VI SA/Wa 6296/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Dorota Brzozowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 10 października 2023 r. nr [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693, dalej: u.d.p."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180, ze zm.), nałożył na M. K. (dalej: "Strona", "Skarżący"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "[...], karę pieniężną w wysokości 1.500 zł., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 14 czerwca 2022 r. o godzinie 16:57 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: samochód ciężarowy), przez: urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE MOBILE VEHICLE MJK0K, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K., co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ stwierdził w związku z tym, iż ww. pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do rozporządzenia w sprawie opłat. GITD dodał, że w wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym, jak stwierdził organ, za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. GITD wskazał, że na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. Ponadto w oparciu o dane zawarte w Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem ww. pojazdu samochodowego, tj. Strona. Mając powyższe na uwadze, pismem z 3 marca 2023 r. GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie doręczono Stronie w trybie art. 43 K.p.a. 8 marca 2023 r. GITD wyjaśnił następnie, że pismem, które wpłynęło do organu 16 marca 2023 r., Strona wniosła o umorzenie wszczętego postępowania administracyjnego gdyż zostało ono wszczęte po upływie ponad 180 dni od momentu wystąpienia naruszenia. GITD uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie w sposób pełny odzwierciedla opisany powyżej stan faktyczny a z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ na koncie użytkownika w systemie SPOE KAS nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. GITD wskazał, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie zostało podpisane 3 marca 2023 r., uznał więc, zachował 9 miesięczny termin, o którym mowa w art. 13n u.d.p. GITD podkreślił, iż nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e K.p.a. Decyzję GITD z 10 października 2023 r. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez nieustalenie wszystkich istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności w postaci: a) braku ustalenia, czy wnioskodawca jako użytkownik aplikacji e-TOLL, został poinformowany o stanie konta w momencie przejazdu przez bramownicę, bowiem jak wynika ze stanowiska wnioskodawcy - nie otrzymał on żadnej wiadomości sms lub e-mail, w w/w przedmiocie, b) braku ustalenia przez organ, czy doszło do wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu e-TOLL, który winien był automatycznie informować użytkownika - w czasie jazdy - komunikatami ostrzegawczymi o braku środków na koncie za pośrednictwem kanałów komunikacji wybranych podczas zakładania konta przez właściciela/posiadacza pojazdu jak np. telefon komórkowy, e-mail itp., podczas gdy w niniejszej sprawie wnioskodawca żadnych takich komunikatów nie otrzymał, co może wskazywać na wadliwość - we wskazanym w decyzji okresie - działania systemu e- TOLL lub inne istotne braki w jego organizacji, c) braku uwzględnienia, że wnioskodawca niezwłocznie po dostrzeżeniu braku środków na koncie niezwłocznie dokonał na nie wpłaty środków pieniężnych, z których pobrana została opłata za przejazd płatnym odcinkiem drogi, 2) art. 13k ust. 8a u.d.p. poprzez jego niezastosowanie oraz niezaniechanie nałożenia na wnioskodawcę kary pieniężnej na skutek braku uwzględnienia powyższych okoliczności. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że podczas zakładania Internetowego Konta Klienta a następnie rejestracji konta w systemie e-TOLL został zapewniony, że w momencie braku środków na koncie zostanie niezwłocznie poinformowany o tym fakcie za pośrednictwem stosownych komunikatów. Skarżący wskazał, że żadne tego rodzaju komunikaty nie miały miejsca, co może wskazywać na wadliwość działania systemu e-TOLL lub istotne braki w jego organizacji. Skarżący dodał, że w chwili obecnej, po wyczerpaniu środków na koncie system od razu automatycznie zawiadamia o tym posiadacza/właściciela pojazdu/wskazując na konieczność natychmiastowego doładowania konta. Skarżący wyjaśnił, że zamontowane w pojeździe urządzenie e-TOLL OBU w jego odczuciu miało być wówczas sprawne technicznie, a on sam w żadnym razie nie uchylał się od płatności za przejazd, a jedynie nie dokonał przedpłaty. Niezwłocznie jednak po dostrzeżeniu braku środków na koncie zostały one przez Skarżącego uzupełnione i w pierwszej kolejności zaliczone na poczet zarejestrowanych i należnych kwot. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzenia w sprawie opłat. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jak wynika z art. 13hb ust. 1bb u.d.p., "Opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego, zwanego dalej "Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej KAS" (dalej: "SPOE KAS"). Zgodnie z art. 13i ust. 1a u.d.p., "Uiszczanie opłat za pomocą systemu elektronicznego poboru opłat, o którym mowa w ust. 1, może następować z wykorzystaniem usługi EETS." W świetle art. 13ia ust. 1 u.d.p., w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Jak wynika z art. 13i ust. 3a u.d.p. "Na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe instalowane w pojazdach, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych. W celu poboru opłaty elektronicznej urządzenia pokładowe mogą być zapewnione przez Szefa KAS, w przypadku niewystarczającej ich dostępności. W przypadku wykorzystywania Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przepisu ust. 3 nie stosuje się. Zgodnie natomiast z tym ust. 3, "Podmioty pobierające opłaty na obszarach EETS z wykorzystaniem technologii wymienionych w ust. 1 zapewniają warunki do pozyskania urządzeń na potrzeby poboru tych opłat do instalacji lub przewożenia w pojazdach." Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar pieniężnych (Dz. U. poz. 1058, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie SPOE KAS"), opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: 1) przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości albo 2) płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, zwanego dalej "pobierającym opłatę", prawidłowo złożonego zabezpieczenia oraz danych, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, zwanych dalej "danymi". Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 pkt 1 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu naruszenia, "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19." Powyższą karę pieniężną, nakłada się zgodnie z art. 13k ust. 9 u.d.p., w drodze decyzji administracyjnej, a do jej wymierzania, jak wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o transporcie drogowym, właściwy jest GITD. Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 2 lit. a do rozporządzenia drogowego, autostrada [...] na odcinku M. (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K., została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną. Zaskarżoną decyzją, na Skarżącego została nałożona kara pieniężna za przejazd 14 czerwca 2022 r., przez Skarżącego należącym do niego pojazdem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12.000 kg, płatnym odcinkiem autostrady [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K., bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. W chwili przejazdu, pojazd był zarejestrowany w SPOE KAS, z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, jednak na koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się w chwili spornego przejazdu środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. W związku z tym, za sporny przejazd nie została uiszczona należna opłata elektroniczna. Powyższe okoliczności faktyczne, ustalone przez GITD, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy, nie są kwestionowane przez Skarżącego i nie budzą wątpliwości Sądu. Z tych względów należy stwierdzić, że GITD prawidłowo nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., karę pieniężną w prawidłowej wysokości, za przejazd spornym pojazdem, płatnym odcinkiem drogi, bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Wyjaśnienia wymaga, że do przedmiotowego naruszenia doszło 14 czerwca 2022 r., organ natomiast postępowanie w niniejszej sprawie wszczął pismem z 3 marca 2023 r. doręczonym Stronie 8 marca 2023 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zatem wszczęte z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 13n u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy. Wyjaśnienia również wymaga, że podnoszony przez Skarżącego argument o brak poinformowania Skarżącego o stanie konta użytkownika i braku na nim środków umożliwiających dokonanie opłaty elektronicznej, nie może stanowić okoliczności uwalniającej Skarżącego od odpowiedzialności z niewywiązanie się z obowiązku uiszczenia należnej opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinakiem drogi publicznej. Skarżący będąc bowiem podmiotem profesjonalnym, dokonującym przejazdów, za które należna jest opłata elektroniczna w ramach zawodowej działalności, powinien dopilnować aby stan konta umożliwiał uiszczanie na bieżąco należnej opłaty elektronicznej niezależnie od okoliczności, czy został, czy też nie został poinformowany przez system o niskim stanie konta. W ocenie Sądu, Skarżący zdając się całkowicie na uzyskanie stosownego komunikatu o stanie konta, nie dokonując jego samodzielnej weryfikacji, nie dopilnował wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej. Sąd stwierdza, że organ nie naruszył w niniejszej sprawie przepisów postępowania w tym art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., Organ oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dokonał jego merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w tych przepisach. Organ podjął zatem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ również dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), przyjmując, że Skarżący jednak nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków, co skutkowało nieuiszczeniem należnej opłaty elektronicznej. Organ ustalił okoliczności faktyczne niniejszej sprawy oraz uzasadnił powody nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej dokładnie wyjaśniając przepisy prawa regulujące obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Organ nie naruszył również art. 13k ust. 8a u.d.p., zgodnie z którym kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że spełniając wymogi tego przepisu uiścił należną opłatę elektroniczną w wymaganym terminie. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 2 tej ustawy.