VI SA/Wa 631/09
WyrokWSA w Warszawie2009-08-18
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Andrzej Czarnecki, Pamela Kuraś-Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który jest jednocześnie zatrudniony w tej spółce na umowę o pracę i prowadzi inną pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowi opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem, jeśli nie osiąga z tego tytułu przychodów?Ratio decidendi
Obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, powstaje dopiero z chwilą osiągnięcia przychodów z tej działalności. W przypadku zbiegu różnych tytułów do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, składka jest opłacana odrębnie z każdego tytułu, ale dopiero po uzyskaniu przychodów z danego tytułu. Organy administracji nieprawidłowo zinterpretowały przepisy, pomijając przesłankę uzyskania przychodu i nie odnosząc jej do sytuacji skarżącego, który był zatrudniony w spółce, był jej wspólnikiem i prowadził inną działalność gospodarczą.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa NFZ utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która ustaliła, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 2003 roku. Skarżący był jednocześnie zatrudniony w tej spółce na umowę o pracę jako prezes zarządu oraz prowadził inną pozarolniczą działalność gospodarczą na własne nazwisko. Skarżący twierdził, że nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu bycia wspólnikiem, ponieważ nie uzyskiwał z tego tytułu przychodów, a składki opłacał już jako pracownik i z tytułu innej prowadzonej działalności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając jednocześnie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z [...] listopada 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ), działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.- dalej jako ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ) z dnia [...] listopada 2008 r., którą orzeczono, iż M. R. (skarżący) był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od dnia [...] stycznia 2003 r.
Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W okresie od [...] do [...] kwietnia 2008 r. w spółce skarżącego – K. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przeprowadzono kontrolę m. in. z zakresu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalono, że skarżący w ww. spółce zatrudniony jest na umowę o pracę od dnia [...] maja 1998 r. jako Prezes i w okresie od [...] stycznia 2003 r. do [...] grudnia 2007 r. nie zgłosił oraz nie zadeklarował składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W następstwie ww. kontroli w dniu [...] października 2008 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (dalej ZUS w L.) o wydanie decyzji ustalającej wobec skarżącego obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej - pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. ustalił, że skarżący od dnia [...] stycznia 2003 r. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał na następujące przepisy;
- art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.),
- art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003 r. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.),
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.).
Przepisy te ustanowiły zasadę, w myśl której obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące.
W uzasadnieniu organ, powołując się na art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm. - dalej jako ustawa o systemie), wskazał, że za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżący posiadając taki status uznawany jest z mocy prawa za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. W konsekwencji dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń i opłacanie składek na te ubezpieczenia (począwszy od [...] stycznia 2003 r.) przez wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – skarżącego, jest obowiązkiem ustawowym i nie zależy od swobodnego uznania danej osoby. Jednocześnie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wskazał, że podnoszony w wyjaśnieniach skarżącego fakt nieuzyskiwania przez niego przychodów z tytułu posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozostaje bez wpływu na ww. ustawowy obowiązek. Zdaniem organu ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach nie uzależnia obowiązku opłacenia ubezpieczenia zdrowotnego od uzyskiwania przychodów z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy o systemie przedsiębiorca podlega obowiązkowi ubezpieczenia od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Organ powołał się także na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 10 października 2006 r., w którym Sąd ten wskazał, iż fakt braku przychodów z działalności gospodarczej nie może być traktowany na równi z nieprowadzeniem działalności gospodarczej. W konsekwencji organ uznał, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje odrębnie w przypadku każdej prowadzonej działalności gospodarczej.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podał, że jego zdaniem decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności, bowiem powołano w niej jedynie art. 109 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach. Wskazał, że w spółce zatrudniony jest na umowę o pracę i z tego tytułu odprowadza należne składki, zatem niezrozumiałym jest przyjęcie praz organ, jakoby był obowiązany odprowadzać składki z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem skarżącego podana w uzasadnieniu organu podstawa prawna dotyczy sytuacji, w której wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest zatrudniony w spółce na umowę o pracę.
Nadto skarżący wyjaśnił, że prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą zarejestrowaną na swoje nazwisko, z tytułu prowadzenia której odprowadza należne składki m.in. na ubezpieczenie zdrowotne. Jednocześnie podkreślił, że obowiązek płacenia składek uzależniony jest od uzyskiwanych dochodów z danej działalności, a on jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie uzyskiwał żadnych przychodów, w konsekwencji czego w żaden sposób nie mógł być obciążony przedmiotowym obowiązkiem.
Rozpoznając to odwołanie Prezes NFZ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołując się na obowiązujące przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych podał, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji i uważa, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ oparta została na słusznej wykładni prawnej, wydano ją z zachowaniem terminu dla jej podjęcia i nie ma podstaw prawnych do jej uchylenia.
W uzupełnieniu organ II instancji przytoczył przepis art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Ponadto Prezes NFZ wskazał, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003 r. Nr 45 , poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r.) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów oddzielnie. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania dotyczących braku kompetencji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, Prezes NSZ wyjaśnił, że stosownie do art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Dyrektor oddziału wojewódzkiego wydaje decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, zatem zarzut nieważności postępowania należy uznać za chybiony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie: art. 6, 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, w oparciu o niepełny i nienależycie ustalony stan faktyczny sprawy, czego dokonano na podstawie nie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniu wnoszący skargę przywołał argumentację zaprezentowaną w odwołaniu na okoliczność niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Uznał, że podana w zaskarżonej decyzji podstawa prawna dotyczy sytuacji odmiennej niż jego, mianowicie sytuacji, w której wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest zatrudniony na umowę o prace w tej spółce. Raz jeszcze podkreślił, że podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego jedynie z tytułu zatrudnienia na umowę o prace w ww. spółce oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej na własne nazwisko.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi organ uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w toku postępowania zostały podjęte wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] listopada 2008 r. naruszają zarówno przepisy prawa materialnego wskazane w ustawie o świadczeniach, jak również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. przepis art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązującej od 1 października 2004 r. oraz przepisy art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003 r. Nr 45 , poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 22 ust.1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. wprowadzające ogólną zasadę, w myśl której jeżeli spełnione są warunki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów oddzielnie.
Jak wynika z ustaleń faktycznych organu, których skarżący nie kwestionował, skarżący w okresie od [...] stycznia 2003 r. jednocześnie;
- prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...],
- był wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą K.,
- był zatrudniony w ww. spółce jako pracownik na stanowisku prezesa zarządu.
Bezsporna w sprawie była okoliczność, że skarżący opłacał dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne; jako osoba fizyczna prowadząca ewidencjonowaną działalność gospodarczą oraz jako pracownik (prezes zarządu) spółki K.
Stosownie do treści art. 66 ust.1 pkt 1 lit. a i lit. c obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Niewątpliwie organ słusznie przyjął, że skarżący jest osobą prowadzącą działalność pozarolniczą, a zatem powinien z tego tytułu opłacać składkę zdrowotną. Jednocześnie też organ pominął, iż stosownie do art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach, jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust.4. Z kolei w myśl art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach;
" 5. Rodzajami działalności są:
1) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej;
2) działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
3) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej;
4) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej;
5) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki partnerskiej;
6) wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej jako twórca lub artysta;
7) wykonywanie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
8) wykonywanie wolnego zawodu, z którego przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
9) inna niż określona w pkt 1-8 pozarolnicza działalność gospodarcza prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych."
Analizując zatem cytowane wyżej przepisy należy uznać, że art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach precyzuje, jaką działalność uznaje się w rozumieniu ustawy za działalność pozarolniczą. W ramach rodzajów działalności wyróżnia się; działalność gospodarczą prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (pkt 2) oraz inną niż określona w pkt 1-8 pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (pkt 9). W konsekwencji należy zatem uznać, iż skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z dwóch tytułów - jako pracownik oraz jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą. Z kolei w ramach działalności pozarolniczej skarżący jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz prowadzi działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej.
Wymaga podkreślenia okoliczność, że ustawodawca posłużył się w ww. przepisach pojęciem "przychód" dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki z kilku tytułów. W przypadku zbiegu tytułów - jak u skarżącego będącego pracownikiem prowadzącym jednocześnie działalność gospodarczą różnego rodzaju (pkt 2 i pkt 9 art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach) - obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne powstanie dopiero z chwilą osiągnięcia z obu tych tytułów przychodów. W przypadku gdy osoba taka zarejestrowała działalność gospodarczą, lecz nie osiągnęła z jej tytułu przychodów, obowiązek zapłaty składki nie powstanie do momentu uzyskania pierwszego przychodu. Ponieważ w całym art. 82 ustawodawca konsekwentnie odnosi się do przychodów, należy uznać, że dopiero ich osiągnięcie wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki (por. Komentarz do art. 82 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 210, poz. 2135), [w:] J. Nowak-Kubiak, Bożena Łukasik, Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ABC, 2007).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prezes NFZ nie dokonał właściwej interpretacji omawianego przepisu art. 82 ust. 1, 3 i 5 ustawy o świadczeniach, mając na względzie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy. Naruszenie prawa przez organ polegało zatem na pominięciu przesłanki wymienionej w art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach tj. powiązania obowiązku uiszczenia składki od uzyskania pierwszego przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej i braku odniesienia tej przesłanki do stanu faktycznego niniejszej sprawy czyli sytuacji, w której w ramach jednego tytułu - prowadzenia działalności pozarolniczej skarżący jest jednocześnie jednoosobowym wspólnikiem spółki z o.o., a zarazem prowadzi zaewidencjonowaną działalność gospodarczą.
W konsekwencji oznacza to, że w rzeczywistości organ nie rozpoznał istoty sprawy, co z kolei nie pozwala na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Aby rozstrzygnięcie to ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich wątpliwości występujących w niniejszej sprawie. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ.
Natomiast powołane w decyzji Prezesa NFZ orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyło innej sytuacji faktycznej i prawnej zatem nie może być miarodajne w niniejszej sprawie.
Należy podkreślić, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m. in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone decyzje nie spełniają omówionych wyżej kryteriów. Analiza uzasadnienia decyzji pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do wskazywanych przez stronę okoliczności związanych z prowadzeniem ewidencjonowanej działalności gospodarczej jako osoba fizyczna od 1989 r. Organ nie dokonał też wykładni pojęcia "uzyskiwanie przychodów z więcej niż jednego z rodzajów działalności", o których mowa w art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny uzupełnić omawiane braki postępowania we wskazanym wyżej kierunku.
Z uwagi na powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O niewykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło