VI SA/Wa 665/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi S. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na S. w W. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie transportu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla pojazdu samochodowego albo pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Powyższy stan faktyczny ustalono podczas kontroli pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], przeprowadzonej w dniu [...] października 2005 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości G.. Kierujący pojazdem, Pan P. S., okazał półroczną kartę opłaty drogowej, seria i nr [...], wykupioną dla pojazdu trzyosiowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony do 12 ton, podczas gdy faktycznie poruszał się 4-osiowym zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 28 ton (dmc pojazdu – 16 ton + dmc przyczepy – 12 ton). Powyższe zostało utrwalone w protokole kontroli nr [...] podpisanym przez kontrolowanego. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podnosi, iż dochowała obowiązku wykupienia karty opłaty drogowej. Jednakże z winy pracownika poczty została wydana inna karta opłaty drogowej niż zamawiana, mimo wniesienia opłaty zgodnie z zamówieniem. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty (zgodnie z § 4 rozporządzenia w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Stosownie do § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, stawki opłat określa się w zależności od czasu przejazdu pojazdu samochodowego po drogach krajowych, jego rodzaju, dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin. Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.4.3. załącznika do w/w ustawy, który karą 1.000 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego albo pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 180, poz. 1497), do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z protokołu kontroli nr [...], jednoznacznie wynika, że dnia [...] października 2005 r. wykonywano transport drogowy rzeczy z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego i przyczepy. W w/w dniu zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego o 2 osiach o dopuszczalnej masie całkowitej zwanej dalej dmc 16 ton oraz przyczepy o 2 osiach i dmc 12 ton. Zespół pojazdów liczył zatem cztery osie i miał łączne dmc równe 28 ton, natomiast okazana półroczna karta opłaty drogowej była wykupiona jedynie dla pojazdu 3-osiowego o dmc powyżej 3,5 tony do 12 ton. Odnośnie argumentów strony zawartych w odwołaniu, jak już powyżej wskazano, stosownie do art. 87 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Skutek prawny uiszczenia opłaty drogowej wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek. Jakakolwiek wadliwość w tym zakresie oznacza wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu. Skutek prawny uiszczenia opłaty następuje poprzez fakt wykupienia odpowiedniej karty, a następnie przez wypełnienie jej w przewidziany prawem sposób. Dopiero bowiem z chwilą prawidłowego wypełnienia karta taka identyfikuje konkretny pojazd, którym jest wykonywany przejazd, stając się przez to dowodem uiszczenia opłaty za ten właśnie przejazd. Sprawą przedsiębiorcy wykonującego przewozy, zwłaszcza profesjonalne, jest znać przepisy regulujące problematykę działalności, którą się zajmuje, tak żeby nie dopuścić do ich naruszenia. Przedsiębiorca ponosi konsekwencje braku, niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia takiej karty, a także posiadania karty nieodpowiedniej dla pojazdu, którym wykonywany jest transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Przedsiębiorca nie może zasłaniać się faktem, że omyłka w zakresie wydania prawidłowej (zgodnej ze złożonym zamówieniem) karty opłaty drogowej została popełniona przez urząd pocztowy. Obowiązek weryfikacji rodzaju zakupionych kart opłaty drogowej oraz prawidłowości ich wypełnienia, tak co do prawdziwości, jak i kompletności danych podlegających wpisowi spoczywa na przedsiębiorcy. W razie uchybień na tym tle, przedsiębiorca winien zwrócić kartę tej jednostce z żądaniem usunięcia uchybień, bądź wydania nowej karty. Przedsiębiorca ponosi konsekwencje uchybień w tym zakresie, w postaci kary pieniężnej, jeżeli zdecyduje się na użycie karty opłaty drogowej nieadekwatnej do pojazdu, którym wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Ponadto z przedłożonej kserokopii zamówienia na karty opłaty drogowej nie wynika jakie rodzaje kart zostały przez stronę faktycznie zamówione i tym samym nie jest możliwym jednoznaczne stwierdzenie, że strona uiściła opłatę za przedmiotową kartę opłaty drogowej w wysokości wyższej niż przewidziana dla tego rodzaju karty. Organ odwoławczy wyjaśnia, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast, gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może – w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz. 54) – wystąpić ze stosownym wnioskiem w tym trybie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S. zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzuciła naruszenie: - art. 7 i 80 kpa – poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz całkowicie dowolną ocenę treści dowodów zgromadzonych w aktach sprawy - art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wskutek przyjęcia, że skarżąca naruszyła obowiązek wynikający z art. 42 ust. 1 cyt. ustawy, podczas gdy w rzeczy samej uiściła ona należną opłatę za przejazdy wszystkimi własnymi pojazdami samochodowymi, w tym także samochodem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym wykonywała w dniu [...] października 2005 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości G. transport drogowy, lecz wskutek omyłki sprzedającego, tj. pracownika Urzędu Pocztowego w N., otrzymała w dniu 24 maja 2005 r. tzw. winiety o innym nominale niż te, które zamówiła i za które uiściła łącznie kwotę 3.720,- zł (trzy tysiące siedemset dwadzieścia złotych) tytułem opłaty za przejazdy samochodami po drogach krajowych. W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo przedstawiła sposób wyliczenia opłat jakie poniosła za karty opłaty drogowej w kwocie 3.720 zł za karty półroczne. S. zamówiła 3 sztuki kart opłaty dla pojazdów 3 osie DMC pow. 12 t o nr rej. [...], [...] i [...] po 840 zł i jedną dla pojazdu o 4 osiach DMC pow. 12 t o nr rej. [...] – po 1200 zł. Tymczasem otrzymała 2 winiety po 720 zł, jedną za 840 zł i jedną za 1.200 zł. W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją nie mamy do czynienia z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty w wymaganej wysokości, lecz z oczywistym błędem, który polega na tym, iż Urząd Pocztowy w N. wydał S. inne niż zamówione przez nią winiety, mimo iż za zamówione winiety S. uiściła pełną kwotę należności. S. – skarżącej można postawić tylko zarzut, że zaistniałego błędu nie dostrzegła sama i to jeszcze przed czynnościami opisanymi w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] października 2005 r. ale tego błędu niepodobna utożsamiać z czynem podlegającym penalizacji na podstawie któregokolwiek z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził, że: W niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny, a w skardze strona wskazuje, że błąd spowodowany był przez pocztę, która wydała kartę niezgodną z zamówieniem. Okoliczność ta nie może mieć wpływu na ocenę prawną zdarzenia, albowiem w świetle przepisów wyżej wymienionych kara nakładana jest niezależnie od przyczyny powodującej naruszenie. Niezależnie od tego, na przedsiębiorcy dokonującym zakupu ciążył obowiązek zweryfikowania otrzymanej karty, a zaniedbanie tego skutkowało wymierzeniem kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r., Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zgodnie z art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy kierowca jest zobowiązany do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych (okazywać go na żądanie uprawnionego organu). Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł. Karta opłaty drogowej winna być wypełniona zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania opłat przez przedsiębiorców za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Ponadto § 2 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że stawki opłat określa się w zależności od czasu przejazdu samochodowego po drogach krajowych, jego rodzaju, dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin. Konsekwencją takiego rozwiązania jest dyspozycja lp. 1.4.3 załącznika do powyższej ustawy o transporcie drogowym na mocy, której nakłada się karę w wysokości 1.000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego albo pojazdu z przyczepą lub naczepą. Organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję słusznie powołał się na art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 180 poz. 1497) do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa ta weszła w życie w zakresie załącznika do ustawy o transporcie drogowym z dniem 21 grudnia 2005 r. Argumenty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. To, że Urząd Pocztowy wydał skarżącej niewłaściwe blankiety kart opłaty drogowej, mimo uiszczenia opłaty za inne, nie zwalnia skarżącej z odpowiedzialności za powyższe. Podkreślenia wymaga fakt, że przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego wymaga się należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu drogowego, przewozu na potrzeby własne. Na przedsiębiorcy spoczywa również obowiązek weryfikacji kart opłaty drogowej otrzymywanych w punktach sprzedaży co do ich wypełnienia przez sprzedawcę w zakresie określonym przepisami rozporządzenia, jak i co do dopuszczalnej masy całkowitej i liczby osi. Skarżący przedłożył do kontroli prawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej [...] na samochód o trzech osiach i dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 12 t, karta była zakupiona 24 maja 2005 r. – karta półroczna. Kontrolowany był natomiast zespół pojazdów posiadający dmc 28 t i 4 osie. Kontroli dokonano [...] października 2005 r. a więc przez 5 miesięcy skarżąca nie zwróciła uwagi, że legitymuje się niewłaściwą kartą. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.