VI SA/Wa 657/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "K." o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "K." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący, J. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "K.", pismem z dnia [...] lutego 2009 r. złożył skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Do skargi dołączono sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. J. B. podnosił we wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wskazując na recesję w gospodarce oraz trudną sytuację rynku transportowego. Podnosił, iż jest przedsiębiorcą który niedawno rozpoczął działalność i nie ugruntował swojej pozycji rynkowej. Ma siedem pojazdów w leasingu, które jednakże z powodu braku zleceń nie przynoszą dochodów. Z informacji podanych w formularzu wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada dom jednorodzinny o powierzchni 180 m2 oraz samochód marki [...] z 2007 r. o wartości 25.552 EURO (załączono kopię umowy sprzedaży potwierdzającą powyższe). Skarżący uzyskuje dochody z tytuły prowadzonej działalności gospodarczej. Według załączonej przez skarżącego kopii PIT-36 z 2008 r. w tymże roku, przy przychodach w wysokości 1.190.8887,26 zł, osiągnął dochód na kwotę 8408,44 zł. Natomiast z przedstawionej przez skarżącego księgi przychodów i rozchodów wynika że w okresie styczeń – kwiecień 2008 r., przy przychodach w wysokości 343.774,91 zł, skarżący uzyskał dochód w wysokości 2702,670 zł. Skarżący wykonuje działalność gospodarczą za pomocą 7 pojazdów, których jest leasingobiorcą (powyższe potwierdzają załączone umowy leasingu). Ponadto skarżący we wniosku wskazał na konieczność spłaty kredytu hipotecznego w kwocie 330.000 zł, jednakże pomimo wezwania referendarza sądowego nie przedstawił dokumentów potwierdzających obciążenie związane z ww. kredytem. J. B. przedstawił wyciąg z firmowego rachunku bankowego za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] maja 2009 r., wskazujący wielokrotne wpłaty i wypłaty znacznych środków pieniężnych. Łączna suma wpłat na ww. konto w omawianym okresie wyniosła 44.529,93 zł, natomiast wypłat – 44.459,93 zł Ponadto podnosił iż wydatki ponoszone miesięcznie na utrzymanie wynoszą 2000 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, iż postępowanie sądowoadministracyjne jest następstwem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Jak wskazał natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 12 maja 2003 r. /sygn. I SA/Wr 484/03/ koszty sądowe stanowią dochód budżetu Państwa, zwolnienie więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonując ciążące na nich zobowiązania żądają, by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. Co więcej, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę zwolnienia od opłat sądowych, jeżeli nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarzącej dostatecznych środków na ten cel /sygn. I SA/Wr 4082/01/. Obowiązkiem bowiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe, gdyż normalnym następstwem wykonywania takiej działalności jest prowadzenie spraw sądowych, a koszty tego typu działalności powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Tezy orzeczeń NSA dotyczące zwolnienia z kosztów sądowych zachowują również aktualność w odniesieniu do kwestii zasadności przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, z uwagi na tożsamość kryterium oceny tj. brak możności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w branży transportowej. W 2008 r. skarżący osiągnął znaczny przychód z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 1.190.8887,26 zł, natomiast w okresie styczeń – kwiecień 2009 r. – przychód w wysokości 343.774,91. Ponadto załączone prze skarżącego wyciągi z firmowego rachunku bankowego wskazują na obrót znacznymi środkami pieniężnymi. Obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest natomiast gromadzenie odpowiednich środków finansowych również na koszty sądowe, powinny one być bowiem traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 131/04, niepubl "Strona jako przedsiębiorca powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i poczynić konieczne oszczędności na ten cel". W zaistniałej sytuacji nie można więc uznać za zasadne preferencyjnego traktowania kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, względem obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponadto "strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny". ( J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Komentarz, LexisNexis, Warszawa, 2004 r., s. 320). Dodatkowo posiadany przez skarżącego majątek, tj. dom o powierzchni 180 m2 oraz wysokiej klasy samochód o wartości około 100.000 zł, nie wskazuje, iż skarżący należy do osób ubogich, nie będących w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów utrzymania. W związku z powyższym w myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.