korespondencji od komornika bądź innego organu egzekucyjnego. Skarżący nie podjął żadnych starań w celu udokumentowania swojej sytuacji materialnej, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że nie posiada majątku i jest zadłużony. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Skoro jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.