VI SA/Wa 597/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-26
Skład orzekający: Jolanta Królikowska-Przewłoka, Elżbieta Olechniewicz, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości utrzymująca w mocy negatywny wynik z egzaminu notarialnego narusza prawo, w szczególności w zakresie oceny projektów aktów notarialnych i wyłączenia członka komisji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca negatywny wynik z egzaminu notarialnego nie narusza prawa. Rozbieżności w ocenach egzaminatorów są przewidziane przez ustawę i nie stanowią podstawy do uchylenia uchwały. Zarzut wyłączenia członka komisji również okazał się bezzasadny, gdyż nie zaistniały przesłanki wskazane w przepisach Prawa o notariacie. Liczne wady w projektach aktów notarialnych, w tym niedokończenie jednego z nich, uzasadniały negatywną ocenę.Stan faktyczny
Skarżący R.K. uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego, co zostało potwierdzone uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Skarżący w skardze do sądu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędy w ocenie projektów aktów notarialnych oraz wyłączenie członka komisji. Sąd rozpoznał sprawę i uznał skargę za bezzasadną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 4-6 września 2012 r. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę
Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu materialnego utrzymała w mocy uchwałę Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. ustalającą, że R.K., skarżący w niniejszej sprawie uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego.
Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniach [...] września 2012 r. skarżący przystąpił do egzaminu notarialnego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K.
Uchwałą Nr [...] ww. Komisja na podstawie art. 74f § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008, Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.), stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Komisja Egzaminacyjna jak wskazano w uzasadnieniu uchwały ustaliła, że z części pierwszej egzaminu notarialnego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał 67 punktów, co stanowi ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu notarialnego – ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu notarialnego – ocenę dostateczną i odwołując się do art. 74f § 1 powołanej ustawy stwierdziła, że pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną. Otrzymanie przez skarżącego z drugiej części egzaminu oceny niedostatecznej skutkuje zatem negatywnym wynikiem egzaminu.
W odwołaniu od tej uchwały skarżący wniósł o jej uchylenie i ponowną całościową merytoryczną analizę obydwu projektów aktów notarialnych oraz stwierdzenie, że uzyskał z drugiej części egzaminu notarialnego ocenę co najmniej dostateczną i otrzymał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego.
W uzasadnieniu podniósł, że obie oceny są dla niego krzywdzące, ponieważ projekty aktów notarialnych sporządził rzetelnie, jednak w tak krótkim czasie nie udało mu się skończyć drugiego projektu aktu notarialnego. Wskazał, że niektóre uchybienia jak na przykład ponowne przeliczenie opłat czy podanie szczegółowych podstaw prawnych ich naliczenia, spowodowane były niemożnością ponownego sprawdzenia i poprawienia ewentualnych pomyłek, czy uzupełnienia brakujących elementów w projektach aktów notarialnych.
W ocenie skarżącego oceny wystawione przez egzaminatorów są nieadekwatne do treści umieszczonych w sporządzonych przez niego projektach bowiem zarówno pierwszy jak i drugi projekt aktu notarialnego zawierają w swej treści po co najmniej 90% istotnych zagadnień dotyczących prawidłowości sporządzenia projektów aktów notarialnych.
Odnosząc się do pierwszego projektu aktu notarialnego skarżący wskazał, że projekt aktu notarialnego został sporządzony zgodnie z art. 7, art. 80, art. 85, art. 87 i art. 92 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie. W sporządzonym projekcie:
- udokumentowano, że T.M. jest cudzoziemcem i przywołano zgodę MSW,
- prawidłowo ustalono, że dzierżawcy przysługuje ustawowe prawo pierwokupu,
- właściwie oznaczono spółkę z o.o., jej reprezentację i stosowne dokumenty,
- przy umowie pożyczki spółkę prawidłowo reprezentował pełnomocnik (art. 210 k.s.h.),
- doprowadzono do wykreślenia hipoteki zgodnie z art. 99 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, złożono stosowne postanowienie sądu o zgodzie na złożenie sumy do depozytu, dowód wpłaty sumy i zrzeczenie się prawa odebrania sumy z powrotem,
- zawarto zapis wynikający z art. 87 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy - Prawo o notariacie,
- przywołano zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, zgodnie z art. 19 ustawy o podatku od spadków i darowizn,
- przywołano postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po K.M. i akt zgonu J.T.,
- stwierdzono, że nabywca rezygnuje ze świadectwa charakterystyki energetycznej budynku,
- wnioski wieczystoksięgowe są prawidłowe i są złożone przez osoby uprawnione,
- pobrano właściwe opłaty: taksę notarialną, podatek VAT od taksy, opłaty sądowe i podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy pożyczki i hipoteki.
Skarżący odnosząc się do oceny otrzymanej za projekt drugiego aktu notarialnego wskazał że:
- nieukończenie aktu wynikało ze zbyt krótkiego czasu trwania egzaminu,
- opisano w akcie niezbędne dokumenty, w tym pełnomocnictwo udzielone K.L. w Kanadzie,
- ustanowiono służebność gruntową,
- w treści aktu uwzględniono art. 87 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o notariacie,
- powołano pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego dla prokurenta spółki z o.o. do dokonania czynności objętych aktem,
- powołano uchwałę walnego zgromadzenia spółki komandytowo-akcyjnej, zgodnie z art. 146 § 2 k.s.h.,
- prawidłowo oznaczono strony czynności wraz z niezbędnymi dokumentami,
- obowiązek zwrotu dopłaty objęty został rygorem egzekucji z art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. i ustanowiono, dla zabezpieczenia wierzytelności z tytułu dopłaty, hipoteki.
W ocenie skarżącego nie było potrzeby odniesienia się w projekcie do problemu świadectwa energetycznego bowiem zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Rady Notarialnej z [...] stycznia 2009 r. przepisy ustawy - Prawo budowlane w zakresie dotyczącym świadectwa charakterystyki energetycznej nie określają żadnych dodatkowych obowiązków notariusza przy sporządzaniu umów zbycia budynków i lokali, nie zawierają sankcji za brak świadectwa przy zawarciu umowy i nie uzależniają możliwości sporządzenia aktu od udostępnienia świadectwa.
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na podstawie przepisów art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
Komisja wskazała, że pierwszy akt notarialny zawiera na tyle poważne uchybienia, iż ostateczne wystawienie oceny dobrej za ten projekt nie znajduje uzasadnienia. W sporządzonym projekcie nie odniesiono się do treści art. 87 § 2 ustawy - Prawo o notariacie ponieważ nie ma żadnej wzmianki o tym, czy niewidoma może, czy też nie może się podpisać. Zdający ustalił, że dzierżawca ma ustawowe prawo pierwokupu, jednak nie doprowadził do jego wygaśnięcia (dzierżawca złożył tylko oświadczenie o nieskorzystaniu z tego prawa), a zatem obciążenie z umowy dzierżawy przeszło na stronę kupującą, co było niezgodne z kazusem. Także, reprezentacja spółki z o.o. nie jest prawidłowa, gdyż zgodnie z art. 210 § 1 k.s.h. przy ustanowieniu hipoteki spółkę powinien reprezentować pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników, a nie drugi członek zarządu; czynność prawna dokonana z naruszeniem powyższego przepisu jest czynnością nieważną (art. 2 k.s.h. w zw. z art. 58 k.c.), a przepis art. 17 k.s.h. nie ma do takiej czynności zastosowania. Nie udokumentowano w akcie umowy ustanowienia hipoteki (poprzez złożenie oświadczenia tylko jednej strony, a nie obu stron umowy). Brak w akcie umowy o ustanowienie hipoteki (oświadczenia właściciela nieruchomości i oświadczenia wierzyciela nabywającego prawo), mimo wyraźnego polecenia w kazusie oraz uznanie, że jej ustanowienie dokonywane jest w trybie jednostronnego oświadczenia woli, o czym świadczy niezastosowanie przez zdającego do reprezentacji spółki artykułu art. 210 k.s.h. mówiącego o umowach między spółką a członkiem zarządu, co wskazuje na nieznajomość art. 245 k.c.
W ocenie organu chybione jest twierdzenie skarżącego, że powołując stosowne dokumenty doprowadził w akcie do wygaśnięcia hipoteki, gdyż nie została zachowana forma z podpisami poświadczonymi notarialnie dla oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odebrania sumy z powrotem. Niezgodnie z art. 99 w/w ustawy, zezwolenie na złożenie sumy do depozytu sądowego otrzymała dłużniczka osobista i to ona (a nie dłużnik rzeczowy) wpłaciła sumę do depozytu i złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odebrania sumy z powrotem. Obciążenie hipoteczne zatem nie wygasło i przeszło na stronę kupującą.
Organ wskazał, że samo przywołanie aktu zgonu uprawnionego z tytułu służebności mieszkania oznacza tylko, że wygasła służebność tegoż uprawnionego, a w związku z treścią art. 301 § 2 k.c., wskazana w kazusie żona zmarłego uprawnionego, mogła mieć w umowie o ustanowienie służebności zastrzeżone uprawnienie, iż po śmierci pierwotnie uprawnionego służebność będzie przysługiwać właśnie jej. Brak odniesienia się przez zdającego w akcie do tej kwestii powoduje, iż nabycie nieruchomości przez stronę kupującą mogło nastąpić właśnie z tym obciążeniem, co było niezgodne z kazusem. W sporządzonym projekcie wniosek wieczystoksięgowy o wpis hipoteki, w związku z błędnym nie zastosowaniem do jej ustanowienia art. 210 k.s.h., złożył nielegitymowany członek zarządu. Ponadto podatek od czynności cywilnoprawnych został pobrany niewłaściwie, gdyż od umowy sprzedaży podatek ten nie powinien być pobrany, a z kazusu wynikały wyraźne przesłanki do zastosowania zwolnienia od tego podatku (art. 9 pkt 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych), zaś podatek od umowy pożyczki, wobec braku podania w akcie przesłanki do zwolnienia od podatku, powinien zostać pobrany.
Komisja uznała, że na uwzględnienie zasługuje zarzut skarżącego, iż prawidłowo zastosował przepisy ustawy - Prawo budowlane w zakresie dotyczącym świadectwa charakterystyki energetycznej budynków.
Komisja odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących oceny projektu drugiego aktu notarialnego stwierdziła, że zawiera on wiele merytorycznych uchybień, a wobec niedokończenia projektu i nie zawarcia stwierdzenia, iż akt został odczytany, przyjęty i podpisany, nie można go w ogóle uznać za projekt aktu notarialnego. Wymóg stwierdzenia, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany ma bowiem charakter konstytutywny, a niezamieszczenie tego stwierdzenia sprawia, iż mimo nazwy, akt notarialny nie został sporządzony.
W ocenie Komisji pełnomocnictwo dla [...] zostało powołane nieprawidłowo, gdyż opisano je, jako sporządzone przed konsulem RP w Kanadzie, bez podania formy jego sporządzenia. Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej, konsul może sporządzić akt notarialny pod warunkiem uzyskania od Ministra Sprawiedliwości pisemnego upoważnienia wydanego na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, konsul mógłby udzielić pełnomocnictwa do zbycia/nabycia nieruchomości położonej w Polsce wyłącznie w formie aktu notarialnego i to wyłącznie posiadając wyżej wspomniane upoważnienie.
Nie zasługuje również na uwzględnienie twierdzenie skarżącego, że ustanowił służebność gruntową. Została ona ustanowiona na działkach nr [...] i [...], a nie na prawie użytkowania wieczystego tych działek, a ponadto ustanowiono ją na rzecz "każdoczesnych właścicieli działki nr [...]", zamiast na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego tej działki. Użytkownik wieczysty działki nr [...] nie ma więc w akcie skutecznie zapewnionego dostępu do drogi publicznej.
Odnosząc się do braku przywołania w akcie świadectwa charakterystyki energetycznej oraz skutków nie posiadania przez zbywcę takiego świadectwa przy zawarciu umowy Komisja wskazała, że stanowisko Krajowej Rady Notarialnej wyjaśnia jedynie skutki braku przywołania w akcie świadectwa charakterystyki energetycznej oraz skutki nie posiadania przez zbywcę takiego świadectwa przy zawarciu umowy. Stanowisko to nie jest sprzeczne z art. 80 Prawa o notariacie, który to przepis każdy notariusz winien przestrzegać. Z powyższego przepisu wynika konieczność odniesienia się w akcie do sprawy świadectwa, chociażby poprzez odpowiednie pouczenie strony. Komisja nadmieniła, że w projekcie pierwszego aktu takie odniesienie skarżący zastosował.
Komisja wskazała również, że skarżący opisując pełnomocnictwo dla prokurenta w formie aktu notarialnego do dokonania czynności objętych aktem, nie podał jednak zakresu jego umocowania z tego dokumentu, co budzi wątpliwość których czynności w akcie prokurent dokonuje na mocy uprawnień wynikających z Kodeksu cywilnego (jako prokurent), a których na mocy pełnomocnictwa szczególnego, nie przekraczając zakresu umocowania. Zdający powołał uchwałę walnego zgromadzenia spółki komandytowo-akcyjnej za zgodą wszystkich komplementariuszy, nie podał jednak z czego wywodzi fakt udzielenia tej zgody, a nie wynika to z opisu uchwały, ani z opisu zgód wyrażonych w osobnych aktach notarialnych. Ponadto przy opisie przedstawicieli osób prawnych zdający nieprawidłowo podał imiona ich rodziców, naruszając tym samym art. 92 § 1 pkt 4 i ustawę o ochronie danych osobowych.
W ocenie Komisji nietrafny jest także argument, iż obowiązek zwrotu dopłaty objęty został rygorem egzekucji z art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. i że ustanowiono, dla zabezpieczenia wierzytelności z tytułu dopłaty, hipoteki. W projekcie zawarte zostały dwa sprzeczne ze sobą i kazusem rygory egzekucji. W jednym zdający poddał egzekucji obowiązek zwrotu dopłat po 55000 zł (wierzyciele oznaczeni są jako "zamieniające się strony") - z pkt 4 w/w przepisu. W drugim zaś poddał rygorowi jedną dopłatę (bez oznaczenia wierzyciela) waloryzowaną kursem euro, z pkt 5 tego przepisu. Ustanowienie hipotek, wobec nieoznaczenia obciążonej nieruchomości, nie jest skuteczne.
Komisja uznała jako słuszny zarzut skarżącego, iż prawidłowo zastosował w akcie art. 87 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o notariacie. Wskazała jednak, iż z uwagi na niedokończenie pracy, nie wiadomo jak zostałoby udokumentowane złożenie podpisu za J.K. przez osobę przybraną do aktu.
W ocenie Komisji przeprowadzona analiza sporządzonych przez skarżącego aktów notarialnych prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw do podwyższania wystawionych za nie ocen.
W skardze Do Sądu na powyższą uchwałę skarżący zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
2. przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7, 107 § 3, 77 § 1 k.p.a., poprzez:
- wydanie uchwały z [...] stycznia 2013 r. przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, w skład której wchodził notariusz J.B., który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.,
- niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
- załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego,
- nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności,
- pominięcie niespójności uzasadnień ocen egzaminatorów w postaci rozbieżności w ocenach zachowania wymogów formalnych, sprzeczną w ocenach prawidłowość zastosowania przepisów i ich interpretacji, niezgodności w ocenach poprawności sposobu rozwiązania problemu i staranności pracy,
- nie uwzględnienia przez Komisję Egzaminacyjną poważnych rozbieżności w uzasadnieniach ocen obu egzaminatorów oraz niezwykle lakonicznego uzasadnienia ocen poszczególnych elementów pracy.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy prawo o notariacie. Stosownie do art. 74 § 3 ww. ustawy egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, gospodarczego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, Unii Europejskiej, konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu zaś druga część egzaminu składa się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku – casusu (art. 74d § 3). Natomiast ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną.
Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, iż stosownie do przepisów powołanej ustawy zadanie oceniane jest przez dwóch egzaminatorów niezależnie i samodzielnie. Stąd też mogą występować rozbieżności w ocenach i taką sytuację ustawodawca przewidział wprowadzając ocenę z uwzględnieniem średniej oceny i wg tej średniej (arytmetycznej) wyliczane są oceny nie tylko w przypadku dwóch ocen pozytywnych, ale również wówczas, gdy jedną z ocen jest ocena negatywna. Taki sposób oceny wynika jednoznacznie z art. 74e § 4 ustawy. W świetle powyższego nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż wystawienie przez egzaminatorów oceny pozytywnej i negatywnej prowadzi do "sprzeczności" skutkującej koniecznością uchylenia zaskarżonej uchwały. Brak ustosunkowania się przez organ w zaskarżonej uchwale do kwestii rozbieżności ocen wystawionych przez egzaminatorów oceniających pracę, nie stanowi, zdaniem Sądu, uchybienia mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje uwzględnieniem skargi.
Odnośnie zarzutu dotyczącego wyłączenia członka Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia - notariusza J.B., który brał udział przy podjęciu zaskarżonej uchwały wskazać należy, że ustawa Prawo o notariacie zawiera regulację dotyczącą wyłączenia członków Komisji kwalifikacyjnej i odwoławczej. Tożsame regulacje znajdują się w ustawie Prawo o adwokaturze i ustawie o radcach prawnych. Przepisy te jako szczególne wyłączają stosowanie w tym zakresie k.p.a.
Zgodnie z art. 74h § 7 i 8 ustawy Prawo o notariacie członek Komisji odwoławczej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie z przyczyn wskazanych w art. 71h §. Przepis art. 71h § 2 stosuje się. Członkowie Komisji odwoławczej przed przystąpieniem do rozpatrywania sprawy składają pisemne oświadczenia, iż nie pozostają z osobą, której dotyczy sprawa, w stosunku, o którym mowa w art. 71h § 1.
Zgodnie z art. 71h § 1 ustawy Prawo o notariacie z prac Komisji kwalifikacyjnej na czas przeprowadzania egzaminu wstępnego podlega wyłączeniu członek Komisji kwalifikacyjnej, jeżeli kandydat zakwalifikowany do egzaminu wstępnego jest:
1) jego małżonkiem;
2) osobą pozostającą z nim w stosunku:
a) pokrewieństwa albo powinowactwa do drugiego stopnia,
b) przysposobienia;
3) osobą pozostającą z nim we wspólnym pożyciu;
4) osobą pozostającą wobec niego w stosunku osobistym innego rodzaju, który mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności członka Komisji kwalifikacyjnej.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że członek danej Komisji podlega wyłączeniu w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 71h § 1 ustawy Prawo o notariacie. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z ww. przesłanek, tym samym zarzut skarżącego jest nietrafny.
Argumenty powoływane przez skarżącego wskazujące na obszerność kazusu egzaminacyjnego i małą ilość czasu na wykonanie zadania, a także wskazanie, iż błędy popełnione w sporządzonych projektach wynikały z pośpiechu, chociaż subiektywnie mogą być uznane przez skarżącego jako usprawiedliwienie, to jednak w świetle powołanych przepisów ustawy pozostają bez wpływu na dokonaną przez organy ocenę zadania i wynik egzaminu notarialnego.
Podkreślenia wymaga, że praca skarżącego była sprawdzona pod kątem zachowania wszystkich przesłanek, wynikających z art. 74e § 2 Prawa o notariacie i zawierała liczne, wykazane przez egzaminatorów i poparte rozstrzygnięciem Komisji II stopnia wadliwości nie pozwalające na wystawienie oceny innej niż niedostateczna.
Różnice w ocenach egzaminatorów nie są wynikiem wątpliwości, tylko wynikiem uznania przez egzaminatora wskazanych uchybień za skutkujące określoną oceną. Nie ma zatem podstaw, by przypisywać organowi odwoławczemu obowiązek merytorycznego odniesienia się do faktu wystawienia dwóch ocen różniących się od siebie, a z naruszeniem tego przypisanego, zdaniem skarżącego organowi obowiązku, skarżący wiąże zarzut naruszenia art. 7, 77, i 107 § 3 k.p.a. Zarzut ten jest jednak w świetle powyższego nieuzasadniony.
Podkreślić przy tym należy, iż projekt drugiego aktu notarialnego nie został dokończony i brak jest stwierdzenia, iż akt został odczytany, przyjęty i podpisany, co w istocie jak trafnie stwierdził organ oznacza, iż nie można uznać go za projekt ww. aktu. Taki stan rzeczy stanowi o poważnym uchybieniu, które wraz z pozostałymi wskazanymi przez organ merytorycznymi uchybieniami daje podstawę do przyjęcia, iż ocena niedostateczna jest oceną uzasadnioną i trafną.
Sądowa kontrola uchwał ustalających wynik egzaminu polega na zbadaniu, czy organy dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały niezbędnym do rozstrzygnięcia materiałem dowodowym i czy dokonano prawidłowej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i na tej tylko podstawie Sąd stwierdza, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego zgodnie, z którymi organ ma możliwość wyboru rozwiązania i wybór mieszczący się w ustawowych granicach nie może być kwestionowany. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd nie stwierdził bowiem zarzucanych przez skarżącego uchybień w zakresie stosowania tak prawa procesowego jak i materialnego. Uchwała została uzasadniona zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Organ szczegółowo i precyzyjnie przedstawił wadliwość rozwiązań zastosowanych w sporządzonych przez skarżącego aktach notarialnych, co znajduje odzwierciedlenie w treści zaskarżonej uchwały i nie ma konieczności ich ponownego przedstawiania. W ocenie Sądu, ilość i charakter popełnionych błędów uzasadniały w sposób wystarczający utrzymanie oceny niedostatecznej i tym samym stwierdzenie negatywnego wyniku egzaminu notarialnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zarzuty skargi są chybione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło