VI SA/Wa 613/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych postanawia: ustanowić dla K. J. radcę prawnego. K. J. (dalej jako wnioskodawczyni, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wniosła zarazem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2010 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych, a następnie wyrokiem Sądu z dnia 24 września 2010 r. oddalono przedmiotową skargę. Następnie skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż wydane w niniejszej sprawie w dniu 5 lipca 2010 r. postanowienie referendarza sądowego ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy nie zostało również skarżącej cofnięte na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżąca zwolniona jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zwolnienie od kosztów sądowych działa od chwili zgłoszenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie i obejmuje swoim zakresem wszystkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również wpis od skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe - ponowny wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy korzysta ona z takiego zwolnienia na mocy prawomocnego postanowienia należy uznać za bezprzedmiotowy. Tym samym wniosek skarżącej nie będzie podlegał rozpoznaniu w tym zakresie, a jedynie w zakresie częściowym obejmującym żądanie ustanowienia radcy prawnego. Jednocześnie w sytuacji, gdy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym najpierw poprzez zwolnienie od kosztów sądowych a następnie poprzez ustanowienie na swoją rzecz kwalifikowanego zastępstwa procesowego, jej kolejny wniosek należy jednak rozpatrywać pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje bowiem zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z informacji podanych uprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie którego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2010 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych, wynikało iż wnioskodawczyni pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Jedynym dochodem rodziny była renta wnioskodawczyni wynosząca 597 zł. Mąż wnioskodawczyni był osobą bezrobotną pozbawioną prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni, jak też jej mąż nie posiadali majątku ani oszczędności oprócz mieszkania o pow. 32 m2. Skarżąca dysponowała dwoma rachunkami bankowymi, przy czym na jednym obroty w okresie od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [... lutego 2010 r. wyniosły po stronie "winien" 1 165 zł, po stronie "ma" 1 794 zł. Z wyciągu z drugiego rachunku bankowego wynikało, iż skarżąca pokrywa czesne za naukę w dwóch szkołach wyższych odpowiednio w wysokości 447 zł i 360 zł., zobowiązanie męża w kwocie 100 zł., koszty zakupu książek, a także dokonuje przenoszenia środków między dwoma rachunkami. Jako wpłaty widniała przede wszystkim kwota 3 764 zł, przelana z rachunku Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w związku z programem dofinansowania nauki przez skarżącą z przeznaczeniem na pokrycie kosztów kształcenia ustawicznego. O przyznaniu skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zdecydował fakt, iż jedynym dochodem, który może być przeznaczony na bieżące wydatki zarówno skarżącej, jak i jej męża była otrzymywana przez nią renta w wysokości 597 zł. Z kolei w aktualnym wniosku skarżąca podniosła, iż pozostaje w faktycznej separacji z mężem, który w żaden sposób nie partycypuje w kosztach jej utrzymania. Skarżąca nadal otrzymuje rentę, której aktualna wysokość wynosi 616 zł. netto. Posiadane mieszkanie wynajęła za czynsz w wysokości 160 zł. a sama zamieszkuje w mieszkaniu wynajętym od swojej matki. Dochód skarżącej w 2009 r. sięgnął kwoty 9 187 zł., w tym z działalności gospodarczej w wysokości 147 zł. (przy przychodzie z tego tytułu na poziomie 893 zł.). Jak skarżąca wyjaśniła, działalność tę prowadziła wyłącznie przez okres jednego miesiąca a w dniu 5 stycznia 2010 r. zawiesiła. Z przedłożonych rachunków bankowych wynika, iż oprócz opłat za rachunki i naukę, które ponosi skarżąca, a także wpływów z tytułu renty, przekazywane są środki finansowe w różnych kwotach (od kilkuset do około tysiąca złotych) pomiędzy skarżącą i jej matką. Saldo obrotów jest przy tym wyższe od notowanego na etapie rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając całokształt powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż zasadnym jest wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego. Przede wszystkim na aktualnym etapie postępowania skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a koszty zastępstwa procesowego z pewnością będą przewyższać możliwości finansowe skarżącej. Skoro skarżąca na etapie rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie była w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 200 zł., to tym bardziej koszty zastępstwa prawnego przewyższają jej możliwości finansowe. Skarżąca nadal utrzymuje się głównie z renty wynoszącej 616 zł., a minimalny dochód z tytułu czynszu za wynajem mieszkania w kwocie 160 zł., nie wpłynął w istotny sposób na jej możliwości płatnicze. Sytuacja materialna skarżącej nie zmieniła się zatem w takim stopniu, aby możliwym było poczynienie przez nią jakichkolwiek oszczędności celem przeznaczenia ich na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.