VI SA/Wa 675/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2014 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] .grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. P. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2013 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydano w następujących ustaleniach; Decyzją z 24 sierpnia 2013 r., zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z [...] czerwca 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), i art. 104 § 1 k.p.a., nałożył na E. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: F., karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wymieniona decyzja została doręczona na adres [...], w dniu 23 września 2013 r. Na poświadczeniu odbioru widnieje podpis B. P., wskazanej jako dorosły domownik. Pismem z 15 października 2013 r., które zostało nadane 16 października 2013 r., strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Skarżący wniósł jednocześnie o przywróceniu terminu na wniesienie odwołania. Na uzasadnienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wskazał nagłą chorobę oraz brak możliwości skorzystania z pomocy innych osób w celu wniesienia odwołania. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono zaświadczenie lekarskie z 11 października 2013 r. Postanowieniem powołanym na wstępie Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 58 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu przez stronę postępowania, organ jest uprawniony do przywrócenia terminu w razie łącznego spełnienia przesłanek w nim uregulowanych: uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku własnej winy; wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu uchybionej czynności. Organ wyjaśnił, iż do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą nagła i obłożna choroba zainteresowanego (dotycząca strony postępowania) czy też nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody, eliminujące nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normlane działanie. Organ wyjaśnił, że w przedstawionej sprawie, przesłanki wymienione w art. 58 k.p.a. a wskazane przez skarżącego nie zostały wyczerpane. Zdaniem organu uchybienie przedmiotowego terminu nastąpiło na skutek okoliczności, których nie usprawiedliwiał stan zdrowia skarżącego, zaś z dołączonego zaświadczenia lekarskiego nie wynikało by skarżący w terminie zakreślonym do złożenia środka odwoławczego miał ograniczoną, bądź wyłączoną zdolność do złożenia odwołania. Zdaniem organu nie jest prawdopodobne, na co wskazuje doświadczenie życiowe, aby osoba nagle zachorowała na chorobę w okresie 7 października do 14 października 2013 r., która nie została potwierdzona zwolnieniem lekarskim L4 lub wypisem ze szpitala, lecz jedynie zaświadczeniem lekarskim, a która uniemożliwiałaby jej złożenie odwołania w ustawowym terminie. Na powyższe postanowienie E. P. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zarzucając naruszenie przepisów art. 58 § 1 k.p.a. (poprzez jego błędną wykładnię) oraz art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. przez błędne ustalenia faktyczne i naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwowych. Argumentując swoje stanowisko skarżący nadmienił, że przywrócenie terminu jest instytucją o charakterze proceduralnym mającym na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią o uprawdopodobnieniu, a nie udowodnieniu braku winy, co odnosi się do niepewności i jedynie wiarygodności twierdzenia o jakimś fakcie. Skarżący podkreślił, iż o braku winy można mówić gdy strona dołożyła należytej staranności aby dokonać czynności proceduralnej w terminie, ale uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Takie przeszkody zostały przedstawione przez skarżącego poprzez przedłożone zaświadczenie lekarskie. Skarżący wyjaśnił, że jego choroba miała charakter nagły, toteż nie sposób było przewidzieć, że w ostatnim dniu terminu nastąpi nieprzewidziana sytuacja, uniemożliwiająca dokonanie czynności z zakresu postepowania administracyjnego. Dlatego, zdaniem strony skarżącej uchybienie terminu nastąpiło w skutek przeszkody, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący podkreślił, iż zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą do art. 7 k.p.a., organy administracji państwowej zobowiązane są m.in. załatwiać sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, również w zakresie spraw pozostawionych uznaniu administracyjnemu. Zdaniem strony skarżącej, jeżeli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w realizacji potencjalnie przyznanego uprawnienia, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Zaskarżone postanowienie zapadło po rozpatrzeniu wniosku E. P. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2013 r. Rozpatrując wskazany wniosek w oparciu o art. 59 § 2 k.p.a. organ odwoławczy uznał, że strona skarżąca nie spełniła jednej z podstawowych przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., tj. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu (§ 1 art. 58). Dokonując takiej oceny organ wziął pod uwagę przyczyny niedochowania terminu podane we wniosku, w szczególności chorobę skarżącego, na którą zapadł w ostatnim dniu umożliwiającym wniesienie odwołania. Organ przyjął jednak, że powyższe nie świadczy o braku winy strony w uchybieniu terminu. Wskazał także na to, że sam fakt choroby nie jest wystarczający do przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, powyższe orzeczenie organu odpowiada prawu. Wydając to orzeczenie organ odwoławczy oparł się na prawidłowo i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, a także na prawidłowej wykładni art. 58 § 1 k.p.a. Wziął pod uwagę wszystkie okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, a oceniając je w kontekście ww. przepisu, prawidłowo przyjął, że są one niewystarczające do pozytywnego załatwienia żądania. Należy zauważyć, że skarżący nie kwestionował, by decyzji nie otrzymał w dniu podanym na zwrotnym poświadczeniu jej odbioru, tj. 23 września 2013 r., chociaż poświadczenia jej odbioru osobiście nie pokwitował. Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Należy zgodzić się ze skarżącym, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie może być utożsamiane z obowiązkiem przedstawienia dowodów na brak tej winy. W orzecznictwie zaznacza się jednak, że uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba, że przyczyna ta jest powszechnie znana (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 22/09). W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest jednak pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W związku z tym przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wtedy, gdy uchybienie do wniesienia środka zaskarżenia nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne okoliczności i zdarzenia niezależne od strony, które mimo dołożenia należytej staranności i największego możliwego w danych warunkach wysiłku w prowadzeniu własnych spraw, uniemożliwiały dokonania czynności we właściwym czasie. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu podkreśla się, że samo zaświadczenie lekarskie nie potwierdza braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego z zachowaniem terminu osobiście, lub z pomocy innych osób (por. wyrok NSA z 1 marca 1999 r., sygn. II SA 45/99, wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 15 grudnia 2004 r. sygn. OZ 809/04 niepubl., wyrok NSA z 27 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 506/07, wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10). Dodać należy, iż sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności osobiście oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności z zachowaniem terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie może ograniczać się do stwierdzenia o zachorowaniu przez stronę w tym potwierdzonym zaświadczeniem lekarskim, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 209/13). W zaświadczeniu przedstawionym przez skarżącego zabrakło informacji, choćby ogólnej, wskazującej na jednostkę chorobową. Sam skarżący również poprzestał na informacji o chorobie, nie określając jaki wpływ ta choroba miała na niemożność złożenia dowołania. Dodatkowo z dokumentu tego nie wynikało, że skarżący znalazł się w sytuacji szczególnej - musiał leżeć w łóżku nie mogąc posłużyć się pomocą innych osób dla złożenia odwołania (na przykład domownikiem). Fakt choroby nie jest bowiem równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma na poczcie osobiście lub przez osobę trzecią. Organ administracji zauważył również, iż zaświadczenie lekarskie zostało sporządzone w dniu 11 października 2013 r., a więc w czasie trwania choroby i po upływie ostatniego dnia do wniesienia odwołania (7 października 2013 r.). Natomiast z dokumentu tego nie wynika, by zaświadczenie wydano w trybie wizyty domowej i skarżący także na taką okoliczność nie wskazuje, a nie wydano je po osobistym stawieniu się chorego w placówce medycznej. W tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy zasadnie (w ocenie Sądu) uznał w efekcie (dając temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia), iż strona nie wykazała, aby schorzenie, na które się powołała, doprowadziło do takiego stanu, który uniemożliwił jej terminowe złożenie odwołania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.