VI SA/Wa 657/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący, J. B. prowadzący działalność pod nazwą "[...]" złożył w dniu 3 marca 2009 r. (data nadania) skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Do skargi dołączono sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2009 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż z przedłożonych wówczas przez skarżącego dokumentów i wyjaśnień wynikało, że wydaje on na swoje utrzymanie kwotę 2 000 zł. Posiada dom jednorodzinny o powierzchni 180 m2 oraz samochód marki [...] z 2007 r. o wartości 25.552 EURO. Na skarżącym ciąży spłata kredytu hipotecznego w wysokości 330.000 zł. Według załączonej przez skarżącego kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2008 r. (PIT-36) wynika, że przy przychodach w wysokości 1.190.887,26 złotych skarżący osiągnął dochód w wysokości 8.408,44 zł. Natomiast z przedstawionej przez skarżącego księgi przychodów i rozchodów wynika, że w okresie od stycznia do kwietnia 2009 r., przy przychodach 343.774,91 zł, skarżący osiągnął dochód w wysokości 2.702,670 zł. Przedstawiony wyciąg z firmowego rachunku bankowego za okres od 28 lutego 2009 r. do 30 maja 2009 r. potwierdza wielokrotne wpłaty i wypłaty znacznych środków pieniężnych. Łączna suma wpłat w omawianym okresie wyniosła 44.529,93 zł, natomiast wypłat – 44.459,93 zł. Sąd uznał, że skarżący, który osiąga przychody z prowadzonej działalności gospodarczej i na bieżąco obraca środkami pieniężnymi, ma możliwość zaplanowania wydatków, w których powinien poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Przy ocenie sytuacji finansowej skarżącego Sąd wziął pod uwagę, że załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy umowy leasingu, jak również informacja o spłacaniu przez skarżącego kredytu hipotecznego w wysokości 330.000 zł, z którymi to zobowiązaniami wiąże się konieczność spłaty co miesiąc rat, świadczą o zdolnościach płatniczych skarżącego, wyłączając tym samym możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie przez skarżącego zakresie. Po wezwaniu J. B. do uiszczenia wpisu sądowego zarządzeniem z dnia 13 listopada 2009 r. (k: 118 akt sądowych) skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k: 125 akt sądowych). Z wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), uzupełnionego pismem z dnia 2 marca 2010 r. wynika, że skarżący poniósł w 2009 r. stratę z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości 6 859, 53 zł. Na dowód czego przedstawił podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2009 r. Skarżący poinformował przy tym, iż nie prowadzi już działalności gospodarczej, przedstawiając złożony w dniu 7 stycznia 2010 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wyrejestrowanie płatnika. Odebrany mu został także przez leasingodawcę samochód [...], a będąca jego własnością nieruchomość została sprzedana. Jak wyjaśnił, na jego rachunek bankowy wpływają jeszcze kwoty należne mu od kontrahentów z okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Są to kwoty w wysokości od 1 000 do 3 744 zł. Skarżący nie posiada nieruchomości i jak wskazał w piśmie z dnia 2 marca 2010 r. jest na utrzymaniu rodziców. W dniu 8 czerwca 2010 r. Referendarz Sądowy wydał postanowienie o sygn. akt VI SA/Wa 657/09, w którym zwolnił skarżącego od kosztów sądowych, jednocześnie odmawiając mu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie znajduje się w sytuacji, w której nie byłby w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności w celu pokrycia chociażby części kosztów postępowania sądowego, podkreślając przy tym, iż skarżący otrzymuje wpłaty od byłych kontrahentów. Jednakże, jak podkreślił referendarz, pomimo że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sytuacji, w której znajduje się skarżący, konieczność poniesienia przez niego pełnych kosztów postępowania sądowego spowodowałaby uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego. W dniu 29 czerwca 2010 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu wskazał, iż jego sytuacja materialna uległa dalszemu pogorszeniu. Ponadto podkreślił on, że nie posiada "doświadczenia prawniczego", a tragiczna sytuacja materialna uniemożliwia mu ustanowienie pełnomocnika radcy prawnego. Do sprzeciwu załączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) – PIT 36 za 2009 r., z którego wynika, że poniósł on stratę w wysokości 6 859, 53 zł oraz umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania działki gruntu nr [...], położonego w [...] przy ul. [...] wraz z prawem własności znajdującego się na tej działce budynku stanowiącego odrębną nieruchomość objęte księgą wieczystą KW. Nr [...] (akt notarialny sporządzony przed notariuszem G. W., ul. [...] Z., Rep. [...]) na kwotę 75 000 zł. Zarządzeniem z dnia 2 listopada 2010 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia sprzeciwu w terminie 7 dni pod rygorem rozpatrzenia sprawy na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy poprzez nadesłanie: a) dokumentu potwierdzającego spłatę kredytu hipotecznego, ze wskazaniem w jakich ratach; b) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; c) wskazania źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów. Skarżący odebrał powyższe wezwanie w dniu 9 listopada 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k: 215 akt sądowych). Do dnia dzisiejszego do akt sprawy nie wpłynęła żadna korespondencja od skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, tj. żadnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, np. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności pozbawione środków do życia. W przeciwnym wypadku, strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 593). Sąd zauważa, iż skarżący w niniejszej sprawie składał już wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 21 października 2009 r. Orzeczeniem tym Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponownie składając w dniu 8 stycznia 2010 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego skarżący winien wykazać, iż jego sytuacja majątkowa uległa zmianie uzasadniającej zastosowanie pkt 1 § 1 art. 246 ppsa. W ocenie Sądu skarżący tego nie uczynił, bowiem przedstawione przez niego dokumenty nie pozwalają na stwierdzenie, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonując ogólnego bilansu majątkowego skarżącego, mając przy tym na uwadze zgromadzone w sprawie dokumenty, należy podkreślić, iż jedynym składnikiem, jaki znajduje się po stronie pasywów jest poniesiona przez skarżącego strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 6 859, 53 zł. Skarżący nie przedstawił żądnych przez Sąd dowodów świadczących, iż jest obciążony jakimikolwiek innymi wydatkami np. wynikającymi z zaległości na rzecz ZUS-u, zaległych rat leasingowych. Pomimo wezwania Sądu skarżący nie wykazał, iż ciąży na nim obecnie zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego. Nie wskazał też źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów. Zgodnie zaś z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 (niepubl.) ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skoro skarżący nie udokumentował istnienia żadnych innych zobowiązań finansowych należy uznać, iż jedynym składnikiem usytuowanym po stronie pasywów w jego majątku pozostaje określona w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) – PIT 36 za 2009 r. strata w wysokości 6 859, 53 zł. W konsekwencji uzyskana na mocy zawartego w dniu 11 stycznia 2010 r. aktu notarialnego kwota 75 000 zł., nawet po uiszczeniu stosownych opłat (tj. podatku od czynności cywilnoprawnych, opłaty sądowej oraz taksy notarialnej, co daje łącznie kwotę 2 920 zł [ § 8 ww. aktu notarialnego, k: 209 akt sądowych]) pozwala pokryć poniesioną przez skarżącego stratę. Co istotniejsze pozwala też na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 900 zł obliczonego stosownie do treści § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Nadto wobec nie podania przez skarżącego nowych okoliczności dotyczących źródeł oraz wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów należy podnieść, że uprzednio skarżący wskazywał na otrzymywanie od kontrahentów należności w kwotach od 1 000 do ponad 3 000 złotych. Aktualnie J. B. nie wykazał, że pieniędzy z tego tytułu nie otrzymuje. Odnosząc się zaś do twierdzenia skarżącego, iż nie posiada on "doświadczenia prawniczego", należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc związany granicami skargi Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów poniesionych w skardze. A zatem, na tym etapie postępowania strona działając bez radcy prawnego nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2004 r., sygn. akt FZ 330/04). W tej sytuacji, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.