VI SA/Wa 635/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 635/14 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) - także jako ustawa, §2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. o nałożeniu na P. K. kary pieniężnej w kwocie 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; Na drodze krajowej nr 75 o dopuszczalnych naciskach osi do 10t, w dniu 25 czerwca 2013 r. zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd nr rej. [...]z trzyosiową naczepą nr rej [...] przewożący ładunek niepodzielny (kombajn zbożowy). Przewóz był wykonywany przez P. K., który, jak ustalił organ kontrolny kierował pojazdem. W czasie kontroli dokonano m.in. pomierzenia pojazdu wraz z ładunkiem przymiarem posiadającym ważne świadectwo legalizacji ponownej stwierdzając, że szerokość pojazdu z ładunkiem przekraczała dopuszczalną wartość (3m) o 20 cm. Kierujący nie okazał wymaganego zezwolenia kategorii III. Kierowca został zapoznany z wynikami kontroli i z prawami przysługującymi kontrolowanemu, podpisując protokół kontroli i jego załączniki nie składając uwag do kontroli. P. K. został także przesłuchany w charakterze świadka podając, że jest rolnikiem- emerytem i przewoził kombajn nieodpłatnie w zamian za skoszenie nim żyta, a nadto nie prowadzi działalności gospodarczej transportu drogowego. W związku z tymi ustaleniami zawiadomieniem z dnia kontroli poinformowano P. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o prawach strony . W tych ustaleniach Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia 22 lipca 2013 r. nakładająca na P. K. karę pieniężną w kwocie 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kat III. według ustaleń organu pojazd prowadzili P. K. i W. W. lecz w chwili zatrzymania do kontroli pojazdem kierował P. K. Organ administracji wyjaśnił jakiego rodzaju zezwolenia obowiązują dla przejazdów nienormatywnych wskazując, że przewóz ładunku niepodzielnego przekraczającego łącznie z pojazdem szerokość 3m wymagał zezwolenia kategorii III. Ponieważ kontrolowany wymaganego zezwolenia nie posiadał została nałożona kara pieniężna podana w decyzji. Od decyzji P. K. złożył odwołanie z wnioskiem o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącego kontrola została przeprowadzona nieprawidłowo, gdyż w dniu kontroli przewożąc kombajn zakupiony dla córki był drugim kierowcą. Zdaniem skarżącego nałożona kara była niewspółmierna do naruszenia, gdyż wystarczyło odkręcić śrubkę, by ładunek z pojazdem spełniał normy. Podkreślał, że nie wie jaki miał status w postępowaniu administracyjnym świadka czy strony, jako że został przesłuchany w charakterze świadka, a kontrolowanego ładunku nie wiózł. Podnosił także doręczenie decyzji z naruszeniem przepisów k.p.a. Decyzją wymienioną na wstępie Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odwołując się do ustaleń kontroli, w tym do zeznań P. K., organ odwoławczy stwierdził prawidłowości ustaleń co do tego, że w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli kierował nim P. K., a W. W. był drugim kierowca w załodze. W związku z tym organ I instancji prawidłowo ustalił, jako stronę postępowania P. K. Kontrolujący początkowo nie wiedzieli kto faktycznie kierował pojazdem, dlatego P. K. został przesłuchany w charakterze świadka i podając, że to on kierował pojazdem, został uznany za stronę postępowania. Cytując powołane w decyzji przepisy organ odwoławczy wyjaśnił jakie są dopuszczalne normy szerokości pojazdu wraz z ładunkiem, który można przewozić bez zezwolenia oraz wyjaśnił jakie kategorie zezwolenia obowiązują i jakie kary pieniężne za wykonywanie przewozu bez zezwolenia są nakładane. Odwołując się do Ip. 3 lit. b) załącznika nr 1 do ustawy organ wskazał, że zezwolenie kat. III może zostać wydane na przejazd pojazdu nieprzekraczającego wraz z ładunkiem szerokości 3,2m, lecz wymaganego zezwolenia kierujący pojazdem nie okazał. Dlatego na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy, za brak zezwolenia kat. III została nałożona kara pieniężna w podanej w decyzji wysokości. Organ odwoławczy, z odwołaniem do przepisów Kodeksu cywilnego i orzecznictwa sądów administracyjnych, szeroko omawiając warunki z art. 140aa ust. 4 ustawy stwierdził, że nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania lub do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności administracyjnej. Przekroczenie nie dotyczyło wyłącznie nacisków osi na drogę, a przewożony ładunek nie był drewnem ani ładunkiem sypkim. Natomiast w ocenie organu wykonujący przejazd nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miał wpływ na powstanie naruszenia. Przed wykonaniem przejazdu skarżący powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Skarżący wezwany przez organ nie przedstawił w postępowaniu administracyjnym dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w przestrzeganiu obowiązujących przepisów, ani nie wykazał, by do ich naruszenia doszło bez wpływu skarżącego na to naruszenie. Od decyzji P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z wnioskiem o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza prawo (art. 77 § 1 i art. 9 k.p.a.). W ocenie skarżącego kontrolę i postępowanie administracyjne przeprowadzono niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W załodze pojazdu, należącym do córki skarżącego, był drugim kierowcą. Co do doręczenia decyzji ponownie podnosił jej doręczenie niezgodnie z przepisami k.p.a. (decyzję wydano 22 lipca 2013 r. o doręczenie skarżącemu nastąpiło 30 sierpnia 2013 r.). Odwołując się do przepisu §2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) i art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy skarżący uznał, że ustalenia kontroli były nieprawidłowe. Kontrolujący mierząc szerokość pojazdu wraz z kombajnem wzięli pod uwagę także elementy oświetleniowe kombajny służące do jego oznakowania, podczas gdy elementy te nie powinny być brane pod uwagę przy dokonywaniu pomiaru szerokości. Są to bowiem typowe elementy obrysowe pojazdu spotykane na naczepach. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Zdaniem organu elementy oświetleniowe przewożonego kombajnu, zgodnie z rozporządzeniem powołanym w skardze, nie są zaliczane do maksymalnej szerokości samego pojazdu, lecz do szerokości pojazdu wraz z ładunkiem. Nie było więc podstaw do nieuwzględnienia w pomiarach elementów oświetleniowych przewożonego kombajnu jako ładunku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Skarżący podważając ustalenia organów kontroli wywodził w skardze nieprawidłowy sposób obliczenia szerokości pojazdu wraz z ładunkiem wskazując, że do wyniku tego pomiaru nie powinno się uwzględniać świateł obrysowych przewożonego kombajnu. W tym zakresie odwołał się do § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia oraz do art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy - ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu może być na nim umieszczony tylko przy zachowaniu następujących warunków: ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. Z kolei zgodnie z § 2 rozporządzenia - szerokość pojazdu (...) nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. (...). Z cytowanego przepisu § 2 rozporządzenia można wyprowadzić jeden zasadny wniosek, iż określa on wyłącznie szerokość maksymalną samego pojazdu, a nie pojazdu wraz z ładunkiem. Natomiast przepis art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy określa maksymalną dopuszczalną szerokość pojazdu łącznie z ładunkiem, dla pojazdów o szerokości 2,55 m (tj. dla pojazdu kontrolowanego), na 3 m, ładunek rozmieszczony symetrycznie na pojeździe może z obu stron wystawać po 22,5 cm (22,5 x 2 = 45 cm + 2,55 m = 3 m). Jednakże przepis dopuszcza, przy niesymetryczności rozmieszczenia ładunku jego wystawanie z jednej strony na 23 cm. Przy zachowaniu takich parametrów szerokości pojazdu wraz z ładunkiem pojazd jest pojazdem normatywnym. Jeżeli jednak te parametry szerokości zostaną przekroczone (tak jak w rozpoznawanej sprawie) na przejazd takim pojazdem z ładunkiem wymagane jest zezwolenie kategorii III, przy czym pojazd poruszający się na podstawie tego zezwolenia nie może wraz z ładunkiem przekraczać szerokości 3,2 m (art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 64c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w związku z Ip. 3lit. b. załącznika do tej ustawy). Jest poza sporem, że skarżący wymaganego zezwolenia nie posiadał, a po dokonaniu pomiarów przez organ kontroli szerokość pojazdu z ładunkiem (kombajnem) przekraczała dozwolone 3 m. Zgodnie z ustaleniami organu administracji skarżący został prawidłowo zakwalifikowany jako strona postępowania. Początkowo przesłuchano skarżącego w charakterze świadka, jednakże z tego powodu, by ustalić kto faktycznie w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli nim kierował. Zeznając jako świadek skarżący podał, że to on przewoził kombajn i za tą usługę transportową, którą wykonywał we własnym imieniu, nie miał zamiaru pobrać opłaty. Zasadnie więc organ uznał skarżącego za stronę postępowania i z tych względów brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Inspekcję Transportu Drogowego przepisów postępowania, w tym wskazanych w skardze. Jak już nadmieniono, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym dla przejazdu pojazdem nienormatywnym wymagane było właściwe zezwolenie. Przy czym zgodnie z art. 2 pkt 35a ustawy za pojazd nienormatywny uważa się - pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 64 ust. 2 ustawy zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym można uzyskać jedynie na przewóz ładunku niepodzielnego, to jest takiego, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków (art. 2 pkt 35b ustawy). Przewożony kombajn zbożowy spełniał kryteria ładunku niepodzielnego, a więc na jego przewóz można było uzyskać stosowne zezwolenie kat. III, gdyż zgodnie z Ip. 3 załącznika do ustawy całkowita szerokość kontrolowanego pojazdu wraz z ładunkiem nie przekraczała 3,2 m. Stosownie do art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia nakładana jest na podmiot wykonujący przejazd kara pieniężna w wysokości podanej w art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy (za brak zezwolenia kat III) - 5000 zł i taką karę organ w zaskarżonej decyzji orzekł. Organ administracji w zaskarżonej decyzji szeroko wyjaśnił rodzaje kategorii zezwoleń oraz zasady nakładania kar pieniężnych przy braku wymaganego zezwolenia, a także uzasadnił z jakich przyczyn nie umorzył postępowania i dlaczego nie uwolnił skarżącego od odpowiedzialności administracyjnej, na podstawie art. 140aa ust. 4 ustawy. W oparciu o wymieniony przepis (jego pkt 1) brak było podstaw do umorzenia postępowania, bowiem okoliczności sprawy i dowody w niej zgromadzone wprost wskazywały, że skarżący nie dochował należytej staranności w realizacji przewozu kombajnu. Jak sam stwierdził, wystarczyło odkręcić wystające od kombajnu jego światłą obrysowe, aby pojazd łącznie z przewożonym kombajnem nie przekraczał 3m szerokości i spełniał w tym zakresie normy. Nie dokonując tych prostych czynności, które wykonał dopiero podczas kontroli, miał jednocześnie wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia. Nie było także podstaw do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy - rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Skarżący właściwego zezwolenia nie posiadał a przewożony ładunek nie była ładunkiem sypkim ani drewnem. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.