VI SA/Wa 632/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi wniesionej przez L. z siedzibą w C., Francja na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt.: "[...]" postanawia odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Skarżąca Spółka – L. z siedzibą w C., Francja, reprezentowana przez rzecznika patentowego, w dniu [...] lutego 2014 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt.: "[...]". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia [...] lutego 2014 r. doręczonym pełnomocnikowi skarżącej Spółki przy piśmie Sądu z dnia [...] lutego 2014 r., Spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki, tj. odpisu z właściwego rejestru, z którego wynikałby sposób reprezentacji oraz osoby upoważnione do tej reprezentacji oraz pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu ww. Spółki przed sądami administracyjnymi. W piśmie z dnia [...] marca 2014 r. pełnomocnik Spółki zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów określonych ww. wezwaniem Sądu, wskazując jako podstawę wniosku art. 84 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. odrzucił skargę Spółki, stwierdzając, że jej pełnomocnik w przypisanym terminie 7 dni nie nadesłał żądanych dokumentów, pozwalających na dokonanie oceny prawidłowości podpisania tej skargi. Sąd uznał, że stan ten świadczy o nieusunięciu braków formalnych skargi i rodzi konieczność jej odrzucenia. Nadto Sąd wskazał, że treść art. 84 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość przedłużenia z ważnej przyczyny terminu sądowego z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed jego upływem, jednakże siedmiodniowy termin określony w wezwaniu Sądu z dnia [...] lutego 2014 r. nie ma charakteru terminu określonego powyższym przepisem. Jak podał Sąd, jest to termin ustawowy, określony w ww. ustawie, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik Spółki przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2014 r. nadesłał żądane przez Sąd dokumenty. W dniu 18 kwietnia 2014 r. pełnomocnik Spółki złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Wskazał w nim, że niemożliwe było uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, ponieważ jego mocodawca posiada swoją siedzibę we Francji i nie miał w związku z tym możliwości w tym terminie uzupełnić dostrzeżonych przez Sąd braków. Dodał, że dokumenty te, tj. pełnomocnictwo oraz odpis z rejestru spółek, należało przetłumaczyć na język polski, co przedłużyło okres nadesłania ich do Sądu. Pełnomocnik zaznaczył, że otrzymał żądane przez Sąd dokumenty od swojego mocodawcy pod koniec marca 2014 r. i jak najszybciej wysłał je do Sądu, nie wiedząc jeszcze, jak podał, o postanowieniu, mocą którego odrzucono skargę. W dniu 8 maja 2014 r. pełnomocnik Spółki wniósł skargę kasacyjną od ww. postanowienia o odrzuceniu skargi, załączając do niej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Złożonemu wnioskowi o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI, w dniu 14 maja 2014 r. został nadany bieg a w dniu 21 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej także "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei jak wskazuje art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożonemu wnioskowi o przywrócenie terminu, stwierdzić należy, że wniosek ten został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Co prawda do wniosku nie załączono dokumentów, z powodu braku których Sąd odrzucił skargę Spółki, jednakże zostały one przesłane do Sądu przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2014 r., został zatem w warunkach niniejszej sprawy spełniony wymóg określony treścią art. 87 § 4 p.p.s.a. Jednakże, w ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Podkreślić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Co prawda katalog przyczyn niezawinionych przez stronę, dających podstawę do przywrócenie terminu jest otwarty, niemniej jednak, w okolicznościach konkretnej sprawy należy badać przyczynę uchybienia terminu w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Jednocześnie wskazać należy, że jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, jak w niniejszej sprawie, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (vide: postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, Lex nr 565711). Dokonując oceny przesłanek wniosku o przywrócenie terminu, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała braku winy w jego uchybieniu, a wskazana przez pełnomocnika Spółki okoliczność pozyskiwania dokumentów rejestrowych od jej mocodawcy, tj. z Francji i powiązana z tym konieczność ich przetłumaczenia na język polski, rzutująca na brak możliwości terminowego wykonania wezwania Sądu, w sytuacji, gdy do należytego wykazania prawa do reprezentacji skarżąca Spółka zobowiązana była już na etapie wniesienia skargi do Sądu, nie może być uznana za wyłączającą winę skarżącej Spółki. Innymi słowy, dla wykazania braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego za niewystarczające uznać należy powoływanie się na okoliczności związane z pozyskiwaniem dokumentów rejestrowych. Wyznaczony przez skarżącą Spółkę pełnomocnik powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skarżącego natomiast obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę (vide: postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r., FZ 110/04, niepubl.). Spółka decydując się zatem na pomoc w prowadzeniu swojej sprawy przed Sądem winna była wykazać prawo do reprezentacji już na etapie ustanawiania swym pełnomocnikiem rzecznika patentowego wnoszącego i podpisującego skargę, by na tej podstawie móc potwierdzić prawidłowość dokonanej czynności. W sytuacji niedopełnienia powyższego warunku, w momencie dostrzeżenia braków w tym zakresie przez Sąd, winna była wraz ze swoim pełnomocnikiem, w terminie określonym przez Sąd w wezwaniu z dnia [...] lutego 2014 r., nadesłać dokumenty pozwalające na dokonanie oceny wykazania prawa do reprezentacji. Okoliczności związane z pozyskiwaniem tych dokumentów nie powinny w związku tym uniemożliwiać terminowego wykonania ww. wezwania Sądu. Z tych względów, nie można mówić o braku winy skarżącej Spółki w uchybieniu terminu, o jej braku można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Podobnie wypowiada się H. Knysiak – Molczyk twierdząc, że tak w doktrynie, jak również w orzecznictwie, przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333 i cyt. tam orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego). W przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych nie można było przezwyciężyć, nie wystąpiły. Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.