VI SA/Wa 662/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. E. J. w dniu 20 lipca 2009 r. złożył do Sądu na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcę prawnego z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu. Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym razem żoną i czwórką nieletnich dzieci. Skarżący podnosił, iż uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie przewozów autobusowych, który w 2008 r. wyniósł 22.259,01 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2009 r. wezwano skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika procesowego, do nadesłania w terminie 14 dni: a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2008, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym z działalności gospodarczej przez skarżącego (w zależności od formy opodatkowania np. kopii księgi przychodów i rozchodów czy też ewidencji przychodów), c) dokumentów wskazujących sytuację finansową żony skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienia zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienia zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy. d) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504). W niniejszej sprawie skarżący wskazał we wniosku, iż uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 22.259,01 zł. rocznie. Jednakże nienadesłanie przez skarżącego na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności dokumentów potwierdzających dochody skarżącego oraz wskazujących sytuację finansową jego żony, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.