VI SA/Wa 646/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań próbek oddala skargę A. Sp. j. [...] z siedzibą w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej - Prezes UOKiK) z [...] stycznia 2010 r. nr [...], który po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej zobowiązania przedsiębiorcy A. Sp. j. [...] do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki estru stanowiącego samoistne paliwo, niespełniającego wymagań jakościowych, utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] listopada 2009 r. nr [...]. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)- dalej k.p.a. oraz art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. nr 169, poz. 1200 ze zm.). Postępowanie faktyczne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg. Na podstawie wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez Instytut Nafty Gazu, Prezes UOKiK stwierdził, że pobrana w dniu [...] lutego 2009 r. na stacji paliw A. Sp.j. [...] ( dalej jako skarżący) próbka estru stanowiącego samoistne paliwo niespełniała wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli §1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2006 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. Nr 166, poz. 1182) dalej: rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych, w zakresie parametrów – temperatura zapłonu [...]. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw Zarządzającym jest Prezes UOKiK. W związku z powyższym Prezes UOKiK na podstawie art. 24 ust.1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, zobowiązał przedsiębiorcę A. Sp. j. R. [...] do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki estru stanowiącego samoistne paliwo [...], w wysokości 4771,42 zł (łączny koszt badania z VAT). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona postępowania oświadczyła, że A. Sp. j. [...] zakupiła kontrolowaną stację paliw w dniu [....] stycznia 2009 r. wraz z paliwem znajdującym się na stacji paliw, w tym również zakwestionowanym estrem stanowiącym samoistne paliwo i nie miała żadnego wpływu na jakość paliw w zbiornikach na terenie stacji paliw przy ul. [...] w [...]. Jak twierdzi strona postępowania, przed zakupem uzyskała od zbywcy , [...], świadectwo jakości paliwa oraz pisemne zapewnienie sprzedawcy o spełnianiu przez sprzedawane paliwo norm jakościowych. Strona postępowania zarzuciła ponadto, że [...] Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej zmienił podmiot kontrolowany z poprzedniego właściciela stacji na A. Sp. j. [...], oraz że pełną odpowiedzialność za niewłaściwą jakość kontrolowanego estru stanowiącego samoistne paliwo powinien ponieść poprzedni właściciel stacji [...]. W piśmie złożonym w postępowaniu odwoławczym pełnomocnik strony wnosił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania inspektorów przeprowadzających kontrolę oraz z dokumentów "upoważnień imiennych" nr [...] i [...] z [...] stycznia 2009 r. w celu ustalenia podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za wprowadzenie do obrotu paliwa niespełniającego wymagań jakościowych. Wskazywał, że inspektorzy Wojewódzkiej inspekcji Handlowej [...] przybyli na stację paliw [...] lutego 2009 r. w celu kontynuowania kontroli i dowiedziawszy się, że stacja zmieniła właściciela, "z dnia na dzień" zmienili podmiot kontrolowany, tj. zamiast firmy [...] rozpoczęli kontrolę bez zachowania ustawowych terminów. Prezes UOKiK, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podstawą do zobowiązania przedsiębiorcy A. Sp. j. [...] do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki estru stanowiącego samoistne paliwo, były wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez niezależne, akredytowane laboratorium Instytut Nafty i Gazu [...], które wykazały, że oferowany w dniu kontroli tj. [...] lutego 2009 r. ester stanowiący samoistne paliwo o numerze próbki [...], nie spełniał wymagań jakościowych określonych w §1 rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych, ze względu na w.w. parametry. Powołał się na art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, który stanowi, że jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Z protokołu kontroli wynika, że w dniu [...] lutego 2009 r. kontrolowany był przedsiębiorca A. Sp. j. [...]. Pobrana w tym dniu próbka estru stanowiącego samoistne paliwo nie spełniała wymagań jakościowych określonych w cyt. Ustawie. i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych. W związku z tym, odpowiedzialność za wprowadzanie złej jakości paliwa ponosi kontrolowany przedsiębiorca. Wobec zbywcy stacji toczy się osobne postępowanie administracyjne dotyczące niewłaściwej jakości paliwa, które zostało wszczęte na skutek wcześniejszej kontroli. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw w przypadku stwierdzenia, w wyniku kontroli, niewłaściwej jakości paliwa Zarządzający niezwłocznie wyznacza przedsiębiorcę, który dostarczył paliwo do przedsiębiorcy, u którego stwierdzono paliwo niewłaściwej jakości, w celu przeprowadzenia kontroli. W związku z powyższym w dniu [...] lutego 2009 r. pobrano do kontroli próbki estru stanowiącego samoistne paliwo w Bazie Paliw Rafineria [...], należącym do [...]. W wyniku badań przeprowadzonych przez akredytowane laboratorium Instytut Nafty i Gazu [...] ustalono, że oferowany w dniu kontroli ester stanowiący samoistne paliwo spełnia wymagania jakościowe określone w rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych. Zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliwa, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a także maszynach nieporuszających się po drogach. Załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych, wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw określa wymagania jakościowe dla estrów stanowiących samoistne paliwo. Według ww. rozporządzenia: temperatura zapłonu powinna wynosić min. 120°C a zawartość siarki powinna wynosić max. 10,0 mg/kg. Wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez niezależne, akredytowane laboratorium Instytut Nafty i Gazu [...] wykazały, że oferowany w dniu kontroli na stacji paliw A. Sp. j. [...] ester stanowiący samoistne paliwo o numerze próbki[...], nie spełniał tych wymagań jakościowych ze względu na parametry: temperatura zapłonu (wynik badania próbki: 79°C, przy normie min. 120°C) oraz zawartość siarki (wynik badania próbki: 21,8 mg/kg, przy normie max. 10 mg/kg). W skardze na w/w decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów procesu. Podniosła naruszenie przepisów: art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wypowiedzenia się strony (pismo strony z dnia 15.01.2010 r.) w sprawie w toku postępowania odwoławczego, art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe doręczenia w toku postępowania administracyjnego w obu instancjach, tj. zamiast doręczeń bezpośrednio pełnomocnikowi organ dokonywał doręczeń stronie, - art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie a także brak merytorycznego ustosunkowania się organu do wniosku dowodowego (przemilczenie) strony zgłoszonego pismem z dnia 15 stycznia 2010 r., - art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, poprzez błędne ustalenie, że równowartość przeprowadzonych badań laboratoryjnych oznacza koszt przeprowadzenia badania z podatkiem od towarów i usług (VAT), - art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, poprzez błędne ustalenie, że kontrolowanym w znaczeniu tej ustawy była spółka A. sp.j., a nie zbywca całej stacji paliw wraz z pozostałym w niej paliwem – [...]. W uzasadnieniu skarżący podnosili te same okoliczności, że pominięto fakt nabycia przez Spółkę będącego w toku kontroli paliwa w czasie dokonania transakcji sprzedaży. Oznacza to, że w dniu sprzedaży paliwa była prowadzona już kontrola tego paliwa tyle, że podmiotem kontrolowanym była H. J. Kontrola jakości paliwa przez [...] WIIH została przeprowadzona w dniu [...] lutego 2009 r., a więc zaledwie w trzy dni po dokonaniu zakupu paliwa, które nie było w tym czasie transportowane. Ponadto skarżąca dokonała aktów staranności przy nabyciu paliwa od H. J., uzyskała przed zakupem paliwa świadectwo jakości oraz pisemne zapewnienie sprzedawcy o spełnieniu przez sprzedawane paliwo norm jakościowych. Spółka nie uzyskała od zbywcy informacji o toczącej się kontroli lub zamiarze jej wszczęcia przez [...]WIIH. Zaskarżona decyzja pomija wnioski strony z [...] stycznia 2010 r., zgłoszone w terminie wyznaczonym przez UOKIK. Taki stan rzeczy oznacza według skarżącej spółki naruszenie art. 10 ust. 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Ponadto organ z pogwałceniem przepisu art. 40 § 2 k.p.a. pomijał przy doręczeniach pism pełnomocnika ustanowionego przez skarżącą spółkę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a. Konsekwentnie stanowi on dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Nie ulega zatem wątpliwości, iż podmiotem kontrolowanym był skarżący i on oferował w sprzedaży paliwo nie spełniające wymagań jakościowych, nie zaś jak to sugeruje - inny podmiot. W związku z tym, odpowiedzialność za wprowadzanie złej jakości paliwa ponosi kontrolowany przedsiębiorca. Strona została poinformowana, że wobec zbywcy stacji toczy się oddzielne postępowanie administracyjne, które zostało wszczęte w skutek wcześniejszej kontroli. Koszt przeprowadzonych badań wynika z faktury wystawianej przez akredytowane laboratorium dla Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zaś przepis art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, obliguje kontrolowanego do uiszczenia równowartości przedmiotowych kosztów. Organ przyznał, że zaskarżona decyzja została skierowana do strony postępowania, nie zaś do ustanowionego przez nią pełnomocnika. Jednakże stwierdził, iż pełnomocnik otrzymał decyzję, która została mu dostarczona przez stronę, co wynika z treści wniesionej za pośrednictwem pełnomocnika skargi z dnia [...] lutego 2010 r., zawierającej numer zaskarżonej decyzji. Okoliczność nieprawidłowego doręczenia stronie decyzji organu drugiej instancji, nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarówno poprzedni właściciel stacji jak i obecny wprowadzili do obrotu ester stanowiący samoistne paliwo niespełniający wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie kwestionuje przeprowadzenia kontroli u poprzedniego właściciela o czym jest informacja w decyzji II instancji. Brak merytorycznego ustosunkowania się do pisma z dnia [...] stycznia 2010 r. nie ma wpływu na sytuację strony. Wnioskowane w piśmie dowody dotyczą okoliczności bezspornych i tym samym ich przeprowadzenie byłoby całkowicie bezcelowe. Rozbieżność stanowisk odnosi się tutaj tylko i wyłącznie do interpretacji przepisów regulujących pojęcie kontroli oraz kontrolowanego. Obowiązujące w dniu kontroli przepisy art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw stanowią, iż kontrolę jakości paliw u przedsiębiorców oraz biopaliw ciekłych u rolników wytwarzających je na własny użytek wszczyna i przeprowadza inspektor, na podstawie pisemnego upoważnienia imiennego do przeprowadzenia kontroli jakości paliw, po okazaniu legitymacji służbowej. Przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej, art. 2 pkt 8, wprowadzają pojęcie kontrolowanego. Stanowią iż kontrolowanym jest przedsiębiorca, którego działalność jest kontrolowana. W dniu [...] lutego 2009 r. kontrolowana była działalność skarżącego. Okoliczność, iż nabył on kilka dni wcześniej stację paliw od innego podmiotu ma tutaj tylko takie znaczenie, że inspektorzy Inspekcji Handlowej, którzy pojawili się na stacji w dniu [...] lutego 2009 r. nie mogli kontynuować poprzedniej kontroli. Wszczęli więc nową, do czego upoważniało ich obowiązujące prawo. Nie było w tamtym okresie żadnego przepisu, który ograniczałby prawo inspektorów do wszczęcia kontroli, w stanie faktycznym, który miał miejsce w niniejszej sprawie. Odmienne rozumowanie, że kontrolowanym w dniu [...] lutego 2009 r. był zbywca, rażąco naruszyłoby podstawowe zasady postępowania administracyjnego w stosunku do zbywcy, wykluczając go z procesu kontroli tego dnia. Zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów zawartych w art. 7 i art. 8 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwalał na pełną i dogłębną analizę sprawy. W celu realizacji zasady z art. 8 k.p.a. konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Analiza zebranych w sprawie materiałów oraz działań Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazuje, iż zasady powyższe zostały w pełni dotrzymane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie istotą sporu jest ocena, czy skarżący ponoszą odpowiedzialność administracyjną za wyniki przeprowadzonych badań, a co za tym idzie koszty tych badań, w sytuacji, gdy kontrola obejmowała paliwo, pozostawione im przez poprzedniego właściciela kontrolowanej stacji paliw oraz w sytuacji, gdy skarżąca dokonała aktów staranności przy nabyciu paliwa od H. J.: uzyskała przed zakupem paliwa świadectwo jakości oraz pisemne zapewnienie sprzedawcy o spełnieniu przez sprzedawane paliwo norm jakościowych. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 24 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, stanowiący w ust. 1, że jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. 2. W przypadku, o którym mowa w art. 22 ust. 3, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej pobiera od kontrolowanego zaliczkę w wysokości kosztów badania próbki kontrolnej. 3. Jeżeli badanie próbki kontrolnej nie wykaże naruszenia wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 2 albo art. 4 ust. 2, albo art. 5 ust. 2, albo art. 6 ust. 3, uznaje się, że badane paliwo spełnia te wymagania. W takim przypadku zwraca się kontrolowanemu zaliczkę, o której mowa w ust. 2. 4. Zarządzający ustala wysokość należności pieniężnej, o której mowa w ust. 1, na podstawie faktury wystawionej przez kierownika akredytowanego laboratorium, w którym wykonano badania próbki, a w przypadku gdy badania próbki wykonano w laboratorium prowadzonym przez Inspekcję Handlową - na podstawie ustaleń kierownika tego laboratorium. 5. Kontrolowany jest obowiązany uiścić należność pieniężną, o której mowa w ust. 1, na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 6. Wpływy z tytułu należności, o których mowa w ust. 1, stanowią dochód budżetu państwa. 7. Należności, o których mowa w ust. 1, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Okoliczności faktyczne ustalone w czasie kontroli dokonanej w dniu 3 lutego potwierdziły, że wprowadzającym do obrotu przedmiotowe paliwo w dniu kontroli, był skarżący, a nie jego poprzednik. Zatem to on ponosi odpowiedzialność administracyjną, która nie opiera się na zasadzie winy. Podnoszone zaś okoliczności nabycia tego paliwa wraz ze stacją od poprzedniego właściciela i poniesiona z tego tytułu szkoda mogą stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych, nie mają jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy. Także nie mają istotnego wpływu na rozstrzygnięcie uchybienia procesowe związane z niedoręczeniem pełnomocnikowi strony pisma informującego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, bowiem pełnomocnik wykorzystał tę możliwość i zajął stanowisko w postępowaniu odwoławczym. Okoliczność, że organ odwoławczy nie wypowiedział się na okoliczność zgłoszonych wniosków dowodowych, mimo, ze ich nie dopuścił, niewątpliwie jest także uchybieniem procesowym, ale nie mającym istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Okoliczności te zostały bowiem przyznane przez organ w odpowiedzi na skargę, jako bezsporne. Kwestią istotną w zakresie uchybień organu jest niedoręczenie pełnomocnikowi strony decyzji II instancji, a doręczenie go stronie. W okolicznościach niniejszej sprawy, czyli w sytuacji, kiedy pełnomocnik strony w terminie złożył skargę do WSA w Warszawie należy uznać, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego. Została wprawdzie doręczona stronie z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., ale to uchybienie nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, skoro strona doręczyła decyzję pełnomocnikowi, który sporządził i złożył skargę do tutejszego Sądu z zachowaniem terminu. Należy przyznać rację organowi, że inspektorzy Inspekcji Handlowej, którzy pojawili się na stacji w dniu [...] lutego 2009 r. nie mogli kontynuować kontroli przeciwko poprzedniemu właścicielowi. Także z protokołu kontroli wynika, że wobec skarżących kontrola rozpoczęta została w dniu [...] lutego 2009 r. jako nowa i nie było przepisu, który ograniczałby prawo inspektorów do wszczęcia kontroli, w stanie faktycznym, mającym miejsce w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, Sąd po myśli art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.