VI SA/Wa 628/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej [...] z siedzibą w T. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 26 sierpnia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 64ea, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, dalej: "P.r.d."), § 3 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502, dalej: "rozporządzenie techniczne"), po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej: "Strona", "Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "MWITD") nr [...] z 8 lutego 2024 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10000 złotych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 27 października 2023 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości Z. zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki V. o nr rej. [...] i 3-osiowej naczepy marki W. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem koparki, wyciągarki oraz osprzętu (ładunek podzielny) w imieniu Strony. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 27 października 2023 r. Organ wskazał następnie, że pismem z 30 listopada 2023 r. MWITD zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z 8 lutego 2024 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10000 złotych, od której Strona złożyła odwołanie. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, GITD po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wyjaśnił, że kontroli rzeczywistej masy całkowitej dokonano za pomocą wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu o nr fabrycznym METEOR-E-044 (WWS 93517259), która legitymowała się świadectwem legalizacji ponownej wydanym 14 marca 2022 r., przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z datą ważności do 14 kwietnia 2024 r. Miejsce kontroli legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 10 października 2018 r. GITD dalej wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono nacisk na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych 24,05 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie 0,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,21 %) oraz rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego 44,4 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 4,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11 %). Organ dodał, że kierowca do kontroli okazał zezwolenie kategorii IV nr [...] wydane 1 września 2023 r. na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 7 września 2023 r. do 7 września 2025 r., który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy, nacisków osi, określone w pozycji nr 4 tabeli załącznika nr 3 do P.r.d. Organ wskazał, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do przejazdu pojazdem nienormatywnym tylko z ładunkiem niepodzielnym. GITD wyjaśnił, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną nałożono jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do treści załącznika nr 1 do P.r.d., jest wydawane na przejazd pojazdu - wyznaczona trasa przejazdu wskazana w zezwoleniu: o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-IV, o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne. Kara pieniężna wynosi 10000 złotych, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit b P.r.d. GITD uznał za niezasadne zarzuty Strony podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji. Pismem z 25 września 2024 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzją z 26 sierpnia 2024 r., wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji I instancji i umorzenie postepowania. Skarżący powołał się na wyrok z 21 marca 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie oznaczonej sygnaturą C-127/17. Skarżący zarzucił organom I oraz II instancji, że uchybiły podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego - zasada praworządności i prawdy obiektywnej. Zarzucił w/w organom, że nie rozpatrzyły i nie wzięły pod uwagę wyjaśnień oraz argumentów Skarżącego, tak więc wydawane przez nich decyzje są niezgodne ze stanem faktycznym, dopuszczają się rażącego łamania przepisów prawa wystawiając decyzje krzywdzące dla Strony. Skarżący dodał, że w rozpatrywanej sprawie brak jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia naruszeń i udowodnił, że podjął wszystkie niezbędne środki celem zapobieżenia powstania naruszeń. Zdaniem Skarżącego organ dokonujący kontroli uchybił podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego zawartej w art. 6 i 7 K.p.a. Organ uchybił również art. 77 i 9 K.p.a. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji naruszają przepisy prawa. Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci koparki, wyciągarki oraz osprzętu. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Jak wynika natomiast art. 64 ust. 2 P.r.d., co do zasadny niemożliwy jest przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych. Zgodnie z tym przepisem, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Zgodnie z art. 64b ust. 1 P.r.d., zezwolenie kategorii I jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Zezwolenie tej kategorii nie mogło być zatem wydane w niniejszej sprawie. W świetle powyższej regulacji organy obu instancji słusznie uznały, że posiadane przez Skarżącego zezwolenie kategorii IV nie miało w niniejszej sprawie zastosowania. W konsekwencji naruszenia, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W przedmiotowej sprawie kara pieniężna została nałożona na Skarżącego w wysokości 10 000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnego nacisku na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych. Przekroczenie tych dwóch parametrów wagowych zadecydowało w niniejszej sprawie o wysokości kary pieniężnej ponieważ naruszenie przekraczało 10% dopuszczalnej normy. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii V wydawane jest na wyznaczoną trasę wskazaną w zezwoleniu dla pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-IV, o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne. Zgodnie natomiast z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b P.r.d. – karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii V – 10 000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż o 10% i nie więcej niż 20%. Wskazania również wymaga, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia technicznego, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego opisanego w dalszej części przepisu nie mającej zastosowania w niniejszej sprawie. W świetle natomiast § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia technicznego, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych, pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m (1,30 < d ≤ 1,40) - 24 tony. Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy: a) nacisk na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych wyniósł 24,05 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przy dopuszczalnym nacisku 24 t, co stanowi przekroczenie o 0,05 t, a więc o 0,21% dopuszczalnej wartości, b) rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wyniosła 44,4 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przy dopuszczalnej masie całkowitej 40 t, co stanowi przekroczenie o 4,4 t, a więc o 11% dopuszczalnej wartości. Podkreślenia wymaga, że organy ustalając wartości powyższych parametrów nie uwzględniły marginesu błędu pomiaru w wysokości 2%. Tymczasem odliczając od uzyskanego parametru wagowego dotyczącego rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego o wartości 44,4 t, 2% błędu pomiaru zaokrąglonego do 0,1 t w górę , czyli o wartość 900 kg., wartość nacisku na grupie osi składającej się z dwóch osi napędowych wyniosłaby 43,5 t., co stanowiłoby przekroczenie dopuszczalnej wartości o 8,75%. W tej sytuacji żaden z naruszonych parametrów nie przekraczałby dopuszczalnych wartości o więcej niż 10%, a tylko przekroczenie o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, dopuszczalnych norm podlega, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit b P.r.d., każe pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Kara pieniężna natomiast, za brak zezwolenia kategorii V gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, wynosi na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit a P.r.d. - 6000 zł. Wyjaśnienia wymaga, że organy nie stosując w niniejszej sprawie marginesu błędu pomiaru powołały się na treść § 31 ust. 2 zarządzenia nr 24/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2014 r. poz. 14, z 2019 r. poz. 5 i 37, z 2020 r. poz. 32 i 43 oraz z 2021 r. poz. 44, dalej: "zarządzenie GITD") w brzmieniu nadanym zarządzeniem GITD nr 32/2020, które weszło w życie 17 sierpnia 2020 r., zgodnie z którym "Jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10, § 29d ust. 5 albo § 30 ust. 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. W takim przypadku do ustalenia nienormatywności pojazdu i wymaganej na jego przejazd kategorii zezwolenia przyjmuje się wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego." Wyjaśnienia przy tym wymaga, że zgodnie z § 29d zarządzenia GITD "W przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty". Zdaniem Sądu, organ dokonał tu nieuzasadnionej nadinterpretacji powoływanego § 31 ust. 2 zarządzenia GITD, co w konsekwencji skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi w sprawie. Dokonując interpretacji powoływanego zarządzenia GITD wskazać należy, iż katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego określony w art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie zawiera zarządzeń organów władzy publicznej (w tym zarządzeń GITD). Zarządzenie to więc nie może stanowić podstawy nakładania na obywateli kar i obowiązków, bądź być podstawą nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie oznacza to jednak iż norm zawartych w aktach prawnych mieszczących się poza katalogiem źródeł powszechnie obowiązującego prawa (w tym norm wewnętrznych danej instytucji) nie można zastosować w celu działania na korzyść kontrolowanych podmiotów, zwłaszcza wtedy, gdy wykorzystywane są w ramach procedury technicznej (ważenie), od wyników której zależy odpowiedzialność danego podmiotu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01.09.2017 r. Sygn. Akt II GSK 3107/15, LEX nr 2406628). Zdaniem Sądu, reguły dotyczące ustalonych zasad ważenia zespołu pojazdu określone w § 31 ust. 2 zarządzenia GITD należy interpretować tak, iż należy uwzględniać tolerancje wartości wskazanych przez wagę w celu ustalenia parametrów wagowych pojazdu, również w sytuacji gdy ma to wpływ na wysokość kary pieniężnej nakładanej w związku z nienormatywnością pojazdu. W ocenie Sądu, takie rozumienie omawianej regulacji potwierdza treść § 31 ust. 1 zarządzenia GITD, z którego wynika, że jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej jednakże po zastosowaniu korekty (2%) otrzymana w ten sposób wartość mieści się w wielkości dopuszczalnej, nie wszczyna się postępowania administracyjnego o nałożenie kary pieniężnej. Zestawienie obu regulacji (§ 31 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia GITD), prowadzi do konkluzji, że prawidłowa jest interpretacja § 31 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia GITD, zgodnie z którą w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości parametru, w tym przypadku wagowego, podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), jeżeli zastosowanie 2% marginesu błędu pomiaru, nie ma wpływu na wysokość kary pieniężnej. W przeciwnym razie miałoby miejsce nieuzasadnione, zróżnicowane traktowanie podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji. W jednej bowiem sytuacji przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych dochodziłoby do niewszczynania postępowania administracyjnego o nałożenie kary pieniężnej, w innej do zastosowania surowszej kary pieniężnej. Zastosowanie marginesu błędu pomiaru, w sprawach nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej nienormatywnego pojazdu, ma na celu uchronienie podmiotu przed negatywnymi skutkami wynikającymi z niedoskonałości urządzenia pomiarowego. Odstąpienie zatem w pewnych sytuacjach od uwzględnienia marginesu błędu pomiaru po to aby na dany podmiot została nałożona surowsza kara pieniężna, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia oraz podstaw prawnych. Sąd stwierdza, że konsekwencją błędnej wykładni § 31 ust. 2 zarządzenia GITD, są błędne ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji w niniejszej sprawie dotyczące ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego, co zostało wyjaśnione powyżej. Organy naruszył w związku z tym również przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe bowiem ustalenia parametrów wagowych spornego pojazdu członowego skutkowałyby nałożeniem na Skarżącego kary pieniężnej w niższej wysokości. Sąd stwierdza, że opisane powyżej wadliwe ustalenia faktyczne dotyczące parametrów wagowych spornego pojazdu doprowadziły również do naruszenia art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit b P.r.d., poprzez jego zastosowanie oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a P.r.d., poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania powołany w skardze przez Skarżącego wyrok TSUE C-127/17, który odnosi się do naruszeń dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi. W niniejszej sprawie organy nie stwierdziły takiego naruszenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 tej ustawy, zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego kwotę 400 zł, stanowiącej wpis sądowy od skargi. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 2 tej ustawy.