VI SA/Wa 630/19
WyrokWSA w Warszawie2019-07-02
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Pamela Kuraś-Dębecka, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota wyegzekwowana od osoby trzeciej, która solidarnie odpowiadała za zobowiązania podatkowe podatnika, może stanowić nadpłatę w rozumieniu Ordynacji podatkowej, jeśli zobowiązanie podatnika uległo przedawnieniu, a decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie została wydana lub została wydana wadliwie?Ratio decidendi
Kwota wyegzekwowana od osoby trzeciej, która solidarnie odpowiadała za zobowiązania podatkowe podatnika, może stanowić nadpłatę w rozumieniu Ordynacji podatkowej, jeśli zobowiązanie podatnika uległo przedawnieniu, a decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została wydana nienależnie lub w wyższej wysokości niż należna. W przypadku braku takiej decyzji lub gdy wyegzekwowana kwota nie mieści się w definicji nadpłaty dla osoby trzeciej, zwrot następuje na innych zasadach. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie, mimo przedawnienia zobowiązania podatnika, wyegzekwowane kwoty od osoby trzeciej mogły stanowić nadpłatę, a organy prawidłowo określiły jej wysokość na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Ministra Środowiska utrzymującą w mocy decyzję Prezesa NFOŚiGW określającą wysokość nadpłaty z tytułu wyegzekwowanej opłaty eksploatacyjnej. Opłata ta została wyegzekwowana od M. S. jako osoby trzeciej, solidarnie odpowiedzialnej za zaległości spółki cywilnej P. M. S. zarzucił, że wyegzekwowane kwoty nie stanowią nadpłaty, gdyż nie było decyzji o jego odpowiedzialności lub została ona wydana wadliwie, a ponadto zobowiązanie podatnika uległo przedawnieniu. Skarżący podnosił również zarzuty dotyczące niepełnego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Referent Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty z tytułu wyegzekwowanej opłaty eksploatacyjnej oddala skargę
UZADASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Prezes Zarządu Narodowego Funduszu W., Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej działając na podstawie
art. 74a w związku z art. 73 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz.800, ze zm.), w związku z przepisami art. 87 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. poz. 1947, ze zm.) w zw. z art. 217 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2017 r. poz. 2126, ze zm., zwanej dalej p.g.g.), art. 142 p.g.g., po rozpoznaniu z urzędu sprawy w przedmiocie wpłaty przekazanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie zaległej opłaty eksploatacyjnej na podstawie tytułów wykonawczych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia [...] października 2011 r. oraz [...]
z dnia [...] listopada 2009 r. wyegzekwowanej w okresie od [...] sierpnia 2015 r. do 12 października 2017 r. określił wysokość nadpłaty z tytułu wyegzekwowanej opłaty eksploatacyjnej w kwocie 498,10 zł, na którą składa się należność główna w kwocie 271,20 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 226,90 zł.
W uzasadnieniu wskazano, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej, będący na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, wierzycielem opłaty eksploatacyjnej z tytułu wydobycia kopaliny ze złoża "S." przez spółkę cywilną P. S. S. M., S. A. w okresie od III kwartału 2006 r. do III kwartału 2008 r. - wobec stwierdzenia istnienia zaległości wystawił tytuły wykonawcze o nr [...] - nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r, o nr [...] [...] i o nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., a także
o nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. i skierował je do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., celem realizacji. Wskutek uzyskania informacji od Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o likwidacji działalności gospodarczej spółki, jak również wskazania przez niego możliwości egzekucji wobec jednego ze wspólników, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej w dniu [...] lipca 2009 r. wydał w trybie art. 115 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, decyzje o solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki P.. za zaległe opłaty eksploatacyjne w okresie od III kwartału 2006 r. do III kwartału 2008 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starachowicach prowadził postępowania egzekucyjne względem spółki cywilnej P. do dnia 29 lipca 2011 r. Z uwagi na rozwiązanie tej spółki, organ egzekucyjny postanowił umorzyć postępowania z urzędu, wskazując jednocześnie, że rozwiązanie spółki pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność solidarną byłych wspólników za zobowiązania Spółki, powołując się wprost na brzmienie art. 864 Kodeksu cywilnego, z uwagi na fakt, że wspólnicy mimo ciążącego obowiązku nie uregulowali pozostałych na dzień likwidacji spółki należności z tytułu opłaty eksploatacyjnej. Mając to na uwadze w dniu [...] października 2011 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wystawił wobec pana M. S. tytuły wykonawcze o nr [...] - [...] - kierując je do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starachowicach, celem realizacji.
W dniu 2 października 2017 r. pani A. S., była wspólnik spółki cywilnej P. a, zwróciła się do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej, motywując prośbę przedawnieniem zaległości. W wyniku przeprowadzonej analizy oraz na podstawie wyjaśnień otrzymanych od komornika sądowego Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w dniu 22 listopada 2017 r. udzielił odpowiedzi A. S., informując że od dnia [...] kwietnia 2013 r. bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo - i w związku z tym nie znalazł uzasadnienia do podnoszonego przedawnienia zaległości objętej tytułami wykonawczymi.
W dniu [...] stycznia 2018 r. pani A. S. złożyła do Ministra Środowiska skargę na działania Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Biorąc pod uwagę treść skargi pani A. S. wierzyciel przystąpił do ponownego rozpoznania sprawy - w celu jednoznacznego ustalenia, czy zobowiązanie spółki cywilnej P .oraz zobowiązania jej byłych wspólników z tytułu zaległej opłaty eksploatacyjnej są w dalszym ciągu wymagalne, czy może wygasły na skutek przedawnienia. Wymagało to skierowania kolejnych zapytań do organów egzekucyjnych, ponieważ Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie posiadał pełnej dokumentacji spraw egzekucyjnych, jak również nie ma kompetencji do samodzielnego rozstrzygania, co do zakresu i skuteczności prowadzonych postępowań egzekucyjnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. A. G.-K., a w szczególności kiedy wskazane organy stosowały środki egzekucyjne, czy były one skuteczne i kiedy przerywały one bieg przedawnienia. Wierzyciel wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. A. G.-K. z kolejnymi zapytaniami o zastosowanych i skutecznych środkach egzekucyjnych (o których zobowiązani zostali zawiadomieni) we wszystkich postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wobec A. S., M. S., jak również spółki cywilnej P. w celu jednoznacznego określenia, czy prowadzone postępowania egzekucyjne wobec byłych wspólników P. nie powinny zostać umorzone, z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Jednocześnie w dniu 7 marca 2018 r. zostały skierowane wnioski do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec pana M. S.
Wskazano, że skutecznym środkiem egzekucyjnym zastosowanym wobec spółki cywilnej P., w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] było zajęcie wierzytelności w dniu 3 lipca 2008 r. Natomiast w przypadku postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] nie zastosowano skutecznego środka egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe wierzyciel ustalił, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] - [...] uległy przedawnieniu w dniu [...] lipca 2013 r., natomiast zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...], [...], [...] uległy przedawnieniu w dniu [...] grudnia 2013 r. Terminy przedawnienia określono zgodnie z przepisem art. 70 Ordynacji podatkowej. Przyczyną przedawnienia był brak skutecznych działań organów egzekucyjnych, co w konsekwencji podziałało na szkodę wierzyciela.
Z uwagi na powyższe na wniosek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opatowie pismem z dnia 12 czerwca 2018 r. poinformował o zakończeniu prowadzonej egzekucji wobec pana M. S. i przekazał wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., jako organu prowadzącego przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, celem załatwienia zgodnie z właściwością. Także na wniosek wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w dniu 13 czerwca 2018 r. postanowił o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec pana M. S.. Z uwagi na powyższe wyegzekwowana opłata stanowi opłatę nienależnie zapłaconą.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał wpłaty na rzecz NFOŚiGW w dniu [...] sierpnia 2015 r. kwoty 5,89 zł, która została wyegzekwowana od pana M. S. w dniu [...] sierpnia 2015 r. a z opisu przelewu wynika, że na wyegzekwowaną kwotę składają się koszty upomnienia w wysokości 6,20 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 0,31 zł dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] oraz dokonał wpłaty kwoty 481,55 zł, która została wyegzekwowana od M. S. w dniu 6 sierpnia 2015 r. a z opisu przelewu wynika, że na wyegzekwowaną kwotę składają się należność główna w wysokości 271,20 zł, odsetki za zwłokę w wysokości 226,90 zł, koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 25,35 zł a wpłata dotyczyła tytułu wykonawczego nr [...]. Kolejnych wpłat Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał na rzecz NFOŚiGW
w dniu 27 grudnia 2017 r. w wysokości 8,36 zł która została wyegzekwowana od M. S. w dniu 12 października 2017 r. a z opisu przelewu wynika, że na wyegzekwowaną kwotę składają się koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 0,44 zł dotyczące tytułu wykonawczego
nr [...], w wysokości 8,36 zł która została wyegzekwowana od M. S. w dniu 12 października 2017 r. a z opisu przelewu wynika, że na wyegzekwowaną kwotę składają się koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 0,44 zł dotyczące tytułu wykonawczego
nr [...] 1, w wysokości 8,36 zł która została wyegzekwowana od M. S. w dniu 12 października 2017 r. oraz opisu przelewu wynika, że na wyegzekwowaną kwotą składają się koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 0,44 zł dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] oraz w wysokości zł która została wyegzekwowana od pana M. S. w dniu 12 października 2017 r. a z opisu przelewu wynika, że na wyegzekwowaną kwotę składają się koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 0,44 zł dotyczące tytułu wykonawczego nr [...]. Na skutek niniejszej decyzji zostanie zwrócona nadpłata wraz z jej oprocentowaniem. Koszty upomnienia zostaną zwrócone w odrębnym trybie, gdyż nie stosuje się do nich przepisów Ordynacji Podatkowej.
Natomiast w związku z art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. ze zm. 1314) organ egzekucyjny jest zobligowany do zwrotu zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z należnym oprocentowaniem a następnie zawiadamia i obciąża wierzyciela powstałymi kosztami egzekucyjnymi.
Od powyższej decyzji M. S. odwołał się. Odwołujący się wniósł
o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie względnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucając naruszenia przepisów postępowania poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego w sprawie i przepisów prawa materialnego tj. art. 72 § 1 oraz art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. pan M. S. podtrzymał swoje żądanie zawarte w odwołaniu. Odwołujący się kwestionuje wydanie i doręczenie decyzji o jego (tj. M. S.) solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki cywilnej P. i wskazuje, że zaskarżona decyzja pomija te okoliczności. Jego zdaniem jeżeli nie było wydanej i skutecznie doręczonej decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, każda kwota wyegzekwowana z jego majątku (a nie z majątku podatnika - spółki cywilnej) jest świadczeniem pobranym nienależnie. Odwołujący się zarzuca również, że zaskarżona decyzja nie wyjaśnia, czy wydano kilka decyzji o solidarnej odpowiedzialności wspólników za poszczególne miesiące i lata, czy też była to jedna decyzja dotycząca lat 2006 - 2008. Zdaniem odwołującego się te okoliczności nie zostały przez organ I instancji wyjaśnione, a takich decyzji nie było. Jeżeli nie znajdują się one w aktach niniejszej sprawy, należało przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się zarzuca również, że tytuły wykonawcze nie powołują się na decyzje o solidarnej odpowiedzialności wspólnika. Jeżeli takowe decyzje były wydane i w oparciu o nie wystawiono tytuły wykonawcze stanowiące podstawę postępowania egzekucyjnego, także po wygaśnięciu zobowiązania, (do czego doszło skutkiem przedawnienia), to ewentualny zwrot kwot pobranych bezpodstawnie nie może następować na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej o nadpłacie. Jego zdaniem kwota wyegzekwowana nienależnie od osoby trzeciej odpowiadającej posiłkowo (M. S.) za zobowiązania podatnika (spółka cywilna P.) nie jest nadpłatą na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, a wobec wyraźnego unormowania ustawowego nie można przepisów o nadpłacie stosować w takiej sytuacji odpowiednio.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. [...] Minister Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2018 r. ([...]. [...]) w przedmiocie określenia nadpłaty
z tytułu wyegzekwowanej opłaty eksploatacyjnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 13 lutego 2019r. M. S.wniósł do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego w sprawie.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 72 § 1 oraz art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, które miało wpływ na wynik sprawy
Wobec podniesionych zarzutów strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu administracji pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że brak jest podstaw do wydania
w przedmiotowej sprawie decyzji o stwierdzeniu nadpłaty. Skarżący nie kwestionuje stanowiska organu administracji, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, że w pojęciu nienależnie zapłaconego podatku, o którym mowa w art. 7 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej mieści się sytuacja zapłacenia podatku w drodze egzekucji podatkowej czyli w sposób przymusowy, a nie tylko dobrowolny. Podobnie, nie podlega kwestionowaniu stanowisko, że nienależnie zapłacony podatek, to podatek zapłacony mimo wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Jednak, zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie, przepisy powyższe nie powinny znaleźć zastosowania, a to z tej przyczyny, że M. S. nie był i nie jest podatnikiem i nigdy nie był zobowiązany do zapłacenia podatku. Stosunek parwnopodatkowy istniał między organem podatkowym - NFOŚiGW a podatnikiem, którym była spółka cywilna - P. Gdyby od tego podmiotu nienależnie wyegzekwowano podatek, organ podatkowy z pewnością byłby zobowiązany do jego zwrotu, jako nadpłaty. Na M. S. nie ciążyło nigdy zobowiązanie podatkowe, był on jedynie osobą trzecią odpowiedzialną za cudzy dług, która to odpowiedzialność ustała z chwilą wygaśnięcia zobowiązania. W przypadku egzekwowania i realizowania przymusowego jego majątkowej odpowiedzialności jako osoby trzeciej, mimo braku zobowiązania podatnika i ściągnięcia na tej drodze określonych kwot, nie powstaje jednak nadpłata, tak jak w przypadku nienależnie zapłaconego podatku przez podatnika.
Skarżący wskazał, że w przypadku osób trzecich, definicję nadpłaty odnajdujemy w punkcie 4 § 1 art. 72 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że nadpłatą jest zobowiązanie zapłacone przez osobę trzecią, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Jego zdaniem nie mieści się w tej definicji sytuacja nienależnie wyegzekwowanej należności, jeżeli w decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej jej zobowiązanie zostało określone prawidłowo, albo taka decyzji w ogóle nie została wydana, co również należy zbadać w niniejszej sprawie.
Ponadto skarżący zarzucił, że w sprawie nie zebrano pełnego materiału dowodowego i nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, co miało wpływ na określenie właściwej kwoty nienależnie wyegzekwowanego zobowiązania. Stwierdzając wysokość nienależnie wyegzekwowanej kwoty oparto się wyłącznie na informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Tymczasem egzekucję należności NFOŚIGW wobec M. S. prowadziły także inne organy podatkowe. A mowa tu o Naczelniku Urzędu Skarbowego w O., który na wniosek NFOŚIGW prowadził egzekucję z nieruchomości skarżącego i w toku tego postępowania wpłacane były do tego organu egzekucyjnego określone kwoty.
Kwestii tej zaskarżona decyzja w ogóle nie porusza. Ponadto w toku egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. S. M. P.. Łączna egzekucję administracyjną i sądową prowadził przez kilka lata komornik sądowy , m.in. poprzez zajęcie emerytury M. S.. Z informacji jakie udzielił mu komornik sądowy egzekwowane przez niego kwoty przekazywane były na rzecz wierzycieli publicznoprawnych w tym NFOSiGW. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odpisy tytułów wykonawczych, w tym wystawionych przez NFOŚIGW przekazał do wskazanego komornika sądowego. Okoliczności tej
w toku postępowania nie wyjaśniono. Stwierdzając wysokość kwot nienależnie egzekwowanych nie można oprzeć się wyłącznie na informacji od jednego organu egzekucyjnego, podczas gdy postępowanie egzekucyjne, na przestrzeni przecież wielu lat, prowadzone było przez kilka organów egzekucyjnych. Nie można również poprzestać na danych własnych wierzyciela, bowiem byłoby to twierdzenia jednostronne, a strona nie miała możliwości ich zweryfikowania. Te dane powinny być zebrane z urzędu przez organ prowadzący postępowanie, zgodnie z zasadami m.in. prawdy obiektywnej, zaufania obywateli do organów państwa. Organ pierwszej instancji powinien wystąpić o informację do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starachowicach do jakich innych organów egzekucyjnych odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - NFOŚiGW były przekazywane, a następnie do tychże organów egzekucyjnych wystąpić o informację jakie kwoty były egzekwowane na rzecz NFOŚIGW, i jakie zostały do tego wierzyciela przekazane. Może być bowiem tak, że nawet jeśli dany organ egzekucyjnym nie przekazał żadnej kwoty na konto wierzyciela, to jednak w oparciu o jego tytuły wykonawcze egzekwował koszty egzekucyjne, co również stanowić będzie bezpodstawnie pobranie należności z winy wierzyciela.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zażył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz.1369 ze zm.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać,
że jest ona niezasadna. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu
o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Ministra Środowiska nie narusza prawa.
Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowania egzekucyjne względem spółki cywilnej P. do dnia [...] lipca 2011 r. Z uwagi na rozwiązanie tej spółki, organ egzekucyjny postanowił umorzyć postępowania
z urzędu, wskazując jednocześnie, że rozwiązanie spółki pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność solidarną byłych wspólników za zobowiązania Spółki, powołując się wprost na brzmienie art. 864 Kodeksu cywilnego, z uwagi na fakt, że wspólnicy mimo ciążącego obowiązku nie uregulowali pozostałych na dzień likwidacji spółki należności z tytułu opłaty eksploatacyjnej. Mając to na uwadze w dniu 11 października 2011 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wystawił wobec M. S. tytuły wykonawcze o nr [...] - [...] - kierując je do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] , celem realizacji.
Następnie wierzyciel ustalił, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] - [...] uległy przedawnieniu w dniu [...] lipca 2013 r., natomiast zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...], [...] , [...] uległy przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2013 r. Terminy przedawnienia określono zgodnie z przepisem art. 70 Ordynacji podatkowej. Przyczyną przedawnienia był brak skutecznych działań organów egzekucyjnych, co w konsekwencji podziałało na szkodę wierzyciela.
Stosownie do treści art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowej (Dz. U. 2019, poz. 900) za nadpłatę uważa się kwotę:
1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
Nadpłatę stanowi bezpodstawna zapłata kwot wpłaconych przez podmiot stosunku prawnopodatkowego. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatek został nadpłacony czy też zapłacony nienależnie, w tym również w drodze egzekucji administracyjnej. Dotyczy to również sytuacji, gdy podatek zapłaciła osoba trzecia w rozumieniu art. 107 i nast. Ordynacji podatkowej. Konsekwencją bezpodstawnej zapłaty podatku przez osobę trzecią jest powstanie nadpłaty.
Art. 73 § 1 Ordynacji podatkowej określa dzień powstania nadpłaty i wiąże go z zapłatą dokonaną przez podatnika (pkt 1), pobraniem przez płatnika podatku nienależnego (§ 2) zapłatą bądź wpłatą przez płatnika lub inkasenta należności nienależnej bądź zawyżonej (pkt 3-4), w razie zapłaty przez osobę trzecią jest nim dzień zapłaty należności na podstawie decyzji jeżeli została ona zawyżona lub określona jako nienależna (pkt 5), jednak ta ostatnia okoliczność nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Skoro wspólnik spółki cywilnej, jako osoba trzecia odpowiada solidarnie ze spółką za jej zaległości podatkowe, to dniem powstania nadpłaty na rzecz wspólnika może być tylko dzień dokonanej przez takiego wspólnika (wyegzekwowanej od niego) zapłaty.
Ordynacja podatkowa znajduje odpowiednie zastosowanie do opłat eksploatacyjnych określonych Prawem geologicznym i górniczym wyłącznie w takim zakresie, jaki dotyczy zobowiązań podatkowych (art. 142 pr.g.g.).
Zwrot nadpłaty należy się temu, kto jej dokonał. Wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki (art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej). Z kolei solidarny charakter wierzytelności o zwrot nadpłaty (co umożliwiałoby jej zwrot któremukolwiek z wierzycieli solidarnych) dopuszczalny jest tylko w sytuacjach wyraźnie przewidzianych przez Ordynację podatkową.
Mając na uwadze, że wierzyciel ustalił, iż zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] - [...] uległy przedawnieniu w dniu [...] lipca 2013 r., natomiast zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...], [...], [...] uległy przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2013 r. zasadne było wydanie w sprawie decyzji w przedmiocie nadpłaty.
Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty odnoszące się do uchybienia obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy należy zauważyć. Z akt sprawy wynika, że organy obydwu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe w oparciu o materiał dowodowy pozyskany w toku postępowania. Organy wydając decyzję określającą nadpłatę z tytułu wyegzekwowanej opłaty eksploatacyjnej, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym na podstawie wpłat wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. tj. wpłatach z tytułu zaległej opłaty eksploatacyjnej w okresie od dnia przedawnienia tj. 4 lipca 2013 r. W przypadku postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. oraz przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. S. M. P., NFOŚiGW nie uzyskał żadnej wpłaty z tytułu zaległej opłaty eksploatacyjnej, która mogłaby stanowić nadpłatę w świetle przepisów Ordynacji podatkowej.
Organ wyjaśnił również jakie kwoty wyegzekwowane od skarżącego podlegały zwrotowi podnosząc, że koszty upomnienia zostaną zwrócone w odrębnym trybie, gdyż nie stosuje się do nich przepisów Ordynacji Podatkowej.
Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło