VI SA/Wa 633/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę Okręgowa Rada Adwokacka [...] W. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., na podstawie art. 65 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) – dalej także jako P.a. -odmówiła T. T. wpisu na listę adwokatów Izby w. z tego powodu, że przeciwko kandydatowi toczą się postępowania dyscyplinarne i postępowanie karne, w którym był także zastosowany środek zapobiegawczy w postaci aresztu tymczasowego, w związku z czym, zdaniem ORA kandydat nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokat. Od uchwały T. T. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu podkreślał, iż zgodnie z zasadą domniemania niewinności nie można dokonywać oceny niespełnienia warunku dawania rękojmi przed zakończeniem postępowań toczących się w jego sprawach. Tymczasem organ samorządu adwokackiego, z naruszeniem podanych w odwołaniu przepisów postępowania, zaniechał uzasadnienia uchwały w tym zakresie. Wskazał, że postępowanie karne nadal jest niezakończone, a postępowania dyscyplinarne, jako związane z tym postępowaniem, nadal pozostają w tej samej fazie. Jednocześnie T. T. podnosił, że inna osoba, pomimo postawienia jej w stan oskarżenia i zastosowania środka zapobiegawczego w postaci zakazu wykonywania zawodu, została wpisana na listę adwokatów. Nadto zarzucono zaskarżonej uchwale jej wydanie ze spełnieniem przesłanki z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż naruszono przepis art. 124 § 1 k.p.a. – uchwała została podpisana tylko przez dwóch członków ORA, którzy brali udział w jej podejmowaniu. Wcześniej, gdyż [...] czerwca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] W. postanowieniem nr [...] zawiesiła postępowanie w sprawie wniosku T. T. o wpis na listę adwokatów do czasu zakończenia toczącego się przeciwko kandydatowi postępowania dyscyplinarnego. Na postanowienie to T. T. złożył zażalenie, domagając się jego uchylenia. Na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] W. uchyliła swoje postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r. rozpoznając jednocześnie wniosek T. T. o wpis na listę adwokatów odmawiając wpisu uchwałą nr [...] z [...]sierpnia 2011 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. jednogłośnie w głosowaniu tajnym, na podstawie art. 58 pkt 8 Prawa o adwokaturze i art. 138 § 1 pkt 3 oraz art. 105 § 1 k.p.a., postanowiło, w pkt 1 umorzyć postępowanie wywołane zażaleniem na postanowienie ORA [...] W. z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz w pkt 2 utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej [...] W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zdaniem Prezydium NRA fakt prowadzenia przeciwko T. T. pięciu postępowań dyscyplinarnych miał wpływ na ocenę dawania przez kandydata rękojmi wykonywania zawodu adwokata. Nie można jednak wykluczyć, że po zakończeniu tych postępowań i po zakończeniu postępowania karnego, również prowadzonego przeciwko T. T. i wystąpienie z nowym wnioskiem o wpis przez zainteresowanego, możliwa będzie inna ocena jego osoby. W obecnym stanie wiedzy organów samorządu adwokackiego nie można ocenić zachowania się kandydata, w sprawach objętych wszystkimi tymi postępowaniami. Od wymienionej uchwały T. T. złożył odwołanie z wnioskiem o jej uchylenie i wpisanie na listę adwokatów. W odwołaniu podniósł analogiczne argumenty, jak wskazywane w odwołaniu od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. wskazują także na podpisanie uchwały jedynie przez Zastępcę Sekretarza NRA a nie przez cały organ kolegialny. Poza tym uchwała została doręczona skarżącemu w kopii, a nie w oryginale z kopią podpisu bez precyzyjnego oznaczenia organu (brak adresu). Zatem uchwała ta nie spełnia wymogów decyzji administracyjnej z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a z formalnego punktu widzenia nie została doręczona stronie zawierając wymienione braki. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a oraz art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, wskazując także na błędne oznaczenie w uchwale Prezydium NRA uchwały ORA – [...] , zamiast nr [...] - uchylił pkt 2 zaskarżonej uchwały i przekazał sprawę w zakresie wpisu T. T. na listę adwokatów do ponownego rozpatrzenia przez Okręgową Radę Adwokacką [...] W. W ocenie organu administracji oba organy samorządu zawodowego nie wyjaśniły sprawy w dostatecznym zakresie, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazując na orzeczenia sądów administracyjnych Minister Sprawiedliwości odniósł się do pojęcia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Organy samorządu adwokackiego, odmawiając wpisu T. T. na listę adwokatów ze względu na brak rękojmi, wskazywały na toczące się przeciwko kandydatowi, jako radcy prawnemu, postępowania dyscyplinarne i postępowanie karne, w którym był on tymczasowo aresztowany. Z pisma z dnia [...] czerwca 2011 r. Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej wynika jedynie lakoniczna informacja o ilości prowadzonych przeciwko kandydatowi dochodzeń dyscyplinarnych, a organy samorządu adwokackiego nie znały rodzaju, ani ciężaru gatunkowego naruszeń dyscyplinarnych, jak również nie zapoznały się z treścią złożonych przez wnioskodawcę wyjaśnień. Nie odniesiono się również do przyczyn uchylenia zastosowanego w stosunku do kandydata środka zapobiegawczego. Ponadto w dwóch sprawach dyscyplinarnych postawiono mu zarzuty tożsame z zarzutami postawionymi w postępowaniu karnym. W ramach określonych przepisami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy adwokatury, są obowiązane, zgodnie art. 65 P.a. ustalić spełnianie przesłanek kandydata do wpisu na listę adwokatów w tym dawanie przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Ustalenia te nie mogą jednak być dowolne, gdyż podlegając rygorom z art. 107 k.p.a., powinny być wykazane poprawnym uzasadnieniem przyjętych pojęć i wskazaną argumentacją. Oznacza to, że organ działając w ramach uznania administracyjnego powinien zgromadzić i wszechstronnie zbadać materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego, by wydać decyzję o przekonywującej treści. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości obie uchwały organów samorządu adwokackiego wymagań tych nie spełniają, jako oparte na niekompletnym materiale dowodowy. Organy wpisowe nie zapoznały się z aktami dyscyplinarnymi ani z aktami śledztwa. Zatem za dowolne uznano postanowienia zawarte w uchwałach opierające się jedynie na faktach prowadzenia tych postępowań, gdyż nie dokonano analizy stawianych T. T. zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym oraz nie ustalono przyczyn uchylenia środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym. Od decyzji Ministra Sprawiedliwości Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Odnosząc się do pojęcia rękojmi zawartego w art. 65 ust. 1 P.a. skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów wskazywał, że jest to zespół cech osobistych i zachowań składający się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność i gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu adwokata. W zakresie tych zachowań i nieskazitelności charakteru kandydata konieczne jest posiadanie pewności ich spełnienia, gdyż jakiekolwiek wątpliwości są okolicznością dyskwalifikującą. Adwokat jako osoba zaufania publicznego musi spełniać powyższe wymagania i ocena ich spełnienia należy do organów adwokatury. Przeciwko T. T. toczy się pięć postępowania dyscyplinarnych znajdujących się na różnych etapach. Zgodnie natomiast z art. 64 ustawy o radcach prawnych postępowania dyscyplinarne wszczyna się wyłącznie, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że sprawca dopuścił się wskazanego w tym przepisie naruszenia. Postępowania te nie są pierwszymi, jakie wszczęto przeciwko T. T., gdyż już wcześniej był karany dyscyplinarnie. Nie bez znaczenia jest również, w świetle art. 95j ust. 1 P.a., fakt zastosowania wobec T. T. tymczasowego aresztowania. Zgodnie bowiem z tym przepisem w takiej sytuacji sąd dyscyplinarny orzeka o zawieszeniu adwokata w czynnościach zawodowych. Przepis ten wskazuje, że fakt tymczasowego aresztowania rzutuje na ocenę kwalifikacji etyczno – moralnych adwokata, a więc analogicznie także na taką ocenę w stosunku do kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów. W tych okolicznościach zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał podjęcie wskazanych w decyzji uchwał. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o oddalenie skargi wskazując na argumenty podnoszone w zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. Postępowanie w sprawie wpisu na listę adwokatów musi spełniać wymagania postępowania administracyjnego, do których zalicza się także obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, by na tej podstawie można ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz prawidłowego uzasadnienie decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Jest poza sporem, że spełnienie przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze – osoba starająca się o wpis jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata – podlegają ocenie przez organ wpisowy. Zatem do jej oceny nie jest wystarczającym powołanie się, jak w rozpoznawanej sprawie, wyłącznie na fakt prowadzenia przez sąd dyscyplinarny przeciwko T. T. postępowań dyscyplinarnych i postępowania karnego bez odniesienia się do treści zarzutów stawianych w tych postępowaniach wnioskującemu o wpis. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości o brakach procesowych wskazanych w zaskarżonej decyzji uchwałom samorządu adwokackiego. Faktycznie bowiem organy te poprzestały wyłącznie na informacji o fakcie toczących postępowaniach, bez ustalenia czego postępowania te dotyczą, jaki jest ich ciężar gatunkowy, co było przyczyną ich wszczęcia i co było przyczyną uchylenia środka zapobiegawczego zastosowanego w stosunku do T. T. w postępowaniu karnym. Organy samorządu adwokackiego, uchylając się od merytorycznego odniesienia się do okoliczności będących przedmiotem prowadzonych postępowań, nie uzasadniły jakie podnoszone w tych postępowaniach okoliczności dały podstawę do wywiedzenia przesłanki o niespełnieniu przez wnioskującego o wpis na listę adwokatów rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Nie chodzi przy tym o weryfikację zarzutów stawianych w tych postępowaniach T. T. lecz o to, czego zarzuty te dotyczą w świetle wymagań z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze stawianych wnioskującemu o wpis. Zauważenia wymaga, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, utrzymując w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej [...] W. a więc oceniając także, iż T. T. nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata stwierdziło, że organy samorządu adwokackiego nie dysponują żadną wiedzą, pozwalającą ocenić jego zachowanie we wszystkich sprawach, toczących się przeciwko niemu. Jeżeli tak, to zasadnym stają się zarzuty podnoszone w zaskarżonej decyzji o braku niezbędnych ustaleń i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz o prawidłowym uzasadnienia uchwał zgodnie z powołanymi przepisami postępowania. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.