VI SA/Wa 650/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Ewa Marcinkowska WSA Andrzej Wieczorek Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r. sprawy ze skargi R. W. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. w punkcie 2. R. W. wniosła skargę na uchwałę nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2004 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż skarżąca R. W. przystąpiła do konkursu na aplikację radcowską w roku 2000 w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W.. Uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. odmówiła wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich w roku 2000/2001 z uwagi na uzyskanie przez nią zbyt małej liczby punktów w postępowaniu konkursowym. Skarżąca wniosła odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. powołując się w uzasadnieniu tej uchwały na wyniki przeprowadzonego postępowania konkursowego na aplikację. W dniu [...] kwietnia 2004 r. skarżąca skierowała do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a. w tej sprawie oraz w sprawie zakończonej uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2001 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. przekazała wniosek, w części dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2000 r., do rozpoznania według właściwości Krajowej Radzie Radców Prawnych. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz w sprawie zakończonej uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych w W. nr [...] z dnia [...] października 2000 r. stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że nie znalazła podstaw do wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich, gdyż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. stwierdził, że przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją – do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał – korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi tego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego. Następnie uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Krajowa Rada Radców Prawnych uchyliła swoją uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. i ponownie odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2000 r. oraz wyłączyła do odrębnego rozpoznania sprawę odwołania od uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. dotyczącej odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. W uzasadnieniu tej uchwały Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. została uchylona, gdyż została podjęta w sprawach, które powinny być rozpoznane odrębnie oraz zawierała błędne pouczenie. Ponownie natomiast uznała, że brak podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2000 r., gdyż w sprawie tej nie występują formalne przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 k.p.a. oraz brak też podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145a k.p.a., z uwagi na treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. R. W. wystąpiła w dniu [...] listopada 2004 r. do Krajowej Rady Radców Prawnych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004 r., uchylenie tej uchwały oraz wznowienie postępowania w sprawie jej wpisu na listę aplikantów radcowskich. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. skarżąca stwierdziła, że spełnione zostały formalne przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., natomiast uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy powszechnie wiążącej i nie może ograniczać jej prawa do żądania wznowienia postępowania. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówiła ponownie wznowienia postępowania w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że przepisy art. 33 i art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych w dacie podejmowania uchwał o odmowie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich były zgodne z Konstytucją RP i, jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że brała udział w konkursie na aplikację, a więc przesłanki z art. 33 ustawy o radcach prawnych zostały spełnione. Tryb przeprowadzania konkursów został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, a więc Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. i Krajowa Rada Radców Prawnych bezprawnie odmówiły wpisania jej na listę aplikantów. Uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na które powołuje się Krajowa Rada Radców Prawnych w swoich uchwałach, nie ma natomiast mocy powszechnie wiążącej i nie może ograniczać prawa skarżącej do żądania wznowienia postępowania zgodnie z art. 145a k.p.a. Skarżąca spełnia wszystkie wymogi do ubiegania się o wpis na listę aplikantów, gdyż spełnia warunki z art. 24 ust. 1 pkt 3-5 ustawy o radcach prawnych oraz przystąpiła do konkursu na aplikację (art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych). Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie powołując te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała nr [...] z dnia [...] października 2004 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich naruszają prawo. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 4 marca 2004 r. orzekł, że art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Z uwagi na to, że przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzania konkursów na aplikację radcowską, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. Konkurs, w którym brała udział skarżąca, został przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez Krajową Radę Radców Prawnych na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu art. 60 pkt. 8b ustawy o radcach prawnych. Zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu miały więc istotny wpływ na treść uchwały nr [...] z dnia [...] października 2000 r. podjętej przez Krajową Radę Radców Prawnych w przedmiocie odmowy wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiające wznowienia postępowania w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich podjęte zostały już po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny, że przepisy na podstawie których przeprowadzono konkurs są sprzeczne z Konstytucją RP. W ocenie Sądu należy więc podzielić argumentację strony skarżącej i uznać, że w takim wypadku znajduje zastosowanie art. 145a k.p.a. stanowiący, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą prawomocnej decyzji stanowi podstawę wznowienia postępowania. Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają bowiem walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skarga o wznowienie postępowania administracyjnego wniesiona została przez skarżącą w ustawowym terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a więc w konsekwencji Krajowa Rada Radców Prawnych zobowiązana była podjąć uchwałę o wznowieniu postępowania w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich zakończonego uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2000 r. Oparte na Regulaminie uchwalonym przez Krajową Radę Radców Prawnych zasady konkursu zorganizowanego w 2000 r. przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. miały bowiem zasadniczy wpływ na ostateczny wynik rozstrzygnięcia podjętego w dniu [...] października 2000 r. przez Krajową Radę Radców Prawnych. Regulamin stanowiący podstawę prawną uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2000r. utrzymanej w mocy uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] października 2000 r. został uchwalony na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych. Stosownie zaś do art. 145a § 1 k.p.a., w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym konieczne więc będzie ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy ustawy o radcach prawnych. Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż skutkiem niniejszego rozstrzygnięcia Sądu nie powinno być ani wznowienie konkursu przeprowadzonego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. w 2000 r., ani wzruszenie jego rezultatu, lecz jedynie wznowienie postępowania w przedmiocie wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich i jego przeprowadzenie z poszanowaniem wszelkich zasad wyrażonych w Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną uchwałę nie przesądza o ostatecznym wyniku wznowionego postępowania, a więc w kwestii, czy skarżąca R. W. ma być wpisana na listę aplikantów radcowskich. Uprawnienie to jest bowiem zastrzeżone do wyłącznej kompetencji organów samorządu radcowskiego. Sąd nie zgodził się natomiast z argumentacją przedstawioną przez Krajową Radę Radców Prawnych, z powołaniem się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, odnośnie braku podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 a § 1 k.p.a. W uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia 18 lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie rozważania odnośnie zakresu obowiązywania jego wyroku w stosunku do rozpoczętych i przeprowadzonych już postępowań konkursowych na aplikacje, jednak uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy powszechnie wiążącej. Tym samym Krajowa Rada Radców Prawnych niezasadnie, powołując się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w sposób niedopuszczalny podważyła możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia przez Trybunał o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, która to możliwość jest gwarantowana przez przepis art. 190 Konstytucji RP i art. 145a § 1 k.p.a. W tak ustalonym stanie faktycznym pozbawienie skarżącej prawa do wznowienia postępowania prowadziłoby do zakwestionowania istoty gwarancji konstytucyjnych i tolerowania w państwie prawnym skutków wywołanych przez przepis prawa niezgodny z Konstytucją RP. W niniejszej sprawie doszło więc do naruszenia przez Krajową Radę Radców Prawnych przepisu art. 145a § 1 kpa przez błędną jego wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.