VI SA/Wa 682/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skarg R. O. oraz G. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi G. P. oraz R. O. (dalej też jako "skarżący" lub "pasażerowie") wnieśli do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej też jako "Prezes ULC", "Prezes Urzędu" lub "organ") skargę dotyczącą lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] października 2014 r., wykonywanego przez przewoźnika lotniczego P. S.A. (dalej w skrócie jako "P.") na trasie A. ([...]) - K. ([...]). Skarżący zarzucili przewoźnikowi naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) numer 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenia (EWG) nr 295/91 (Dz. U. L 46 z 17 lutego 2004 r. str. 1- dalej "rozporządzenie"). Pasażerowie poinformowali, że ich lot został odwołany a nie zapewniono im połączenia alternatywnego, a także nie wypłacono należnego odszkodowania oraz nie poinformowano o przysługujących im prawach. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...] stwierdził naruszenie przez P. art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8 i art. 9 rozporządzenia polegające na niewypłaceniu każdej ze stron skarżących odszkodowania w wysokości po 400 euro, niezwróceniu pasażerom kosztu niewykorzystanego biletu, niepoinformowaniu pasażerów o przysługujących im prawach, a także ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji oraz nałożył na P. S.A. karę pieniężną za to naruszenie w łącznej wysokości 2 800 zł. P. S.A. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił w pierwszej kolejności, że w trakcie trwania postępowania wysłał do Prezesa Urzędu wyjaśnienia, które nie zostały jednak dołączone do akt sprawy i wzięte pod uwagę. Dlatego też załączył je do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2018 roku. W wyjaśnieniach tych przewoźnik informuje, że nie realizował ani nie miał realizować skarżonego rejsu. Wykonywał co prawda w sezonie letnim 2014 r. dla Biura Podróży I. zlecenia na wykonywanie lotów czarterowych, jednak lot [...] w dniu 11 października 2014 r. nie był mu zlecony. W zaistniałej sytuacji Prezes Urzędu załączył do akt sprawy wezwanie w sprawie dotyczącej innych podróżnych, skierowane do N. Sp. z o.o. odnośnie lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia 11 października 2014 r., a także wyjaśnienia N. sp. z o.o., z których wynika, że, jako organizator wycieczki, miała podpisaną umowę na wykonanie lotu z I. sp. z o.o., a przewoźnikiem obsługującym skarżony lot był S. sp. z o.o. Lot ten nie był lotem odwołanym ani opóźnionym. W związku z powyższymi ustaleniami, decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, uchylił swą poprzednią decyzję z dnia [...] listopada 2018 roku i umorzył postępowanie. Organ uznał bowiem, że przewoźnik lotniczy P. nie jest stroną w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej też jako "k.p.a."). Postępowanie administracyjne zostało bowiem błędnie wszczęte w stosunku do tego przewoźnika i tym samym było bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił, że wszczynając sprawę i uznając jako wykonującego przewoźnika P. S.A., wziął pod uwagę informację zawartą w treści wniosku pasażerów oraz dokument podróżny wystawiony przez Biuro Podróży, w którym jako oznaczenie lotu wskazano oznaczenie kodowe właściwe dla Przewoźnika P. S.A., tj. "[...]". Jednak jest to niewystarczające i błędne dla przyjęcia, że mającym wykonać dany lot jest przewoźnik wskazany na potwierdzeniu zakupu imprezy turystycznej. Jak wynika z korespondencji między przewoźnikiem a Biurem Podróży, ten pierwszy nie miał wykonać skarżonego lotu, a Biuro Podróży I. dopiero dopytywało czy, mógłby to zrobić. Na żadnym etapie P. S.A. nie był przewoźnikiem mającym wykonać lot, którym mieli lecieć skarżący pasażerowie. Tym samym nie mógł być także stroną postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia 261/2004, gdyż nie był obsługującym przewoźnikiem z art. 2 lit. b) cyt. rozporządzenia. Przewoźnik nie wykonywał ani nie miał wykonywać skarżonego lotu. Nie był też stroną zobowiązaną na podstawie umowy innego podmiotu z tym pasażerem. Na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2020 r. [...], zarówno G. P., jak i R. O., wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga G. P. zarejestrowana została pod sygnaturą akt VI SA/Wa 683/21 a skarga R. O. zarejestrowana została pod sygnaturą akt VI SA/Wa 682/21. W swych skargach pasażerowie zarzucili naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 2B, w związku z art. 5 ust. 1c rozporządzenia (WE) nr 261/2004, poprzez niezastosowanie ww. przepisów, polegające na błędnym uznaniu, iż pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydaną przez organizatora turystyki, który to nie został zrealizowany, nie są uprawnieni do uzyskania rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004; 2) przepisów postępowania, to jest art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz. 1970), poprzez jego niezastosowanie, polegające na błędnym ustaleniu braku naruszenia przepisów art. 5 ust 1 c, w zw. z art. 7 ust. 1 b rozporządzenia (WE) 261/2004, w sytuacji, w której przewoźnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności wobec pasażerów, którzy to legitymowali się potwierdzeniem rezerwacji na rejs liniami P., który to został nie został zrealizowany; 3) przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o oświadczenie przewoźnika N., w sytuacji, gdy podmiotem wystawiającym rezerwację na rejs był organizator turystyki E. S.A. Wobec powyżej przedstawionych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2020 roku oraz zasądzenie na rzecz każdego z pasażerów zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedziach na skargi, organ wniósł o oddalenie każdej z nich. Na rozprawie w dniu 17 listopada 2021 roku, Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), połączył obie oddzielne sprawy toczące się przed nim, ze skargi G. P. (sygn. akt VI SA/Wa 683/21) oraz R. O. (sygnatura akt VI SA/Wa 682/21), w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, oraz postanowił prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą akt VI SA/Wa 682/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli, sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skargi nie są zasadne. Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu zasadnie bowiem Prezes ULC zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. uchylił swą poprzednią decyzję z dnia [...] listopada 2018 roku i umorzył postępowanie, z uwagi na ustalenie, przewoźnik lotniczy P. nie jest stroną w sprawie zainicjowanej skargami G. P. oraz R. O., dotyczącymi lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia 11 października 2014 roku na trasie A. ([...]) – K. ([...]). Z akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżący wprawdzie posiadali rezerwację na lot w dniu 11 października 2014 r., o oznaczeniu kodowym nr [...], na trasie A. ([...]) – K. ([...]), niemniej nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym okoliczność, że przewoźnikiem lotniczym obsługującym powyższy lot były P. S. A. Otóż zarówno z wyjaśnień przewoźnika lotniczego – P. S. A. zawartych w mailu, załączonym, do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (datowanym na dzień 23 marca 2018 roku), jak i przedłożonej korespondencji pomiędzy pracownikami przewoźnika – P. S.A. ("[...]") i pracownikami Biura Podróży N. Sp. z o. o. wynika, że przewoźnik – P. S. A. - nie potwierdził możliwości realizacji dodatkowego rejsu w dniu 11 października 2014 r. z powodu braku dostępnych załóg. Także N. Sp. z o. o., w swym piśmie z dnia 23 lutego 2018 roku (w sprawie dotyczącej innych pasażerów, ale tego samego lotu z dnia 11 października 2014 r., o oznaczeniu kodowym nr [...], na trasie A. - K.) wyjaśniła, że przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot był S. sp. z o.o. z siedzibą w W. a sam lot nie był ani odwołany ani opóźniony. Tym samym P. S.A. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 pkt 5 rozporządzenia. W konsekwencji skarżący skierowali reklamację do niewłaściwego przewoźnika lotniczego. Prawidłowo zatem Prezes ULC umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w niniejszej sprawie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Postępowanie staje się bowiem bezprzedmiotowe, gdy sprawa administracyjna, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła taki charakter w toku postępowania. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bo przyczynę bezprzedmiotowości wykryto w toku postępowania, w drugim przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa jeżeli w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania w związku z brakiem niemożliwości wydania decyzji tak pozytywnej, jak i negatywnej. Chodzi zatem o takie okoliczności, które czynią prawnie niemożliwym wydanie decyzji z uwagi na brak przedmiotu sprawy, w której organ jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na mocy przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie wtedy staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie, skoro nie została zawarta umowa, wiążąca biuro podróży - organizatora wycieczki - z P. S.A. w zakresie dotyczącym przedmiotowego lotu [...] na trasie A. ([...]) – K. ([...]), to w sprawie nie miał również zastosowania art. 3 ust. 2 b rozporządzenia, dotyczący wyłącznie sytuacji, w której pasażerowie zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot. W świetle wskazanych ustaleń nie można było podzielić także argumentacji podniesionej w obu skargach, przedstawionej w związku z art. 2 lit. g rozporządzenia (wskazującym, że "rezerwacja" oznacza fakt posiadania przez pasażera biletu lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek), że P. S.A. odpowiadały za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora turystyki - w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Irrelewantnym jest przy tym fakt wystawienia dokumentu podróży przez E. Biuro Podróży (a nie N. sp. z o.o.), skoro nie budzi wątpliwości, że dotyczy on lotu na trasie A. – K., o oznaczeniu kodowym [...], który miał mieć miejsce dnia 11 października 2014 r. i gdzie, jako przewoźnika lotniczego wskazano P. S.A., w sytuacji, w której przewoźnik ten lotu tego nie wykonywał, ani nie był do jego wykonania zobowiązany, na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem wycieczek. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.