VI SA/Wa 637/16

WyrokWSA w Warszawie2016-09-14

Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Sławomir Kozik, Grzegorz Nowecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną do hurtowni farmaceutycznej, bez posiadania odpowiednich zapotrzebowań, stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki z powodu utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną do podmiotu prowadzącego hurtownię farmaceutyczną, bez posiadania wymaganych zapotrzebowań, stanowi obrót hurtowy produktami leczniczymi, który jest niedozwolony dla apteki. Takie działanie, zwłaszcza w przypadku produktów na receptę i podlegających refundacji, świadczy o nieprzestrzeganiu elementarnych zasad wydawania leków z apteki i prowadzi do utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki, co uzasadnia cofnięcie zezwolenia.
Stan faktyczny
Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF) utrzymał w mocy decyzję o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ustalono, że apteka sprzedawała produkty lecznicze, w tym na receptę, do hurtowni farmaceutycznej na łączną kwotę kilkuset tysięcy złotych, bez posiadania wymaganych zapotrzebowań. Skarżąca twierdziła, że zapotrzebowania zostały utracone, a sprzedaż była zgodna z prawem. GIF uznał, że takie działania świadczą o utracie rękojmi należytego prowadzenia apteki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę w całości Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF") decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...], na podstawie art. art. 115 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i ust. 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, ust. 2, ust. 8 i ust. 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 96 ust. 1 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 281, z późn. zm., dalej: "P.f."), art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania E. M. (dalej: "Strona", "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2015 r., znak: [...], [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. W zaskarżonej decyzji GIF wskazał, że decyzją z [...] listopada 1994 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej, udzielił Stronie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, zlokalizowanej przy ul. B. w W. [...] lipca 2014 r. została rozpoczęta kontrola doraźna w aptece w zakresie prowadzenia obrotu produktami leczniczymi, zakończona podpisaniem protokołu kontroli z [...] września 2014 r. Inspektorzy farmaceutyczni wśród przedstawionych przez Stronę rejestrów sprzedaży oraz faktur sprzedaży za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] czerwca 2011 r. oraz za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] lutego 2014 r. ujawnili [...] faktur sprzedaży, które zostały wystawione przez Stronę dla nabywcy "F.", – [...] K., ul. S. Łączna kwota wynikająca z powyższych faktur VAT to: [...] zł. Na fakturach wymieniono produkty lecznicze: C., szczep E., szczep T., S., O., P.i S. Nabywcą był przedsiębiorca E. D., prowadząca hurtownię farmaceutyczną. W trakcie kontroli Strona złożyła pisemne oświadczenie, w którym poinformowała, że: "sprzedaże produktów leczniczych na rzecz podmiotu P. odbywały się zgodnie z treścią art. 96 P.f., tj. w oparciu o zapotrzebowania. Dokumenty zapotrzebowania zostały najprawdopodobniej utracone w trakcie ich przenosin do biura księgowego. Do tego miejsca były przekazywane dokumenty zapotrzebowań wraz z fakturami (tak jak we wszystkich innych przypadkach) w formie załącznika do faktury celem dokonania księgowań, po czym wracały do apteki". Strona ponadto wskazała, że pomimo podjętych starań, nie udało się odzyskać oryginałów zapotrzebowań. Podobne oświadczenie w piśmie z [...] września 2014 r. złożyła B. G. - kierownik przedmiotowej apteki. W toku postępowania administracyjnego Strona powtórzyła powyższe wyjaśnienia, a pełnomocnik Strony wnosił o przesłuchania Strony oraz kierownika przedmiotowej apteki. Organ odmawiał przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Pełnomocnik Strony wnosił również o zawieszenie postępowania do czasu wydania uchwały przez Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w B., a następnie przez Naczelną Radę Aptekarską uchwały w sprawie cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia na prowadzenie apteki. Organ odmówił zawieszenia postępowania postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. Wspomnianą wcześnie decyzją z [...] stycznia 2015 r., wydaną na podstawie art. 99 ust. 2 oraz art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 oraz art. 65 ust.1, art. 68 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 87 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 88 ust. 5 pkt 5, art. 95 ust. 1, art. 96 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 P.f. oraz art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny cofnął Stronie zezwolenia na prowadzenie przedmiotowej apteki ogólnodostępnej. Strona złożyła odwołanie z [...] lutego 2015 r. od powyższej decyzji. GIF po rozpatrzeniu odwołania wskazał w zaskarżonej decyzji, że ze zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego wynika, że Strona, za pośrednictwem przedmiotowej apteki ogólnodostępnej, dokonywała sprzedaży produktów leczniczych o kategorii dostępności na receptę (Rp), na łączną kwotę [...] zł do podmiotu: "F.". Organ podkreślił, że produkty lecznicze wymienione na fakturach sprzedaży powinny zostać wydane z apteki na podstawie recepty lekarskiej, co świadczy o tym, że prowadząca aptekę Strona nie zachowywała elementarnych zasad wydawania leków z apteki, tym bardziej, że produkty lecznicze wydawane bez recepty w większości podlegały refundacji. GIF podkreślił, że sprzedaż nie miała charakteru incydentalnego, o czym świadczy liczba sprzedanych produktów leczniczych, okres, w którym dokonywano sprzedaży (sprzedaż trwała od stycznia 2011 r. do maja 2011 r.) i kwota, za którą sprzedano produkty do podmiotu nieuprawnionego. GIF wskazał, że ustawa - Prawo farmaceutyczne przewiduje dwie formy prowadzenia obrotu produktami leczniczymi: obrót detaliczny i obrót hurtowy. Uznał, że Skarżąca dokonywała obrotu hurtowego produktami leczniczymi, w rozumieniu art. 72 ust. 3 P.f., dostarczając te produkty do nieuprawnionego podmiotu. GIF wskazał, że na podstawie art. 72 ust. 1 P.f., obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne. Zgodnie natomiast z art. 74 ust. 1 P.f., podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia GIF. Strona nie posiadała takiego zezwolenia co powoduje, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. GIF dodał, że zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Natomiast art. 101 pkt 4 P.f. stanowi, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Powyższe oznacza, że rękojmia należytego prowadzenia apteki jest warunkiem uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. GIF wyjaśnił, że postępowanie przedsiębiorcy naruszające przepisy regulujące prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu apteki ogólnodostępnej świadczy o tym, że przedsiębiorca ten nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Utrata rękojmi oznacza, że przedsiębiorca przestał spełniać jeden z warunków określonych przepisami prawa wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Występuje zatem przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia określona w art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f. GIF wyjaśnił następnie, że uzupełniając stan faktyczny ustalony w sprawie, ustalił, że przedsiębiorca E. nie figuruje w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, zatem nie jest ani nie była niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej. Organ wskazał, że z urzędu jest mu wiadome, iż E. D., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "E.", decyzją GIF z [...] maja 2010 r., otrzymała zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, zlokalizowanej w K. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2012 r., GIF cofnął zezwolenie z [...] maja 2010 r. i przedsiębiorca został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej [...] listopada 2012 r. GIF dodał, że składane przez Stronę wnioski dowodowe nie mogły ani zmienić ani podważyć dokonanych ustaleń, w szczególności wystawionych faktur VAT na przedsiębiorcę E. D. - prowadzącą hurtownię farmaceutyczną. GIF wyjaśnił również, że uzyskanie opinii innego organu jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji wyłącznie gdy przepis prawa nakazuje organowi jej uzyskanie, a ustawa - Prawo farmaceutyczne nie nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązku uzyskania opinii izby aptekarskiej w przypadku cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Decyzja o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki została jednak wydana dopiero po podjęciu uchwały przez Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej w W., w której wyrażono pozytywną opinię w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie spornej apteki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] lutego 2016 r. na decyzję GIF z [...] stycznia 2016 r. Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie w charakterze dowodu: 1) wyciągu ze sprawozdania z Konferencji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z Wojewódzkimi Inspektorami Farmaceutycznymi i Policją jaka odbyła się w L. w dniach [...] maja 2013 r. - załączony do skargi 3 str. 2) całości ww. sprawozdania poprzez zobowiązanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie GIF do przesłania do Sądu powyższego dokumentu. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 37ap ust.1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 P.f., przez niewłaściwe zastosowanie; 2) art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 96 ust.1 P.f., przez niewłaściwe zastosowanie; 3) art 37ap ust 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 i ust. 3 P.f., przez niewłaściwe zastosowanie; 4) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym oddalenie wniosków dowodowych Skarżącej) w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; 5) art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 86 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy; 6) art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji spełniającego wymogi prawa; 7) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji i nie usunięcie naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ogranicza się w zasadzie do zacytowania przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne, dyskredytowania stanowiska pełnomocnika strony i stanowczych stwierdzeń, przy braku jakiegokolwiek wyjaśnienia czy też wpływu poszczególnych zarzutów odwołania Skarżącej na rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji. Zdaniem Skarżącej, GIF nie odniósł się do podniesionego zarzutu braku wykazania przez organ I instancji utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ponadto, zdaniem Skarżącej, GIF oparł rozstrzygnięcie na art. 86a P.f., który wszedł w życie dopiero w dniu 12 lipca 2015 r. Ten sposób procedowania, zdaniem Skarżącej, faktycznego rozszerzenia podstawy prawnej, narusza fundamentalną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż GIF pozbawił stronę możliwości przedstawienia swoich racji w toku dwóch instancji. Skarżąca dodała, że w żadnym zakresie i na podstawie żadnego innego dowodu organy administracji chcące wyjaśnić istnienie bądź brak istnienia po stronie członka zarządu rękojmi należytego prowadzenia apteki nie są w stanie wyjaśnić tej okoliczności lepiej, jak tylko poprzez przesłuchanie przedsiębiorcy/strony. Zdaniem Skarżącej, Strona nie przestała spełniać warunków niezbędnych do prowadzenia apteki ogólnodostępnej, opisanych w ustawie – Prawo farmaceutyczne. Powoływanie się przez organ na utratę rękojmi należytego prowadzenia apteki nie zostało udowodnione, a co najważniejsze nie ma nic wspólnego z "warunkami określonymi przepisami prawa wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu". Warunki jakie powinien spełniać podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej opisane są przez ustawodawcę w art. 86 ust. 2 P.f. oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 roku "W sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki". Żaden z opisanych tam warunków nie został naruszony przez Stronę. Skarżąca dodała, że okoliczności posiadania przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki nie były badane w toku niniejszego postępowania zarówno przez organ I jak i II instancji. Poza zainteresowaniem organu pozostała kwestia ponad 20 - letniego prowadzenia działalności w ramach zezwolenia bez jakiegokolwiek zdarzenia poddającego w wątpliwość kwalifikacje o charakterze etycznym i moralnym z jednej strony przedsiębiorcy z drugiej zaś kierownika apteki. Skarżąca podniosła ponadto, że zarówno organ I jak i II instancji nie podjął jakichkolwiek starań, aby ustalić czy przedsiębiorca E. to Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, który nie prowadzi już działalności gospodarczej i został wykreślony z Ewidencji Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Zbywanie produktów leczniczych do NZOZ na podstawie zapotrzebowań, jest zgodne z obowiązującymi wówczas, jak i teraz przepisami prawa farmaceutycznego. W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja GIF oraz utrzymana nią w mocy decyzja WIF nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Materialnoprawną przesłanką cofnięcia Skarżącej zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej jest przepis art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., który stanowi, że organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Jednocześnie zgodnie z art. 101 pkt 4 P.f., wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Użycie w art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f. określenia "cofa zezwolenie" oznacza, że w przypadku wypełnienia hipotezy tego przepisu właściwy organ jest zobowiązany do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia. Jednocześnie zdaniem Sądu cofnięcie zezwolenia na podstawie art. 37ap ust. 1 P.f. jest niezależne od zastosowania regulacji zawartych w art. 120 ust. 1 pkt 2 i art. 103 tej ustawy i ma zastosowanie do wszystkich zezwoleń wydanych na gruncie Prawa farmaceutycznego. Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd odnotował, że pojęcie rękojmi należytego prowadzenia apteki nie ma definicji ustawowej. W doktrynie wskazuje się, że "dla udzielenia odpowiedzi w przedmiocie rękojmi należytego prowadzenia apteki można skorzystać z dorobku orzecznictwa odnoszącego się do rękojmi należytego wykonywania zawodu, tym bardziej że Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie stwierdzał, iż orzecznictwo dotyczące poszczególnych zawodów, w których wymagana jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, znajduje zastosowanie ogólnie do pojęcia "rękojmi", z uwzględnieniem cech szczególnych danego zawodu (chodzi nie tylko o wiedzę i wysokie kwalifikacje, ale o sumienność i rzetelność)" (M. K., Opinia prawna odnośnie do rękojmi należytego prowadzenia apteki. Biuletyn Informacyjny, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, luty 2004 r., s. 27; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 879/99). W orzecznictwie wskazuje się, że "pojęcie rękojmi należytego wykonywania zawodu należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących danego zawodu, składającej się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 879/99). "Na wizerunek ten (...) składają się takie cechy charakteru jak: szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 959/00). Ponadto zaznacza się, że "o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Na rękojmię (...) składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe, zachowanie (...). Pojęcie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego (...) będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu (...) jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 499/06, oraz z 12 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2084/06). Przesłanki rękojmi nie należy przy tym utożsamiać z wymaganiem odnoszącym się do kwalifikacji zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 959/00; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 499/06). Jednocześnie "nie można przyjąć, że rękojmia nie wiąże się z wiedzą praktyczną konieczną do wykonywania zawodu" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 499/06). Brak odpowiednich umiejętności czy też dostatecznej praktyki może bowiem mieć wpływ na poziom świadczonych usług, a przez to nie stanowić gwarancji należytego wykonywania zawodu (Marta Koremba, komentarz do art. 101 p.f., LEX). W ocenie Sądu konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki nie jest badana wyłącznie na etapie wydawania zezwolenia na otwarcie nowej apteki. Przedsiębiorca posiadający już zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej musi ją posiadać przez cały okres prowadzenia działalności na podstawie wydanego zezwolenia. Zaznaczyć jednocześnie należy, że obowiązki nałożone na przedsiębiorcę Prawem farmaceutycznym wyznaczają granice, w jakich może on poruszać się, prowadząc reglamentowaną działalność. Zgodnie z art. 65 ust. 1 P.f., obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Ustawa przewiduje dwie formy prowadzenia obrotu produktami leczniczymi, tj. obrót detaliczny i hurtowy. Zgodnie z art. 68 ust. 1 P.f., obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1 tej ustawy. Jednocześnie w myśl art. 72 ust. 1 P.f., obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych. Obrotem hurtowym jest wszelkie działanie polegające na zaopatrywaniu się, przechowywaniu, dostarczaniu lub eksportowaniu produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, posiadających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub pozwolenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2, prowadzone z wytwórcami lub importerami w zakresie wytwarzanych lub importowanych przez nich produktów leczniczych, lub z przedsiębiorcami zajmującymi się obrotem hurtowym lub z aptekami lub zakładami leczniczymi dla zwierząt, lub z innymi upoważnionymi podmiotami, z wyłączeniem bezpośredniego zaopatrywania ludności (art. 72 ust. 3 P.f.). Z akt sprawy wynika zatem, że Skarżąca, dokonując sprzedaży leków do podmiotu prowadzącego hurtownię farmaceutyczną, prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi wymagający odrębnego zezwolenia, którego Skarżąca nie posiadała. W myśl art. 86 ust. 1 P.f., apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, o których mowa w ust. 2. Jednocześnie zgodnie z art. 87 ust. 2 P.f., apteki ogólnodostępne przeznaczone są do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8, 2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2. Stosownie zaś do art. 96 ust. 1 P.f., produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych: 1) na podstawie recepty, 2) bez recepty, 3) na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, w sposób niebudzący wątpliwości organy wykazały, że przedmiotowa apteka ogólnodostępna dokonywała nieuprawnionego obrotu produktami leczniczymi z hurtownią farmaceutyczną, przez co naruszyła podstawowe zasady działania apteki ogólnodostępnej. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy potwierdza ustalenia organów obu instancji, że Skarżąca za pośrednictwem spornej apteki ogólnodostępnej, dokonywała sprzedaży produktów leczniczych o kategorii dostępności na receptę (Rp), na łączną kwotę [...] zł do podmiotu: "F.". Produkty lecznicze wymienione na fakturach sprzedaży, znajdujących się w aktach administracyjnych, były produktami, które powinny być wydane z apteki na podstawie recepty lekarskiej i w większości podlegały refundacji. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów zapotrzebowań, o których mowa w art. 96 ust. pkt 3 P.f., które uzasadniałyby sprzedaż produktów leczniczych ze spornej apteki do ww. przedsiębiorcy. Organ wykazał natomiast, że przedsiębiorca E. , nie figuruje w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, zatem nie jest ani nie była niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej, co czyni niezasadnym zarzut Skarżącej niepodjęcia przez organ ustaleń w tym zakresie. Organ wykazał też, że w okresie od stycznia 2011 r. do maja 2011 r., kiedy miała miejsce sprzedaż produktów leczniczych przez sporną aptekę do ww. przedsiębiorcy, przedsiębiorca ten posiadał zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, zlokalizowanej w K. na mocy decyzji z [...] maja 2010 r., cofnięte następnie, decyzją z [...] kwietnia 2012 r., w konsekwencji czego, przedsiębiorca został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej [...] listopada 2012 r. Nie można zgodzić się z zarzutem Skarżącej, że okoliczności posiadania przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki nie były badane w toku niniejszego postępowania zarówno przez organ I jak i II instancji. Podkreślenia wymaga, że całe postępowanie odnosiło się do tej właśnie kwestii, a ustalenia faktyczne dotyczące niezgodnego z przepisami ustawy – Prawo farmaceutyczne, obrotu produktami leczniczymi, jak należy wnosić ze stanowiska organów obu instancji, rzutowały na okoliczność posiadania przez Skarżącą rękojmi należytego prowadzenia apteki. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły, iż powyższe okoliczności wpłynęły na utratę przymiotu rękojmi należytego prowadzenia apteki przez Skarżącą, czego nie zmienia, w opinii Sądu, wcześniejsze wieloletnie prowadzenie przez Skarżącą, działalności w ramach zezwolenia bez jakiegokolwiek zdarzenia poddającego w wątpliwość kwalifikacje o charakterze etycznym i moralnym z jednej strony przedsiębiorcy z drugiej zaś kierownika apteki. GIF bowiem słusznie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że sprzedaż z apteki ogólnodostępnej do nieuprawnionego podmiotu produktów leczniczych, które powinny być wydawane z apteki na podstawie recepty lekarskiej i które w większości podlegały refundacji, świadczy o tym, że prowadząca aptekę Skarżąca nie zachowywała elementarnych zasad wydawania leków z apteki. Organ też prawidłowo podkreślił, że sprzedaż nie miała charakteru incydentalnego, o czym świadczy liczba sprzedanych produktów leczniczych, okres, w którym dokonywano sprzedaży (sprzedaż trwała od stycznia 2011 r. do maja 2011 r.) i kwota, za którą sprzedano produkty do podmiotu nieuprawnionego (łączna kwota [...] zł). Sąd stoi zatem na stanowisku, że konsekwencją przedmiotowego działania Skarżącej, był obowiązek organu cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, w związku z utratą przymiotu rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ustalenia organów w tym zakresie, zdaniem Sądu, nie budziły wątpliwości w związku z czym przeprowadzanie kolejnych wnioskowanych przez Skarżącą w tym z przesłuchania Strony, nie było konieczne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że GIF oparł rozstrzygnięcie na art. 86a P.f., który wszedł w życie dopiero w dniu [...] lipca 2015 r., przez co rozszerzył podstawę prawną rozstrzygnięcia, naruszając fundamentalną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, pozbawiając Stronę możliwości przedstawienia swoich racji w toku dwóch instancji. Zarówno z komparycji zaskarżonej decyzji jak i jej uzasadnienia wynika, że powyższy przepis nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie w drugiej instancji. Organ powołał się na ten przepis, wzmacniając swoją argumentację poprzez wskazanie kierunku zmian, w jakim poszedł ustawodawca, nie oparł natomiast na tym przepisie swojego rozstrzygnięcia. W tych okolicznością Sąd, rozpatrując sprawę, doszedł do wniosku, iż w sprawie nie zostały naruszone przez organy przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy jak i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik spraw. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe i zgromadziły wszystkie materiały niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Organy prawidłowo ustaliły okoliczności istotne w sprawie. Odnotować przy tym należy, że konieczność uwzględnienia interesu strony postępowania nie może prowadzić do uwzględniania wszystkich zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych. Przeciwne podejście prowadziłoby do naruszenia zasady szybkości i ekonomiki postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że wnioski o przesłuchanie wskazanych w nich osób nie mogły stanowić przeciwdowodów w stosunku do zgromadzonego już materiału dowodowego. Fakt dokonywania przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych podmiotowi nieuprawnionym został ustalony na podstawie faktur sprzedaży. Tym samym Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organu w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 art. 86, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie Sądu organy w wydanych decyzjach wyczerpująco opisały stan faktyczny i prawny sprawy, w obszernych uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć w sposób rzetelny odniosły się do wątpliwości zgłaszanych przez Skarżącą w toku postępowania, co zapewniło zachowanie zasady przekonywania strony. Zdaniem Sądu postępowanie przez oba działające w sprawie organy przeprowadzone zostało prawidłowo i w wyniku tego postępowania wykazano jednoznacznie, że strona dopuściła się takiego naruszenia Prawa farmaceutycznego, które musiało doprowadzić do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie spornej apteki ogólnodostępnej. Sąd oddali wnioski dowodowe zawarte w skardze, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie wystąpiły istotne wątpliwości, do których wyjaśnienia niezbędne były wnioskowane dowody. W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło