VI SA/Wa 644/18
WyrokWSA w Warszawie2018-06-06
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Grzegorz Nowecki, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która w dniu udzielenia jej świadczeń opieki zdrowotnej nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, jest zobowiązana do poniesienia kosztów tych świadczeń, nawet jeśli później dokonano jej wstecznego zgłoszenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie był uprawniony do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ w dniu ich udzielenia, ponieważ nie był wówczas zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Brak ciągłości ubezpieczenia jego ojca spowodował utratę statusu członka rodziny ubezpieczonego, a ponowne zgłoszenie nastąpiło po dacie udzielenia świadczeń. Status studenta nie zwalniał z obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego przez rodziców/opiekunów.Stan faktyczny
Skarżący korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej w czerwcu 2013 r., jednak w tym okresie nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Jego poprzednie zgłoszenie jako członka rodziny ubezpieczonego ojca wygasło w 2002 r. z powodu wyrejestrowania ojca z ubezpieczenia. Ponowne zgłoszenie skarżącego nastąpiło dopiero w grudniu 2013 r. Organy NFZ ustaliły, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu kosztów świadczeń. Skarżący kwestionował te ustalenia, powołując się m.in. na swój status studenta i fakt ubezpieczenia ojca.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Protokolant p.o. ref. staż. Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z [...] stycznia 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24a w związku z art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach"), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "kpa") w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania A. A. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Dyrektor [...]OW NFZ", "organ I instancji") nr [...] z [...] czerwca 2016 r. ustalającą, że skarżący jest obowiązany do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu w dniu 27 czerwca 2013 r. przez W. w [...], w rodzaju: leczenie szpitalne, ustalonych na łączną kwotę 254,90 zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
W dniu 13 października 1999 r. skarżący (urodzony [...] marca 1992 r.) został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny, przez swojego ojca – G. A.. W związku z ustaniem zatrudnienia ojca skarżącego, płatnik składek – "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wyrejestrował go 22 października 2002 r. z ubezpieczenia zdrowotnego, przez co zgłoszenie skarżącego jako członka rodziny również zostało przerwane. Ponowne zgłoszenie skarżącego przez płatnika składek - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), jako członka rodziny G. A. nastąpiło 6 grudnia 2013 r. i trwa do nadal. Przed tą datą, a mianowicie w dniu 27 czerwca 2013 r. (czyli w okresie pomiędzy 22 października 2002 r. i 6 grudnia 2013 r.) skarżący korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej w postaci leczenia szpitalnego, które zostały mu udzielone przez W. w [...].
W toku wszczętego z urzędu przez Dyrektora [...]OW NFZ postępowania administracyjnego, ZUS [...] Oddział w [...] (pismem z 13 sierpnia 2014 r.) poinformował organ I instancji, że skarżący nie figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej oraz innych tytułów, lecz od 6 grudnia 2013 r. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny ubezpieczonego – G.A.. Tę datę zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego (tj. 6 grudnia 2013 r.) potwierdza zaświadczenie ZUS [...] Oddział w [...] z 20 października 2017 r. uchylające zaświadczenie tego organu z 14 marca 2017 r.
Na podstawie danych dotyczących świadczeń zdrowotnych, zgromadzonych w informatycznych systemach rozliczeniowych przez [...]OW NFZ, a także danych z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych oraz z Kompleksowego Systemu Informatycznego przekazanych przez ZUS, organ I ustalił, iż skarżący w okresie od 22 października 2002 r. do 6 grudnia 2013 r. nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem w dniu 27 czerwca 2013 r., kiedy to zostały mu udzielone świadczenia opieki zdrowotnej finansowane przez NFZ, nie był do nich uprawniony.
W oparciu o powyższe ustalenia Dyrektor [...]OW NFZ decyzją z [...] czerwca 2016 r. stwierdził, że skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów świadczeń opieki w łącznej wysokości 254,90 zł.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, do którego załączył kopię legitymacji emeryta - rencisty i zaświadczenie ZUS [...] Oddział w [...] z 4 lipca 2016 r. o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń (oba te dokumenty dotyczyły ojca skarżącego).
Pismem z 7 lutego 2017 r. Prezes NFZ poinformował skarżącego o możliwości dokonania zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173; dalej: "ustawa nowelizująca ustawę o świadczeniach"). Pouczył, iż warunkiem nieobciążania kosztami leczenia jest dokonanie przez płatnika składek (np. w przypadku pracownika - przez pracodawcę, w przypadku zleceniobiorcy – przez zleceniodawcę, a w przypadku emeryta/rencisty – przez organ emerytalno-rentowy), "wstecznego" (prawidłowego) zgłoszenia członka rodziny. W tym celu w terminie do 90 dni od wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach, tj. do 12 kwietnia 2017 r. należy dokonać, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach, wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Przy czym zgłoszenie to powinno obejmować okres kiedy zostały udzielone świadczenia będące przedmiotem decyzji dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ. W przypadku dokonania powyższej czynności, nie byłoby wszczynane lub byłoby umorzone wszczęte już postępowanie administracyjne ustalające obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Nadto poinformowano skarżącego, że będzie uwzględniane wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach.
Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu 14 lipca 2017 r., lecz skarżący nie skorzystał z możliwości zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego.
Powołaną na wstępie decyzją Prezes NFZ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Powołując się na zgromadzone w sprawie dokumenty, wskazał, że przed datą udzielonych świadczeń skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny G. A. (ojca skarżącego) od 13 października 1999 r., a w związku z wyrejestrowaniem ojca skarżącego z ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 22 października 2002 r. przez płatnika składek ("[...]" Sp. z o.o.), zgłoszenie skarżącego jako członka rodziny również zostało przerwane i był to jego ostatni tytuł poprzedzający datę udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej. Kolejne zgłoszenie skarżącego przez płatnika składek (ZUS) jako członka rodziny G. A. nastąpiło dopiero 6 grudnia 2013 r., a zatem już po udzielonych świadczeniach. Tym samym w dniu 27 czerwca 2013 r., czyli w dacie udzielenia skarżącemu świadczeń, nie będąc zgłoszonym do ubezpieczenia zdrowotnego, nie posiadał on prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ.
Utrata tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny, wraz z przerwaniem zgłoszenia głównego ubezpieczonego, dla uzyskania prawa do świadczeń wymaga dokonania kolejnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu własnego, jako członka rodziny albo zawarcia umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Odnosząc się do przedłożonej przez skarżącego przy piśmie z 16 kwietnia 2016 r. kopii legitymacji studenckiej Politechniki [...] potwierdzającej, że w okresie udzielonych świadczeń był on studentem tej uczelni, a także argumentu, iż "posiadał ubezpieczenie zdrowotne z tytułu obligatoryjnego ubezpieczenia z mocy prawa", organ II instancji przytoczył treść art. 66 ust. 1 pkt 20 i art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach. Na kanwie tych przepisów wyjaśnił, że posiadanie przez skarżącego statusu studenta, przy braku aktualnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, nie zmienia stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Również Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego EKUZ, której kopię skarżący dołączył do ww. pisma z 16 kwietnia 2016 r. (opatrzona datą ważności: 8 czerwca 2014 r.), nie stanowi potwierdzenia, iż w dniu 27 czerwca 2013 r. był on zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący przyznał w odwołaniu, iż karta EKUZ została mu wydana 3 stycznia 2014 r., co jak najbardziej mogłoby potwierdzać, iż wtedy był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Jak już wyżej podano, zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego nastąpiło 6 grudnia 2013 r., zatem od tego czasu mógł on uzyskać kartę EKUZ. Natomiast w żadnym wypadku, organ I instancji nie twierdził, jak zarzuca skarżący, iż na podstawie karty EKUZ następuje zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego.
W kwestii załączonych do odwołania kopii legitymacji emeryta - rencisty i zaświadczenia ZUS [...] Oddział w [...] z 4 lipca 2016 r. o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń, Prezes NFZ stwierdził, że dokumenty te nie są istotne w przedmiotowej sprawie, ponieważ dotyczą ojca skarżącego i nie potwierdzają, iż w dniu udzielenia skarżącemu świadczenia (27 czerwca 2013 r.) był on zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Nabycie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego przez daną osobę, nie powoduje automatycznie, iż członkowie rodziny tej osoby uzyskują zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Nie ma bowiem znaczenia, iż zgodnie z ww. zaświadczeniem ZUS, G. A. (ojciec skarżącego) był we wskazanej w nim dacie i jest nadal zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego.
Powyższa decyzja organu II instancji stała się przedmiotem skargi skarżącego do tut. Sądu. W skardze skarżący zarzucił naruszenie przepisów kpa, a w szczególności:
1. normy wynikającej z art. 107 § 3 kpa poprzez niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygniecie, jakie dowody przeprowadzone przez Dyrektora [...]OW NFZ uznał za wiarygodne, a którym wiarygodności odmówił oraz niewyjaśnienie dokładnie podstawy prawnej w drodze interpretacji z zachowaniem przyjętych i utrwalonych w tego rodzaju postępowaniach zasad i metod interpretacji prawa,
2. normy wynikającej z treści art. 7 kpa poprzez zaniechanie przez Dyrektora [...]OW NFZ dokładnego wyjaśnienia sprawy przed wydaniem decyzji w stosunku do skarżącego w przedmiotowej sprawie,
3. normy wynikającej z treści art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych dowodów wchodzących w rachubę w przedmiotowej sprawie w postaci wyjaśnień skarżącego i faktów na okoliczność braku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego.
Ponadto skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1. normy wynikającej z treści art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek sama zgłosić członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego w myśl art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach, w sytuacji gdy zgłoszenie nie upadło w stosunku do skarżącego w okolicznościach przedmiotowej sprawy,
2. normy wynikającej z treści art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie przez Prezesa NFZ, że skarżący nie ma ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny,
3. normy wynikającej z treści art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie przez Prezesa NFZ, że skarżący nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu,
4. naruszenie normy wynikającej z treści art. 74 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie przez Prezesa NFZ, że obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego spoczywał na ojcu skarżącego (tj. G. A.) lub na skarżącym, a nie na ZUS [...] Oddział w [...],
5. normy wynikającej z treści art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że zgłoszenie powinno być dokonane powtórnie w stosunku do skarżącego po wyrejestrowaniu jego ojca z ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 22 października 2002 r. przez płatnika składek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...],
6. naruszenie normy konstytucyjnej wynikającej z treści art. 68 ust. 2 Konstytucji RP przez Prezesa NFZ z uwagi na fakt naruszenia dostępu do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej skarżącego w sposób niedopuszczalny w okolicznościach przedmiotowej sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z [...] stycznia 2018 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...]OW NFZ z [...] czerwca 2016 r. nie naruszają prawa tak procesowego, jak i materialnego.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniach, ubezpieczonymi są także członkowie rodzin osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, zamieszkujący na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), jeżeli nie są osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 2 i 3, ani nie są osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji.
Według art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach, za członków rodziny uznaje się następujące osoby:
a) dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, uczelni lub jednostce naukowej prowadzącej studia doktoranckie - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,
b) małżonka,
c) wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.
Stosownie do treści art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 tej ustawy oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. Powyższego przepisu nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy o świadczeniach (tj. funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego) oraz członków ich rodzin (art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 67 ust. 2 ustawy o świadczeniach). Natomiast w myśl art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy NFZ), osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.
Według brzmienia art. 74 ustawy o świadczeniach (obowiązującego w dacie rozstrzygania przez organy NFZ), do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, osób wymienionych w art. 75 i art. 76 oraz członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych lub do ubezpieczenia społecznego rolników oraz wyrejestrowywania z tych ubezpieczeń, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 1-2a, art. 77 i art. 86 ust. 6. Z kolei z treści art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) wynika, że zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych osób objętych obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Skarżący kwestionuje zarówno poczynione przez organy NFZ ustalenia faktyczne, jak też ich ocenę prawną. W skardze stwierdził bowiem, że wyrejestrowanie jego ojca G. A. przez płatnika składek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie miało wpływu na pozbawienie go ubezpieczenia zdrowotnego, a ponowne zgłoszenie (w dniu 6 grudnia 2013 r.) nastąpiło "z ostrożności procesowej i pod bezprawnym naciskiem", podczas gdy było to zbędne. Skarżący podnosi również, iż ubezpieczenie zdrowotne jego ojca nigdy nie zostało przerwane, ponieważ płatnik składek jakim był [...] Sp. z o.o. został automatycznie zastąpiony przez ZUS (w związku z nabyciem przez jego ojca uprawnień rentowych), a NFZ nie wykazał w sposób konkretny takiej przerwy. Natomiast w piśmie z 16 kwietnia 2016 r. (stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie organu I instancji o wszczęciu postępowania administracyjnego) skarżący wywodził nieprzerwane objęcie jego osoby ubezpieczeniem zdrowotnym ze swojego statusu studenta Politechniki [...], a także z faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez jego wstępnych (rodziców, dziadków), które automatycznie, z mocy prawa obejmuje jego jako zstępnego.
Wywody skarżącego są całkowicie chybione. Przede wszystkim dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie wskazują na brak ciągłości w ubezpieczeniu ojca skarżącego. Mianowicie po wyrejestrowaniu G. A. przez płatnika składek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (w związku z ustaniem zatrudnienia), ojciec skarżącego nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 22 października 2002 r. do 31 października 2002 r., a jego kolejny okres ubezpieczenia rozpoczął się 1 listopada 2002 r. Tak więc nie polega na prawdzie twierdzenie skarżącego, iż w miejsce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] jako płatnika składek automatycznie wstąpił ZUS. Ustanie zatrudnienia ojca skarżącego przerwało ubezpieczenie zdrowotne skarżącego jako zgłoszonego do ubezpieczenia w charakterze członka rodziny. Ponowne ubezpieczenie skarżącego w tym charakterze wymagało zgłoszenia, które nastąpiło 6 grudnia 2013 r., a więc po dacie udzielenia mu świadczeń opieki zdrowotnej.
W kwestii argumentu w postaci studiowania na uczelni w okresie udzielonych świadczeń (co potwierdza przedłożona przez skarżącego kopia legitymacji studenckiej), należy wskazać na art. 66 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Stosownie do treści tego przepisu, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1. Zgodnie zaś z art. 66 ust, 2 ustawy o świadczeniach, status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28a, 30 i 33. W świetle powyższych regulacji, obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego studenta do ukończenia 26 roku życia, posiadającego status członka rodziny, spoczywa na rodzicach/opiekunach. Dopiero w przypadku, gdy rodzice/opiekunowie nie są osobami ubezpieczonymi w Polsce i w żadnym innym państwie EFTA, zgłoszenia takiego może dokonać szkoła wyższa - na wniosek osoby zainteresowanej.
Z przytoczonych wyżej unormowań wynika, iż wobec skarżącego rodzice nie dopełnili obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny (dziecko kształcące się do ukończenia 26 lat) osoby ubezpieczonej. Skarżący w dacie udzielenia mu świadczeń miał 21 lat. Takie zachowanie wypełnia dyspozycję wykroczenia przewidzianego w art. 193 pkt 6 ustawy o świadczeniach (kto będąc ubezpieczonym, nie informuje podmiotu właściwego do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o okolicznościach powodujących konieczność zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny podlega karze grzywny). Brak jest jakichkolwiek podstaw do wnioskowania automatycznego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym członka rodziny ubezpieczonego z faktu posiadania przez skarżącego statusu studenta czy też podlegania przez jego ojca (lub innych wstępnych) ubezpieczeniu zdrowotnemu w dacie udzielenia skarżącemu świadczeń opieki zdrowotnej.
W konsekwencji skarżący nie był osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z których skorzystał w dniu 27 czerwca 2013 r.
Również wydanie skarżącemu w dniu 3 stycznia 2014 r. karty EKUZ w żaden sposób nie świadczy o podleganiu przez niego ubezpieczeniu zdrowotnemu w dniu udzielenia świadczeń (tj. 27 czerwca 2013 r.). Oznacza jedynie, że w dacie wydania tego dokumentu skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, co odpowiada poczynionym przez organy NFZ ustaleniom, iż w wyniku ponownego zgłoszenia skarżący od 6 grudnia 2013 r. do nadal jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 68 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, iż obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Skarżący błędnie interpretuje ten przepis wywodząc z niego niczym nieograniczone prawo obywateli do opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Tymczasem art. 68 ust. 2 Konstytucji RP formułuje zasadę równego dostępu, ale w granicach określonych ustawami. Zatem nie jest to dostęp bezwarunkowy, lecz dostęp pod warunkiem spełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o świadczeniach. Właśnie - w ramach konstytucyjnie zagwarantowanego równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej - skarżący nie spełniał warunków określonych ustawą o świadczeniach, aby opieka ta mogła być sfinansowana ze środków publicznych.
Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że skarżący mógł działać w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, iż przysługiwało mu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w dniu ich udzielenia (vide art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach). W toku całego postępowania administracyjnego skarżący polemizował ze stanowiskiem organów NFZ, będąc przekonany o słuszności swoich poglądów. Z tych względów zignorował (zawarte w piśmie Prezesa NFZ z 7 lutego 2017 r. doręczonym mu 14 lutego 2017 r.) pouczenie organu odwoławczego o możliwości dokonania wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach. W piśmie z 28 marca 2017 r. skarżący oświadczył, że w sposób niepodważalny posiada ubezpieczenie od 17 października 2003 r., tj. od dnia nabycia prawa do renty przez ubezpieczonego (jego ojca). Powołał się przy tym na zaświadczenie ZUS Oddział [...] w [...] z 14 marca 2017 r., które zostało uchylone zaświadczeniem tego organu z 20 października 2017 r.
Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że stosownie do treści art. 50 ust. 15 pkt 2 ustawy o świadczeniach, NFZ nie mógł odmówić świadczeniodawcy, z którym łączyła go umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zapłaty za świadczenia z powodu braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która je uzyskała, jeżeli świadczeniobiorca w terminie przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, iż skarżący złożył w dniu 27 czerwca 2013 r. oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej (vide ww. oświadczenie – w aktach administracyjnych sprawy).
Reasumując, stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji NFZ zostało uzasadnione w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organy argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów NFZ, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło