VI SA/Wa 652/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu J. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego J. K. (dalej też jako skarżący) złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z podanych przez skarżącego w formularzu wynikało, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. Skarżący oświadczył, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1763 zł netto miesięcznie, natomiast jego żona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1856 zł netto miesięcznie. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) zeznania podatkowego skarżącego i żony skarżącego za rok 2017, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) ostatnich przekazów pocztowych świadczeń emerytalnych skarżącego i żony skarżącego ewentualnie ostatnich decyzji określających wysokość uzyskiwanych świadczeń, c) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i żonę skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli skarżący oraz żona skarżącego nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia). W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do Sądu pismo z dnia 29 czerwca 2018 r., w którym oświadczył, że nie jest w stanie przedstawić żądanych przez sąd dokumentów, albowiem rozliczeniami zajmowała się żona skarżącego, z którą kontakt jest utrudniony ze względu na zły stan zdrowia. Skarżący do pisma załączył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o odmowie zawieszenia postepowania egzekucyjnego oraz postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej w [...] uchylające powyższe postanowienie. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił w pełni. Skarżący na wezwanie Sądu nie przesłał dokumentów potwierdzających uzyskiwane przez skarżącego oraz żonę skarżącego dochody z tytułu pobierania świadczeń emerytalnych. Nie przesłał także wyciągów z posiadanych przez skarżącego i żonę skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ewentualnie oświadczenia, że takich rachunków nie posiadają. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s,a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, to jest dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego i żonę skarżącego oraz wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego w piśmie z dnia 29 czerwca 2018 r. argumentacji, iż nie jest w stanie przedstawić żądanych przez sąd dokumentów, albowiem rozliczeniami zajmowała się żona skarżącego, z którą kontakt jest utrudniony ze względu na zły stan zdrowia, wskazać należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. Tym samym kwestia prowadzenia rozliczeń finansowych w gospodarstwie domowym jest irrelewantna dla rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.