VI SA/Wa 61/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. Urząd Patentowy RP (dalej: "Urząd Patentowy", "organ" lub "Urząd"), po rozpoznaniu wniosku z dnia 30 kwietnia 2021 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2020 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" (dalej "znak towarowy"), zgłoszony 22 września 2017 r., przez Stowarzyszenie Polski Związek Orderu [...] z siedzibą w [...] (dalej "skarżący", "zgłaszający", "wnioskodawca" lub "stowarzyszenie"), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 245 ust. 1 pkt. 1, w związku z art. 129 [1] ust.1 pkt 1, pkt 6, pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2020 r. poz.286, dalej "p.w.p."). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w dniu 22 września 2017 r. wystąpił do Urzędu Patentowego w celu uzyskania prawa ochronnego na oznaczenie słowno-graficzne "[...]" pod numerem [...], przeznaczone do oznaczania następujących towarów i usług zawartych w następujących klasach towarowych: - 14: medale, medale pamiątkowe, medale honorowe, ordery, odznaczenia, statuetki z metali szlachetnych i półszlachetnych, monety pamiątkowe; ozdoby do odzieży wykonane z metali szlachetnych; - 16: książki; - 25: odzież; - 41: organizowanie imprez kulturalnych i artystycznych: organizowanie i prowadzenie wystaw, pokazów, widowisk, festynów, prezentacji, zjazdów, konkursów, targów, wykładów, sympozjów, kongresów i konferencji w celach kulturalnych lub edukacyjnych; zapewnienie zajęć i warsztatów kulturalnych: usługi nauczania związane z pomocą biznesową; usługi w zakresie kultury; usługi edukacyjne i instruktażowe: organizowanie widowisk historycznych w plenerze. W związku z dokonanym zgłoszeniem Urząd Patentowy RP pismem z dnia 26 kwietnia 2019 r. zawiadomił Zgłaszającego, iż zgodnie z art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp, nie udziela się praw ochronnych na oznaczenie, które zawiera symbol Rzeczypospolitej Polskiej (godło, barwy lub hymn), znak sił zbrojnych, organizacji paramilitarnej lub sił porządkowych, reprodukcję polskiego orderu, odznaczenia lub odznaki honorowej, odznaki lub oznaki wojskowej bądź innego oficjalnego lub powszechnie używanego odznaczenia i odznaki, w szczególności administracji rządowej lub samorządu terytorialnego albo organizacji społecznej działającej w ważnym interesie publicznym, gdy obszar działania tej organizacji obejmuje cały kraj lub znaczną jego część, jeżeli zgłaszający nie wykaże się uprawnieniem, w szczególności zezwoleniem właściwego organu Państwa albo organu samorządu terytorialnego, albo zgodą organizacji, na używanie oznaczenia w obrocie. Organ podkreślił, że Zgłaszający takim uprawnieniem się nie wykazał. Jednocześnie w/w pismem, Urząd wyznaczył Zgłaszającemu termin na wypowiedzenie się w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi, Zgłaszający w piśmie z dnia 28 czerwca 2019 r. nie podzielił stanowiska Urzędu. Wskazał, iż chcąc uzyskać zgodę organu na dokonanie rejestracji przedmiotowego znaku towarowego, wystąpił zarówno osobiście jak i za pośrednictwem pełnomocnika, z wnioskiem do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wydanie takiej zgody. W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, Prezydent RP wskazał, że nie jest on właściwy do wyrażenia zgody na rejestrację orderu jako znaku towarowego, ponieważ przepisy ustawy o orderach i odznaczeniach, jak i przepisy p.w.p. nie odnoszą się do odznaczeń historycznych, jakim jest Order [...]. Decyzją z [...] września 2020 r. Urząd Patentowy stwierdził, że na przedmiotowy znak towarowy nie może zostać udzielone prawo ochronne. W uzasadnieniu ponownie wskazał na znaczenie historyczne Orderu [...] i wyjaśnił, że nie udziela się praw ochronnych na oznaczenie, które zawiera symbol Rzeczypospolitej Polskiej (godło, barwy lub hymn), znak sił zbrojnych, organizacji paramilitarnej lub sił porządkowych, reprodukcję polskiego orderu, odznaczenia lub odznaki honorowej, odznaki lub oznaki wojskowej bądź innego oficjalnego lub powszechnie używanego odznaczenia i odznaki, w szczególności administracji rządowej lub samorządu terytorialnego albo organizacji społecznej działającej w ważnym interesie publicznym, gdy obszar działania tej organizacji obejmuje cały kraj lub znaczną jego część, jeżeli zgłaszający nie wykaże się uprawnieniem, w szczególności zezwoleniem właściwego organu Państwa albo organu samorządu terytorialnego, albo zgodą organizacji, na używanie oznaczenia w obrocie. Urząd podniósł ponadto, że art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp nie precyzuje, czy chodzi o ordery aktualne, historyczne czy o jedne i drugie. Podkreślił ponadto, że według Słownika języka polskiego PWN: "reprodukcja" to "odtworzenie czegoś", a więc termin ten można odnieść do orderów historycznych, a takim jest Order [...]. Urząd we wskazanej decyzji wskazał także, że udzielenie Stowarzyszeniu prawa ochronnego na znak towarowy z wykorzystaniem wizerunku historycznego Orderu [...] byłoby możliwe pod warunkiem uzyskania przez Stowarzyszenie Polski Związek Kawalerów Orderu [...] zgody właściwego organu na używanie oznaczenia w obrocie. Zgłaszający 29 listopada 2020 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zakwestionował powyższe ustalenia Urzędu. Zdaniem Zgłaszającego, dokonując wykładni systemowej art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp należy stwierdzić, że przepis ten odnosi się do orderów nadawanych aktualnie i nie dotyczy orderów historycznych. Ponadto Zgłaszający, na poparcie swojej tezy, wskazał treść przepisów ustawy z 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. Zgłaszający wskazał również, iż zwrócił się do Prezydenta RP o wyrażenie zgody na umieszczenie w znaku towarowym reprodukcji Orderu [...]. W odpowiedzi Kancelaria Prezydenta RP wskazała, że Prezydent RP będzie właściwy do udzielenia takiej zgody jedynie w stosunku do aktualnych orderów i odznaczeń. Jednocześnie Kancelaria Prezydenta RP wyraziła pogląd, iż: "kierując się racjonalnością ustawodawcy art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp nie odnosi się do historycznych odznaczeń państwowych...". W związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ przesłał do Zgłaszającego pismo, w którym ponownie wskazał na treść przepisu129[1] ust. 1 pkt 9 pwp, przedstawił rys historyczny orderu oraz poinformował o występujących przeszkodach do udzielenia prawa ochronnego na ten znak. Wskazał przy tym na okoliczność działania Zgłaszającego w złej wierze, z uwagi na zamiar ograniczenia innym podmiotom prawa do posługiwania się takim oznaczeniem w obrocie. Jednocześnie organ wezwał Zgłaszającego do zajęcia stanowiska odnośnie przedstawionych argumentów. W odpowiedzi, pismem z 25 kwietnia 2021 r. Zgłaszający dokonał obszernego rysu historycznego, wskazując na genezę powstania Orderu [...] w kontekście Orderu Virtuti Militari. Zgłaszający w przywołanym piśmie dokonał również analizy aktów prawnych dotyczących orderów, wskazując na ordery i odznaczenia aktualnie nadawane przez władze państwowe, jak i inne organizacje pozarządowe, stwierdzając, że Order [...] nie podlega pod żadną instytucję w tym pod żaden organ administracji państwowej, co oznacza, że nie jest orderem w rozumieniu ustawy o orderach i odznaczeniach. Zgłaszający przedstawił także genezę posługiwania się przez Stowarzyszenie Polski Związek Kawalerów [...] przedmiotowym oznaczeniem, jak również wskazał na osiągnięcia Stowarzyszenia w zakresie świadczenia pomocy charytatywnej i działalności prospołecznej. Odnosząc się do zarzutu działania w złej wierze Zgłaszający wskazał, że działania Stowarzyszenia mają jednie charakter porządkujący i regulujący sytuację Orderu [...] w Polsce, ze względu na pojawienie się organizacji, które traktują ww. Order jako źródło dochodów, komercjalizując możliwość jego otrzymania. Ponadto Zgłaszający wskazał na niektóre podobne dzieła sztuki i inne dobra kultury, które uzyskały prawa ochronne w obrocie. Decyzją z [...] listopada 2021 r. organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał na treść przepisu 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp oraz uznał, że zgłoszone oznaczenie nie może być znakiem towarowym. W ocenie organu, jako oznaczenie będące reprodukcją historycznego Orderu [...] brakuje mu cech wystarczających do udzielenia Zgłaszającemu wyłączności na posługiwanie się zgłoszonym znakiem dla wskazanych we wniosku o udzielenie prawa ochronnego towarów i usług, w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Organ odniósł się ponadto do kwestii działania w złej wierze wskazując, że przedmiotowe zgłoszenie może mieć taki charakter, gdyż Zgłaszający potwierdził fakt, że także inne podmioty wykorzystują ww. Order do celów zarobkowych, a intencją zgłoszenia przedmiotowego oznaczenia do ochrony jest zamiar uporządkowania rynku w tym zakresie. Stwierdzenie "uporządkowania rynku" użyte przez Zgłaszającego, zdaniem organu wskazuje wprost na intencję zakazania innym uczestnikom rynku używania zgłoszonego oznaczenia. W związku z powyższym, w ocenie Urzędu, Zgłaszający dokonał zgłoszenia z zamiarem wyłącznego używania tego oznaczenia, mając świadomość faktu, iż inne podmioty również używają Orderu [...], zarówno w obrocie gospodarczym jak i w formie odznaczenia. Ponadto zdaniem Urzędu, po przeanalizowaniu załączonych dowodów, Zgłaszający w toku postępowania nie wykazał, że Stowarzyszenie jako jedyna organizacja posiada wyłączne prawo do używania Orderu [...]. Jednocześnie organ podniósł, że skomercjalizowanie Orderu [...], a więc wprowadzenie go do obrotu gospodarczego dla towarów i usług będących zakresem ochrony przedmiotowego zgłoszenia może bezpośrednio wpłynąć na utratę wyjątkowego charakteru tego Orderu. Taka sytuacja, w ocenie Urzędu, mogłaby przyczynić się do obrażania tradycji narodowej oraz uczuć patriotycznych części społeczeństwa, w związku z czym uprawniony jest także zarzut naruszenia art. 129[1] ust. 1 pkt 8 pwp. Urząd Patentowy zwrócił ponadto uwagę na fakt odmowy udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenie także na podstawie art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp ze względu na fakt, że oznaczenie to stanowi reprodukcję Orderu [...], a wskazany przepis uzależnia możliwość jego rejestracji od zgody właściwego organu. Wprawdzie Zgłaszający zwrócił się wnioskiem o wydanie takiej zgody do Prezydenta RP, który jednak uznał się za niewłaściwy w sprawach dotyczących orderów historycznych. W związku z powyższym w ocenie Urzędu, zasada racjonalności ustawodawcy nakazuje objąć ochroną nie tylko aktualne ordery i odznaczenia ale również te, które już nie są nadawane, gdyż właśnie dlatego w treści omawianego przepisu nie ma podziału na ordery i odznaczenia aktualne oraz historyczne. Organ podkreślił przy tym fakt, że treść art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp nie daje ponadto uprawnienia dla Urzędu Patentowego, wobec braku możliwości ustalenia właściwego organu Państwa, który byłby właściwy do wyrażenia stosownego zezwolenia, aby można było ten wymóg pominąć i udzielić ochrony na wnioskowany znak towarowy. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zgłaszający wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że na przedmiotowy znak na postawie 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp, nie spełnia niezbędnych wymogów dla udzielenia prawa ochronnego; 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 9 k.p.a. poprzez brak wskazania organu do jakiego Skarżący, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 129[1] ust. 1 pkt 9 pwp, powinien wystąpić o stosowną zgodę, o co Skarżący wnosił w trakcie prowadzonego postępowania. Na podstawie powyższych zarzutów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi szczegółowo rozwinął przedstawione w niej zarzuty. Wskazał również na fakt rejestracji w UE, na rzecz Skarżącego, Orderu [...], jako wspólnotowego znaku towarowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a." sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)–c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Przedmiotem zaskarżonej decyzji była kwestia odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy - "[...]". W podstawie skarżonej decyzji organ wskazał na cztery przesłanki stanowiące bezwzględne przeszkody rejestracyjne oznaczeń, w tym nie mogą być znakiem towarowym lub zostały zgłoszone w złej wierze, zgodnie z dyspozycją art. 129 [1] ust.1 pkt 1 oraz pkt 6 pwp. Podkreślić przy tym należy, że spełnienie którekolwiek z tych przesłanek powoduje odmowę udzielenia prawa ochronnego. Sąd podziela stanowisko organu, iż przedmiotowe oznaczenie nie może być znakiem towarowym, gdyż jako oznaczenie będące reprodukcją historycznego Orderu [...] brak mu cech wystarczających do udzielenia Zgłaszającemu wyłączności na posługiwanie się zgłoszonym znakiem dla wskazanych we wniosku o udzielenie prawa ochronnego towarów i usług, w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. W ocenie Sądu, sporne oznaczenie wpisuje się w obszar ochrony symboli o charakterze narodowym i historycznym, stanowiących niewątpliwie domenę publiczną, które nie powinny być zawłaszczane i komercjalizowane przez jakiekolwiek podmioty, gdyż stanowią jeden z elementów dziedzictwa narodowego. Niewątpliwie skomercjalizowanie Orderu [...], a więc wprowadzenie go do obrotu gospodarczego dla towarów i usług, objętych zakresem ochrony zgłoszenia strony Skarżącej, może bezpośrednio wpłynąć na utratę wyjątkowego charakteru tego Orderu, jako elementu historycznego i narodowego. Nie można także wykluczyć sytuacji restytucji takiego Orderu przez właściwe organy Państwa, co potęguje argumentację o potrzebie jego ochrony, sprawowanej jednak przez władzę publiczną, a nie określony podmiot na prawach wyłączności. Uznać należało ponadto za zasadne rozstrzygnięcie organu, odnośnie działania w tym przypadku przez Skarżącego w złej wierze, w sytuacji, gdy istnieją na rynku także inne podmioty, które wykorzystują ww. Order do celów zarobkowych w obrocie gospodarczym, jak i w formie odznaczenia, a intencją zgłoszenia przedmiotowego oznaczenia do ochrony było uporządkowanie tego rynku, na co wprost wskazuje Skarżący. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że Skarżący dokonał zgłoszenia spornego oznaczenia z zamiarem wyłącznego jego używania w obrocie, ze szkodą dla innych podmiotów, tj. zakazaniem uczestnikom rynku używania zgłoszonego oznaczenia, zwłaszcza, że z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący wykazał, iż posiada wyłączne prawo do używania takiego oznaczenia, jako jedyny uprawniony. Odnosząc się do wskazanych w skarżonej decyzji pozostałych przesłanek z art. 129 [1] ust.1 pkt 8 i pkt 9 pwp, należy uznać rację strony Skarżącej, iż organ nie wykazał ich spełnienia. W szczególności ze względu na brak w ustawie o odznaczeniach i orderach przepisów dotyczących państwowych odznaczeń i orderów historycznych, w powiązaniu z przepisami pwp, nie można uznać za prawidłową dokonaną przez organ wykładnię rozszerzającą przepisu art. 129 [1] ust.1 pkt 9 pwp, iż regulacja ta dotyczy także orderów historycznych, do jakich niewątpliwie należy Order [...]. Ze względu na treść tych przepisów brak jest bowiem ku temu wystarczających podstaw. Dotyczy to także reprodukcji takich orderów lub odznaczeń, o czym stanowi wprost art. 8a ustawy o orderach i odznaczeniach, jak również inne przepisy tej ustawy (patrz Rozdział 2). Powyższa argumentacja obejmuje także przesłankę z art. 129 [1] ust.1 pkt 8 pwp, w związku z czym nie można zaakceptować również w tym zakresie stanowiska organu. Wskazane uchybienia organu nie mogą jednak mieć istotnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie, gdyż jak wskazano na wstępie - spełnienie którekolwiek z przesłanek wymienionych w art. 129 [1] ust.1 powoduje odmowę udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.