VI SA/Wa 6323/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 listopada 2023 r. nr 1114/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 8 listopada 2023 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i ust. 6, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego 5 grudnia 2016 r. przez płatnika składek: E. Sp. z o. o. (dalej: "płatnik" lub "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Dyrektor [...] Oddziału NFZ" lub "organ I instancji") z 21 listopada 2016 r. nr [...] ustalającą, że G. S. (dalej: "zainteresowany" lub "uczestnik"), podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartych umów o świadczenie usług, w okresach: od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2013 r., od 1 lutego 2013 r. do 28 lutego 2013 r., od 1 marca 2013 r. do 31 marca 2013 r., od 1 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r., od 1 maja 2013 r. do 31 maja 2013 r., od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r., od 1 sierpnia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r., od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r., od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r., od 1 listopada 2013 r. do 30 listopada 2013 r., od 1 grudnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., od 1 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2014 r., od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r., od 1 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r., od 1 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r., od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r., od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r., od 1 lipca 2014 r. do 31 lipca 2014 r., od 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r., od 1 września 2014 r. do 30 września 2014 r., od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r., od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r., od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., od 1 stycznia 2015 r. do 31 stycznia 2015 r., od 1 lutego 2015 r. do 28 lutego 2015 r., od 1 marca 2015 r. do 31 marca 2015 r., od 1 kwietnia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r., od 1 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r., od 1 czerwca 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., od 1 lipca 2015 r. do 31 lipca 2015 r., od 1 sierpnia 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r., od 1 września 2015 r. do 30 września 2015 r., od 1 października 2015 r. do 31 października 2015 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym zainteresowanego z tytułu wykonywania pracy na podstawie zawartych z płatnikiem umów o świadczenie usług w ww. okresach. Następnie sprawa została przekazana do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Pismami z 19 września 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału NFZ poinformował płatnika oraz zainteresowanego o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia obowiązku polegania przez uczestniczkę ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zawartych ze skarżącym. Poinformowano również o możliwości zapoznania się oraz wypowiedzenia, co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Dyrektor [...] Oddziału NFZ w dniu 21 listopada 2016 r. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą, że uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę o świadczenie usług, zawartą z płatnikiem składek w okresach: od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2013 r., od 1 lutego 2013 r. do 28 lutego 2013 r., od 1 marca 2013 r. do 31 marca 2013 r., od 1 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r., od 1 maja 2013 r. do 31 maja 2013 r., od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r., od 1 sierpnia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r., od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r., od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r., od 1 listopada 2013 r. do 30 listopada 2013 r., od 1 grudnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., od 1 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2014 r., od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r., od 1 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r., od 1 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r., od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r., od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r., od 1 lipca 2014 r. do 31 lipca 2014 r., od 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r., od 1 września 2014 r. do 30 września 2014 r., od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r., od 1 listopada 2014 r. do 30 listopada 2014 r., od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., od 1 stycznia 2015 r. do 31 stycznia 2015 r., od 1 lutego 2015 r. do 28 lutego 2015 r., od 1 marca 2015 r. do 31 marca 2015 r., od 1 kwietnia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r., od 1 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r., od 1 czerwca 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., od 1 lipca 2015 r. do 31 lipca 2015 r., od 1 sierpnia 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r., od 1 września 2015 r. do 30 września 2015 r., od 1 października 2015 r. do 31 października 2015 r. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 109 w zw. z art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 65 pkt 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., a także art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 13 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm., dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych"), jak również art. 627 i art. 734 i art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (tj. Dz. U. z 2016 r. Nr 16, poz. 380 ze zm.; dalej: "k.c." lub "Kodeks cywilny"). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że płatnik zawarł z zainteresowanym umowy nazwane "umowami o działo", których przedmiotem było: analiza bezpieczeństwa (...); analiza bezpieczeństwa i skontrolowanie funkcjonowania (...); analiza bezpieczeństwa i skontrolowanie prawidłowości procedur (...); analiza bezpieczeństwa i skontrolowanie procedur (...); analiza bezpieczeństwa i skontrolowanie stosowania procedur (...); analiza efektywności ochrony mienia (...); analiza efektywności ochrony mienia podczas imprezy masowej (...); analiza i kontrolowanie stosowania procedur (...); analiza opracowanie procedur ochrony (...); analiza prawidłowości stosowania procedur (...); analiza skuteczności dostosowania procedur (...); analiza skuteczności działań ochronnych (...); analiza skuteczności działań ochronnych na obiektach (...); analiza skuteczności ochrony (...); analiza skuteczności ochrony analiza skuteczności ochrony (...); analiza skuteczności ochrony mienia (...); analiza stanu bezpieczeństwa (...); analiza stosowania procedur postępowania (...); kontrola przestrzegania procedur ochrony (...); skontrolowanie prawidłowości postępowania (...); skontrolowanie prawidłowości stosowania procedur (...). Zdaniem organu umowy nie wskazywały konkretnego indywidualnie oznaczonego rezultatu, jak również nie określały kryteriów w oparciu, o które możliwa będzie weryfikacja ich wykonania. W ocenie Dyrektora [...] Oddziału NFZ, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w przedmiotowych umowach pomimo nazwania ich jako "umowa o dzieło" nie sprecyzowano w sposób zindywidualizowany konkretnego rezultatu (dzieła), zaś określone w nich czynności nie zmierzają do powstania nowego bądź zmodyfikowanego, w sposób stanowiący o jego indywidualnym charakterze, samoistnego dzieła. Organ I instancji podkreślił, że płatnik figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako przedsiębiorca prowadzący w zakresie działalności ochroniarskiej (kod PKD 80.10.Z), niespecjalistycznego sprzątania budynków i obiektów przemysłowych (kod PKD 81.21.Z), a także specjalistycznego sprzątania budynków i obiektów przemysłowych (kod PKD 81.22.Z). Mając na względzie zakres prowadzonej działalności należy wskazać, iż celem zawartej umowy było świadczenie usług w zakresie oferowanym przez płatnika składek. Przedmiotem działań był cały proces polegający na wykonywaniu cyklicznych, powtarzających się czynności. Organ I instancji podkreślił, że istotą umowy o dzieło jest wykonanie dzieła, które przybiera postać wytworzenia rzeczy, bądź dokonania zmian w rzeczy, a niejednokrotnie też przeniesienia praw do tej rzeczy na zamawiającego, np. praw własności, bądź praw autorskich. Z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowych umowach wskazany był ściśle określony czas i miejsce ich wykonania, w tym również zobowiązanie do osobistego wykonania umowy, przy czym umowa nie wymagała od wykonawcy specyficznych cech czy umiejętności, poza umiejętnościami zawodowymi (wyuczonymi). W ocenie Dyrektora [...] Oddziału NFZ, nie ma żadnych wątpliwości, że strony łączyły umowy o wykonanie usług zbliżona do umowy zlecenia. W dniu 5 grudnia 2016 r. płatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Decyzją z 8 listopada 2023 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału NFZ. W uzasadnieniu decyzji, Prezes NFZ m.in. stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że czynności wykonywane w ramach przedmiotowych umów nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, były one w istocie realizowane w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył orzecznictwo sądów mające zastosowanie w sprawie. Organ podkreślił, że strony nie sprecyzowały sposobu wykonania umów, a jedynie określiły przedmiot świadczenia, poprzez wskazanie, iż zainteresowany zobowiązany był do ich wykonywania. Strony nie ustaliły przy tym ani żadnych norm, ani standardów jakości. W świetle powyższego przyjąć należy, iż zainteresowany miał wykonać świadczenie w sposób odpowiadający celowi społeczno-gospodarczemu oraz zwyczajom. Tymczasem w obrocie gospodarczym ogólnie przyjęte jest, iż działalność polegającą na szeroko rozumianej ochronie obiektów - świadczy się w formie usług. Brak zawarcia przez strony w treści umów postanowień, które precyzowałyby i indywidualizowały ich przedmiot, poprzez wskazanie norm jakości, określenie standardów, czy wskazanie, poprzez jakie elementy właśnie te prace mają się odróżniać od innych o podobnej charakterystyce, determinuje okoliczność, iż w rzeczywistości chodziło o świadczenie usług. Płatnik wniósł skargę na decyzję Prezesa NFZ zaskarżając ją w całości. Ponadto wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów postepowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: a) naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na bezpodstawnym uznaniu umowy zawartej z zainteresowaną nie za umowę o dzieło, a za umowę o świadczenie usług/zlecenia, która podlega oskładkowaniu w ramach ubezpieczenia zdrowotnego; b) obrazę przepisu art. 7, art. 77 § 1, 2, 3 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegającą na wydaniu decyzji dowolnej, nieopartej na wszechstronnie zebranym i przeanalizowanym materiale dowodowym. Uzasadniając przytoczone zarzuty skarżący wywodził, że zaskarżona decyzja nie zawiera rzetelnej analizy zawartej z uczestnikiem umowy, która zawierała, w ocenie strony, istotne cechy umowy o działo. Istotny był indywidualny, autorski efekt końcowy w postaci raportu (analizy skuteczności ochrony obiektu lub mienia). W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów (Prezesa NFZ oraz Dyrektora [...] Oddziału NFZ), zarówno w kwestii ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów zawartych pomiędzy płatnikiem a uczestnikiem. Istota sprawy sprowadza się do określenia rodzaju tych umów: czy były to umowy o dzieło, czy umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu zgodnie z Kodeksem cywilnym. Kluczowe jest również ustalenie, czy w danych okolicznościach faktycznych uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, zgodnie z który, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym w okresie obowiązywania umowy) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy – od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Uznanie, iż sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. k.c.), lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że płatnik był obowiązany do obliczania i pobrania składki z dochodu uczestniczki oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornych umów należy wskazać, że zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36). Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391). Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.). Zgodnie z art. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu – dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (publ. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)". Ponadto w wyroku z 28 sierpnia 2014 r. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje (sygn. akt II UK 12/14). Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły, że uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych z płatnikiem umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że czynności wykonywane przez uczestnika, wynikające z zawartych umów, stanowiły umowy o dzieło, w szczególności, z uwagi na fakt że ich przedmiot dotyczył przeprowadzenia kontroli i wykonania analiz m.in. bezpieczeństwa, funkcjonowania, stosowania procedur, efektywności ochrony mienia podczas imprezy masowej, dostosowania procedur, skuteczności działań ochronnych na obiektach, skuteczności ochrony mienia, stanu bezpieczeństwa. Organ zasadnie stwierdził, że oceniane umowy nie określają konkretnego, indywidulanie oznaczonego rezultatu, jak również nie określają kryteriów, w oparciu o które możliwa byłaby weryfikacja ich wykonania. Treść wszystkich zawartych w sprawie umów oparta jest zasadniczo na jednolitym wzorze. Wykonawca zobowiązywał się do wykonania wskazanych powyżej czynności w określonych terminach, za wykonane prace wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie, po stwierdzeniu wykonania pracy przez zamawiającego i przedstawieniu rachunku przez wykonawcę. W ocenie Sądu, organ w oparciu o treść przedmiotowych umów oraz całokształt okoliczności sprawy słusznie przyjął, że strony zawierając umowy nie były zainteresowane wytworzeniem konkretnego, zindywidualizowanego, z góry określonego w parametrach pozwalających na przeprowadzenie testu wad fizycznych dzieła, lecz wykonaniem określonych czynności zmierzających do przeprowadzenia kontroli lub analizy skuteczności ochrony obiektu lub mienia. Organ zasadnie przyjął zatem, że był to ciąg czynności starannego działania. Wbrew przekonaniu skarżącego wynikające ze spornych umów prace, nawet opracowane analizy, nie mogą zostać zakwalifikowane jako wykonanie umowy o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Uczestnik zobowiązany był wykonać zlecone jemu prace sumiennie, według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymagał charakter pracy. Organ słusznie uznał, że prace te nie zmierzały do powstania nowego określonego w sposób dokładny, stanowiącego o jego indywidualnym charakterze samoistnego dzieła, które zostało zdefiniowane w momencie zawierania umowy. Można zgodzić się z płatnikiem, że czynności wykonywane przez uczestnika prowadziły do powstania określonego skutku, jednak ten skutek był uzależniony od starannego działania wykonawcy umowy. Charakter wykonywanej pracy nie był jednostkowy, nie wymagał indywidualizacji, a tylko starannego działania, czynności nie miały cech szczególnych. W przypadku spornych umów trudno byłoby wskazać właściwy dla umowy o dzieło finalny i skończony rezultat zgodny z parametrami określonymi przez skarżącego w momencie zawarcia umowy oraz tym bardziej następnie poddać go sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Sprawdzenie, kontrola wykonanej pracy nie mogłaby stanowić kontroli wad dzieła, lecz jedyne weryfikację zgodności wykonanej pracy z zawartą umową. Umowy starannego działania również podlegają kontroli, ale w innym zakresie niż umowa o dzieło, w szczególności, kontrola dotyczy dołożenia przez wykonawcę należytej staranności w wykonaniu usługi. Ponadto, należy zauważyć, że ilość umów i daty obowiązywania umów świadczą o ciągłości współpracy uczestnika postępowania ze skarżącym, a nie z wykonywaniem poszczególnych dzieł. Kontrolowane umowy również nie precyzują, czym miałby się odróżniać rezultat prac wykonanych przez uczestnika od innych tego typu prac i w którym momencie miałoby powstać dzieło. Sam charakter świadczonej pracy wskazuje na to, że było to świadczenie usług, a nie jednorazowe realizowanie dzieła w myśl przepisów Kodeksu cywilnego. Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że skutkiem podejmowanych przez uczestnika czynności nie było wykonanie dzieła, w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c. Tym samym, organ prawidłowo zinterpretował charakter spornych umów, a następnie właściwie zastosował w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach uznając, że uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu ich wykonania. Praca uczestnika wykonana została bowiem nie na podstawie umów o dzieło, ale na podstawie innych umów, tj. o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Odmienna ocena dowodów, do której skarżący był uprawniony, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Stanowisko skarżącego stanowi jedynie polemikę z oceną dokonaną przez organ, przy czym jej skutecznie nie podważa. Ocena materiału dowodowego pod kątem rzeczywistego charakteru spornych umów znajduje oparcie zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, w którym przyjmuje się, że umowy, których treścią są stosunkowo proste i powtarzalne czynności nie są umowami o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2012 r. II UK 70/12; wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2012 r. II UK 187/11 OSNP 2013/9-10/115, wyrok SN z dnia 26 marca 2013 r. II UK 201/12; wyrok SN z 28 marca 2000 r, II UK 386/99, OSNP 2001 Nr 16, poz. 522; wyrok SN z 6 kwietnia 2011 r. II UK 315/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 127, a także wyrok NSA z 9 lutego 2017 r. sygn. II GSK 4533/16). Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Organ rozstrzygając o kwalifikacji prawnej spornych umów oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem w szczególności zapisów ocenianych umów. Na podstawie ich treści oraz całokształtu okoliczności sprawy organ dokonał merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w ar. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz.1634), orzekł jak w sentencji.