VI SA/Wa 593/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie : Asesor Piotr Borowiecki WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. sprawy ze skargi J. D. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego J. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. D. wniósł skargę na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych NR [...] z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. odmowiającej wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Z akt administracyjnych wynika, iż uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła skarżącemu J. D. wpisu na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu uchwały podano, że skarżący uzyskał w wyniku przeprowadzonego dwuetapowego konkursu 108 punktów, a zgodnie z zasadami przeprowadzania konkursu wpisywane na listę aplikantów radcowskich są osoby, które uzyskają co najmniej 120 punktów. W dniu [...] kwietnia 2004 r. J. D. skierował do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wznowienie postępowania w sprawie jego wpisu na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a § 1 kpa powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w swej uchwale Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiając wpisania go na listę aplikantów radcowskich oparła się na niekonstytucyjnym przepisie art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP jako ograniczający osobom nie będącym członkami korporacji samorządowej radców prawnych konstytucyjną wolność wyboru zawodu. Przepis ten został derogowany z systemu prawnego z dniem 4 marca 2004 r., a więc moc prawną utraciła także oparta na nim uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie ustalenia zasad przeprowadzania konkursów na aplikantów radcowskich. W tej sytuacji, wobec spełnienia wszelkich innych przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1,3,5 ustawy o radcach prawnych, odmowa wpisu na listę aplikantów radcowskich przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] jest całkowicie bezzasadna. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w dniu [...] kwietnia 2004 r. podjęła uchwałę Nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a kpa, a następnie w dniu [...] czerwca 2004 r. uchwałę Nr [...], w której odmówiła uchylenia swej wcześniejszej uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu tej uchwały, powołując się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. stwierdzono, że przeprowadzone przed ogłoszeniem tego wyroku konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność i ze względu na swoją naturę nie podlegają procedurze wznowienia, czy też wzruszenia ich rezultatów. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych, a wyniki przeprowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania konkursowego nie dawały podstaw do wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Skarżący złożył odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych. W odwołaniu zarzucił , że uchwała Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. została wydana bez podstawy prawnej, przez co stoi w sprzeczności z art. 107 § 1 k.p.a., oraz że wydano ją z rażącym naruszeniem art. 6 kpa, art. 8 kpa, art. 151 § 1 pkt 1 kpa, art. 33 ustawy o radcach prawnych oraz art. 65 ust. 1 i 31 ust. 3 Konstytucji, a także art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych. Wniósł w związku z tym o uchylenie uchwały organu I instancji i wydanie uchwały o jego wpisie na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że w zaskarżonej uchwale Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] powołała się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., które w przeciwieństwie do samego wyroku, nie ma mocy powszechnie obowiązującej. Ponadto, że potraktowała powyższe uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sposób wybiórczy, wybierając tylko jeden z jego fragmentów. Skarżący zakwestionował też zawartą w uzasadnieniu uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] interpretację art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wskazując, że uchwała o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich wydana była nie tylko w oparciu o ten przepis, ale również w oparciu o zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych. Z samego przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie można natomiast obecnie wyprowadzić normy prawnej upoważniającej do odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich osoby, która nie osiągnęła wyniku 120 punktów w obu etapach konkursu. Skarżący stwierdził w związku z tym, że zaskarżona uchwała Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 kpa, w sposób rażący narusza ten przepis, gdyż istniały podstawy do uchylenia uchwał o odmowie wpisania go na listę aplikantów radcowskich oraz istniały podstawy do wydania uchwały o dokonaniu takiego wpisu. Poza tym skarżący podniósł, że zaskarżona uchwała zawiera błąd w oznaczeniu numeru uchwały, której uchylenia Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła. W związku z tym istnieją wg skarżącego wątpliwości co do tożsamości uchwały, która była przedmiotem postępowania wznowionego uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. W uzasadnieniu swojej uchwały stwierdziła, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o odmowie wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich była podjęta w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych. Rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu, która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji. Zgodnie natomiast z uzasadnieniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., przepisy dotychczasowe, do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał Konstytucyjny, korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący przedstawił te same zarzuty, które sformułował wcześniej w odwołaniu wniesionym do Krajowej Rady Radców Prawnych. Wniósł w związku z tym o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej uchwały z dnia [...] października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. naruszają prawo. Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podejmując uchwałę Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a kpa prawidłowo ustaliła, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02, spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania. W uchwale z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiającej wpisania skarżącego J. D. na listę aplikantów radcowskich jako podstawę jej wydania wskazano art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U Nr 19 poz. 145 z późn. zm.) w związku z § 12 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską (załącznik Nr 1 do uchwały KRRP NR [...] z dnia [...] grudnia 2001 r.) oraz § 18 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich (załącznik do uchwały Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2001 r.) Z uzasadnienia tej uchwały wynika w sposób jednoznaczny, że bezpośrednią przyczyną odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich było nie uzyskanie przez niego wymaganej liczby punktów w postępowaniu konkursowym. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską przeprowdzone zostało na podstawie regulaminu wydanego w oparciu o art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 4 marca 2004 r. orzekł natomiast, że art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Z uwagi na to, że przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzania konkursów na aplikację radcowską, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. W tym stanie faktycznym należy więc stwierdzić, że zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu miały istotny wpływ na treść uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. podjętej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Zatem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. odmawiające uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nie mogą się ostać. W uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia [...] lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie rozważania odnośnie zakresu obowiązywania jego wyroku w stosunku do rozpoczętych i przeprowadzonych już postępowań konkursowych na aplikacje jednak uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy powszechnie wiążącej. Organy samorządu radcowskiego rozpoznając ponownie, w wyniku wznowienia postępowania, sprawę o wpis skarżącego na listę aplikantów radcowskich powinny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego wywołaną publikacją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów radcowskich w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy korporacyjne wydane na podstawie delegacji ustawowej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.