VI SA/Wa 616/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy oraz odmowy przyznania renty inwalidzkiej p o s t a n a w i a: odmówić ustanowienia dla A. C. adwokata W dniu 6 czerwca 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony przez A. C. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy oraz odmowy przyznania renty inwalidzkiej. Należy przy tym zauważyć, iż skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, jednakże zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. C. jest w sprawie niniejszej jako dotyczącej kwestii ubezpieczeń społecznych, zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy ustawy. Tym samym wniosek skarżącego nie będzie podlegał rozpoznaniu w tym zakresie, a jedynie w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata, który nie jest objęty dyspozycją art. 239 pkt 1 lit. e) cyt. ustawy. Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Żona wnioskodawcy pobiera rentę w kwocie 550 zł, natomiast sam skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów a stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia. Jako składniki majątkowe wnioskodawca wymienił dom o powierzchni 120 m kw. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2007, ewentualnie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez nich w tym okresie (np. zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego), b) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego żony skarżącego, c) udokumentowania w jakiej wysokości i przez jaki okres skarżący pobierał świadczenie rehabilitacyjne oraz rentę z tytułu niezdolności do pracy poprzez nadesłanie odpowiednich decyzji organu rentowego, w tym decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], d) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną; koszty leczenia skarżącego). Skarżący w zakreślonym terminie żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy A. C. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.