VI SA/Wa 6427/23

WyrokWSA w Warszawie2024-07-23

Skład orzekający: Andrzej Nogal, Urszula Wilk, Justyna Żurawska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca Kartę Polaka i wizę w celu wykonywania pracy, która została zgłoszona przez pracodawcę do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, jest uprawniona do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a w konsekwencji, czy może być zobowiązana do poniesienia kosztów tych świadczeń, jeśli świadczenia zostały udzielone pomimo braku prawa do nich?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, zgłoszona przez pracodawcę do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na gruncie ustawy o świadczeniach. W związku z tym, nawet jeśli posiadała Kartę Polaka i wizę, a świadczenia zostały udzielone w okresach, gdy nie miała prawa do nich na innej podstawie, działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń. Tym samym, nie można jej obciążyć obowiązkiem poniesienia kosztów tych świadczeń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) zobowiązującej skarżącą do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w określonych dniach 2019 roku w wysokości ponad 1253 zł. Skarżąca posiadała Kartę Polaka i wizę w celu wykonywania pracy. Była zatrudniona na umowę o pracę i zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Wcześniejsza decyzja organu została uchylona przez WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes NFZ wydał decyzję obciążającą skarżącą kosztami, uznając, że nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia, ponieważ nie posiadała wizy w celu wykonywania pracy ani zezwolenia na pobyt. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na swoje zatrudnienie i zgłoszenie do ubezpieczeń.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję, umorzono postępowanie administracyjne i zasądzono od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nogal Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. I. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M. I. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi M. I. (dalej: "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] października 2023 r. ustalającą obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w załączniku do decyzji, udzielonych Skarżącej w dniach: 16 września 2019 r., 14 października 2019 r., 18 listopada 2019 r., 22 listopada 2019 r., 26 listopada 2019 r., 16 grudnia 2019 r., w wysokości 1 253,24 zł (słownie: jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt trzy złote i dwadzieścia cztery grosze) i zobowiązującą Skarżącą do ich zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia, w którym upłynął termin płatności tej należności. Decyzja została wydana na podstawie art. 50 ust. 16, 18 i 19 ustawy z dnia 21 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.), dalej "ustawa o świadczeniach". Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu 11 maja 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonej osobie nieuprawnionej oraz z tytułu zrealizowania recept wystawionych na rzecz osoby nieuprawnionej, o czym zawiadomił Stronę. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Prezes NFZ, działając na podstawie art. 50 ust. 16 i 18 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej: "k.p.a.", ustalił, że Skarżąca zobowiązana jest do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie 1 253,24 zł udzielonych pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w dniach: 16 września 2019 r., 14 października 2019 r., 18 listopada 2019 r., 22 listopada 2019 r., 26 listopada 2019 r. i 16 grudnia 2019 r., a także zobowiązał Skarżącą do wpłacenia wskazanej kwoty na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia [...] Oddziału Wojewódzkiego w Warszawie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Na skutek skargi wniesionej przez Skarżącą, wyrokiem z dnia 27 lutego 2023r. VI SA/Wa 2572/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie"), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", uchylił ww. decyzję z dnia [...] lipca 2021 r. oraz w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że decyzja Prezesa NFZ została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem WSA w Warszawie organ nie dokonał właściwej analizy wszystkich okoliczności istotnych dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy nie wynika, by organ podjął stosowne czynności celem ustalenia czy Skarżąca, korzystając ze świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od 13 lipca 2019 r. do 16 grudnia 2019 r., była uprawniona do korzystania z nich na innej podstawie np. w związku ze zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu innego niż dobrowolne podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu w czasie studiów (por. art. 3-4 ustawy o świadczeniach) czy też w związku z wystąpieniem szczególnych okoliczności (także ewentualnego wystąpienia stanu nagłego – por. art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1598), dalej: "ustawa o Karcie Polaka". Dalej WSA w Warszawie wyjaśnił, że Prezes NFZ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego dla rozpoznania sprawy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, które to uchybienia mogły doprowadzić organ do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Formułując wytyczne WSA w Warszawie wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ ustali stan faktyczny odnosząc się do całego materiału dowodowego (w tym wszystkich dowodów przedstawionych przez Stronę), które oceni we wzajemnym powiązaniu, by następnie na tej podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści. Organ wyjaśni zatem czy Skarżąca we wskazanych przez organ okresach dysponowała prawem do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na jednej z podstaw dających takie uprawnienie czy też korzystanie z tych świadczeń nastąpiło pomimo braku prawa do tych świadczeń. Dopiero na tej podstawie, organ będzie mógł ustalić, czy Skarżąca zobowiązana jest do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, wskazując także kwotę ewentualnego zobowiązania. Ponownie rozpoznając sprawę, Prezes NFZ ustalił, że Strona nie była uprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Ustalenie to skutkowało wydaniem zaskarżonej w tej sprawie decyzji z dnia [...] października 2023 r. ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w załączniku do decyzji w łącznej wysokości 1 253,24 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku weryfikacji danych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych w okresach od 15 maja 2019 r. do 14 lipca 2019 r. oraz od 5 września 2019 r. do 20 czerwca 2020 r. ustalono, że Strona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę nie posiadając karty pobytu ani wizy z prawem do pracy. W związku z powyższym oraz zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach, Strona nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zdaniem organu, pracodawca powinien zgłosić Stronę w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych z innym kodem tj. [...] (pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i z mocy przepisów szczególnych niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu). Następnie organ przytoczył przepisy art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu do 9 grudnia 2021 r., oraz art. 68 ust. 5 tej ustawy, a następnie wskazał na przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wyjaśniając że wiza w celu wykonania pracy ma wprost wskazany cel jej wydania i ściśle przypisaną numerację. Inne rodzaje wiz umożliwiają podjęcie pracy bez zezwolenia na pracę, ale nie jest to równoznaczne z posiadaniem wizy w celu wykonywania pracy, o której wprost mówi ww. art. 3 ust. 1 pkt 2. Karta Polaka również pozwala podjąć pracę bez obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Wskazał także, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1a ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od 9 grudnia 2021 r., ubezpieczonymi są także inne niż wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 2-3 osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego UE lub EFTA lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, jeśli podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Dalej organ wyjaśnił, że osoba posiadająca Kartę Polaka ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych, tj. stanach polegających na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia. Jak wynika z wykazu świadczeń zdrowotnych udzielonych Stronie w następujących w dniach: 16 września 2019 r., 14 października 2019 r., 18 listopada 2019 r., 22 listopada 2019 r., 26 listopada 2019 r. oraz 16 grudnia 2019 r. świadczenia te były następstwem wypadku, a nie natychmiastową pomocą medyczną, udzieloną w miejscu wypadku lub bezpośrednio po tym zdarzeniu. Zdaniem organu ww. świadczenia były zatem planowane. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanych ustaleń Prezes NFZ uznał, że we ww. dniach Strona przedstawiła inny dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, pomimo że tego prawa nie posiadała. Organ wskazał, że Strona zawarła umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie której mogła w okresie studiów korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej. Jednakże podjęcie pracy na podstawie umowy o pracę nie spowodowało objęcia jej z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Dlatego też, w ocenie organu, we wskazanych w niniejszej decyzji okresach Strona nie była uprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w publicznej służbie zdrowia. Skargę na powyższą decyzję wniosła Strona, domagając się jej uchylenia i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez pełnomocnika (radcę prawnego). Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez brak całościowego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dokumentów potwierdzających uprawnienie Skarżącej do legalnego pobytu i pracy w Polsce i związanego z nimi statusu osoby ubezpieczonej w świetle art. 3 ustawy o świadczeniach, takich jak Karta Polaka i wydana na jej podstawie wiza uprawniająca do pracy, podczas gdy organ miał obowiązek pełnego zbadania, czy Skarżąca jest osobą ubezpieczoną na gruncie ustawy o świadczeniach, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i wydanie decyzji, w której uznano, że Skarżąca nie posiada statutu osoby ubezpieczonej; 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dokumentów potwierdzających uprawnienie Skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej na gruncie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o Karcie Polaka, takich jak Karta Polaka Skarżącej, dokumenty medyczne potwierdzające nagły stan występujący u Skarżącej uprawniający ją do świadczeń zdrowotnych, podczas gdy Skarżąca skorzystała ze świadczeń zdrowotnych w związku z wypadkiem komunikacyjnym, któremu uległa, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i wydanie decyzji, w której uznano, że Skarżąca nie posiada statusu osoby ubezpieczonej na gruncie ustawy o świadczeniach; 3) art. 50 ust. 16 i 18 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o Karcie Polaka przez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że Skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w ramach NFZ tj. nie była osobą ubezpieczoną i jest zobowiązana do poniesienia kosztów opieki zdrowotnej w kwocie 1 253,24 zł, podczas gdy Skarżąca była w tym okresie zatrudniona (umowa o pracę), podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu oraz spełniała przesłanki do uznania jej za osobę ubezpieczoną na gruncie art. 3 ustawy o świadczeniach; 4) art. 50 ust. 16, 18 i 19 ustawy o świadczeniach poprzez ich błędne zastosowanie i nałożenie na Skarżącą obowiązku uiszczenia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w załączniku do decyzji, w wysokości 1 253,24 zł wraz z odsetkami, podczas gdy koszty te zostały już przez Skarżącą uregulowane i organ powinien wziąć tę okoliczność pod uwagę. W uzasadnieniu Strona podniosła argumenty na poparcie ww. zarzutów. Wskazała m.in., że nie można zgodzić się z koncepcją przedstawioną przez organ, że wiza posiadana przez Skarżącą nie była wizą uprawniającą do pracy. Jest to oczywistą nieprawdą. Pojęcie "wizy w celu wykonywania pracy" obejmuje także wizę wydaną w celu realizacji uprawnienia do pracy z Karty Polaka. Nadto Strona podniosła, że art. 66 ust. 1 pkt 1a ustawy o świadczeniach określa osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W grupie tej znajdują się osoby uznane za pracowników w rozumieniu ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230). Definicję pracownika zawiera art. 8 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Innymi słowy Skarżąca była pracownikiem na gruncie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach i konsekwentnie jej pracodawca miał obowiązek odprowadzenia składki zdrowotnej. Obowiązek odprowadzenia składki zdrowotnej idzie w parze z uprawnieniem osoby, za którą tę składkę się odprowadza, do uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podnosząc że przywołane przez Stronę zarzuty dotyczące postępowania nie są uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a., tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2023 r. ustalająca obowiązek Skarżącej poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w załączniku do decyzji, w dniach: 16 września 2019 r., 14 października 2019 r., 18 listopada 2019 r., 22 listopada 2019 r., 26 listopada 2019 r. i 16 grudnia 2019 r., w wysokości 1 253,24 zł i zobowiązującą do zapłaty ww. kwoty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 50 ust. 16, 18 i 19 ustawy o świadczeniach tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.). W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja zapadła w warunkach art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.". Poprzednio wydana w sprawie decyzja została bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, innego aniżeli dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. WSA w Warszawie nakazał organowi ustalenie stanu faktycznego w oparciu o cały materiał dowodowy, który oceni we wzajemnym powiązaniu, oraz wyjaśnienie czy Skarżąca we wskazanych przez organ okresach dysponowała prawem do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na jednej z podstaw dających takie uprawnienie czy też korzystanie z tych świadczeń nastąpiło pomimo braku prawa do tych świadczeń. Związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, w tym również sąd, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W ocenie Sądu, w sprawie organ wywiązał się z obowiązku nałożonego przepisem art. 153 p.p.s.a. i przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób odpowiadający przepisom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zgodnie ze wskazanymi sformułowanymi w wyroku z dnia 27 lutego 2023 r. Skarga została jednakże uwzględniona, albowiem w ocenie Sądu kontrolującego decyzję zaskarżoną, ustalonym w ramach postępowania faktom organ nie nadał właściwego znaczenia, mając na uwadze przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Przypomnieć należy, że z akt sprawy nie wynika, by Skarżąca w okresie objętym decyzją posiadała obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA). Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uznał, że mimo iż Skarżąca była zatrudniona w oparciu o umowę o pracę w okresie objętym decyzją (16 września - 16 grudnia 2019 r.), to nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżąca legitymowała się Kartą Polaka, przyznaną decyzją Konsula RP w O. z dnia [...] lipca 2016 r. (nr sprawy [...]), ważną do 19 lipca 2026 r. oraz wizą – rodzaj wizy: [...], cel wydania: [...]. Z akt sprawy wynika także, że Skarżąca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika W., w okresach: 15 maj – 14 lipiec 2019 r. oraz 5 września 2019 r. – 20 czerwca 2020 r. (zob. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 stycznia 2021 r.). Jednocześnie na podstawie umowy o pracę Skarżąca była zatrudniona w G. w okresach: 5 września – 20 grudnia 2019 r. oraz 21 grudnia 2019 r. – 20 czerwca 2020 r. (por. zaświadczenie z 23.11.2021 r. k. 32-33). Z akt sprawy wynika także, że w wyniku weryfikacji przez Prezesa NFZ podstawy udzielonych świadczeń, placówki medyczne udzielające świadczeń wskazały, że uprawnienia Skarżącej do świadczeń finansowanych ze środków publicznych zostały zweryfikowane pozytywnie na podstawie sprawdzenia w stosownej bazie (por. pismo z 14.07.2023 r. k. 61; oraz pismo z 12.07.2023 r. k. 63). Wskazać nadto należy, że organ ustalił, iż Skarżąca w okresie od 5 grudnia 2016 r. podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartej z [...] Oddziałem Wojewódzkim NFZ umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, przy czym umowa ta uległa rozwiązaniu z dniem 12 lipca 2019 r. w związku z utratą statusu studenta. Stosownie do treści art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, "W przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku: 1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo 1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo 2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6 - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1.". Obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej – ust. 17 art. 50 ustawy o świadczeniach. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu właściwym w okresie udzielania świadczeń, wskazywał, że ubezpieczonymi są: osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zwanego dalej "państwem członkowskim UE lub EOG", lub Konfederacji Szwajcarskiej, które przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy w celu wykonywania pracy, zezwolenia na pobyt czasowy z wyłączeniem zezwolenia udzielonego na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych, zgody na pobyt tolerowany, jeżeli podlegają zgodnie z art. 66 obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego albo ubezpieczają się dobrowolnie na zasadach określonych w art. 68. Stosownie zaś do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc m.in. osobami pozostającymi w stosunku pracy (art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 497). W ocenie Sądu, w sprawie nie jest sporne, że w okresie objętym decyzją Skarżąca posiadała status pracownika w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na fakt ten zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując że Strona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Okoliczność zatrudnienia Skarżącej w okresie objętym decyzją potwierdził, jak już wyżej wskazano, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wskazując że Strona została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia (k. 29 akt adm.). W ocenie Sądu, zawarte w aktach sprawy dokumenty poświadczające, że Skarżąca z tytułu zatrudnienia została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, mają zasadnicze znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do treści art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu na datę udzielania świadczeń), obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. Zaś osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 67 ust. 2 ustawy o świadczeniach). W ocenie Sądu, istotne dla uprawnienia Strony było to, że płatnik składek (pracodawca) zgłosił Skarżącą z tytułu zatrudnienia również do ubezpieczenia zdrowotnego, co zostało potwierdzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Brak jest podstaw do nieuznania tego faktu, a tym samym podstaw do ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń zdrowotnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 14.12.2022 r. VI SA/Wa 2282/22). Inna interpretacja ww. przepisów prowadziłaby do niczym nieuzasadnionego ograniczenia praw Skarżącej, zatrudnionej w Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność ta została dostrzeżona przez ustawodawcę, który dokonał nowelizacji ustawy o świadczeniach. Jak słusznie wskazał organ, na mocy art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2120), w ustawie o świadczeniach dodano do artykułu 3 nową jednostkę – ustęp. 1a w brzmieniu "1a. Ubezpieczonymi są także inne niż wymienione w ust. 1 pkt 2-3 osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego UE lub EFTA, lub Zjednoczonego Królestwa, jeżeli podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1.". W tym zakresie ustawa ta weszła w życie 9 grudnia 2021 r. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, ustalenia faktyczne poczynione w sprawie wskazują, że w stosunku do Strony został spełniony warunek z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. Bezsprzecznie bowiem, będąc zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, zgłoszoną do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek, Skarżąca w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Z wyżej przedstawionych względów Sąd uznał, że Skarżąca została niesłusznie obciążona obowiązkiem poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej o których mowa w rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] października 2023 r. Tym samym, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 50 ust. 16, ust. 17 w powiązaniu z art. 67 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach. W tej sprawie organ nie nadał bowiem właściwego znaczenia faktowi zgłoszenia Skarżącej do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia, mimo że fakt ten ustalił, skupiając się na uprawnieniach Skarżącej wynikających z posiadanej Karty Polaka oraz stosownej wizy. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd uchylił decyzję zaskarżoną i umorzył postępowanie administracyjne, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w powiazaniu z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zasądzona kwota obejmuje wynagrodzenie reprezentującego Stronę pełnomocnika (radcę prawnego) wedle stawki ustalonej zgodnie ze ww. rozporządzeniem. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Pełnomocnik organu wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania we ww. trybie (k. 33), a pełnomocnik Strony powiadomiony o ww. wniosku (k. 56, 58) nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło