VI SA/Wa 687/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-05
Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz, Zbigniew Rudnicki, Agnieszka Łąpieś – Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wpisu na listę adwokatów z powodu odmowy odpowiedzi na pytania dotyczące rękojmi należytego wykonywania zawodu, przy braku wszechstronnego postępowania dowodowego i kwestionowanym protokole, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy samorządu adwokackiego nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego. Odmowa odpowiedzi na pytania dotyczące rękojmi nie mogła stanowić jedynej podstawy odmowy wpisu, zwłaszcza gdy protokół z rozmowy był kwestionowany, a kandydat posiadał wieloletni dorobek jako radca prawny. Uzasadnienia uchwał nie spełniały wymogów formalnych.Stan faktyczny
Skarżący S. R. ubiegał się o wpis na listę adwokatów. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła wpisu, uznając, że nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu, ponieważ odmówił odpowiedzi na pytania podczas rozmowy. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy, podzielając stanowisko ORA co do rękojmi, ale przyznając, że egzamin arbitrażowy skarżącego spełnia wymogi egzaminu radcowskiego. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię pojęcia rękojmi oraz wadliwość protokołu z posiedzenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w L., stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz S. R. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi S. R. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...]lutego 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia [...] grudnia 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz S. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] lutego 2006r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów skarżącego S. R.
Podstawą wydania zaskarżonych uchwał były następujące ustalenia faktyczne: w dniu [...] września 2005r. S. R. skierował do Okręgowej Rady Adwokackiej w L. wniosek o wpisanie go na listę adwokatów. Do wniosku dołączył wymagane dokumenty poświadczające ukończenie studiów wyższych, zdania egzaminu radcowskiego, niekaralność oraz szereg dokumentów potwierdzających wieloletni dorobek zawodowy jako radcy prawnego.
Pismami z dnia [...] października 2005r. Okręgowa Rada Adwokacka w L. działając na podstawie art.68 pkt 4 ustawy z dnia 16 maja 1982r. o adwokaturze zwróciła się o nadesłanie do wglądu akt osobowych i ewentualnie dyscyplinarnych
(o ile były prowadzone tego rodzaju postępowania) do wybranych podmiotów zatrudniających wnioskodawcę tj. do : N. Oddział
w L., P. S.A. [...] Oddział w Z. ; K. S.A. w W. Oddział w L., T. C. prowadzącego działalność gospodarczą "B.".
W odpowiedzi na pisma Okręgowej Rady Adwokackiej akta osobowe nadesłali K. S.A. w W. Oddział w L. oraz "B." S. A. z siedzibą w B.. N. Oddział w L. poinformował Radę ,iż ze względów technicznych nie jest możliwe przesłanie akt osobowych S. R., ale istnieje możliwość przejrzenia akta w siedzibie N. Oddział w L.. Również K. S.A. w W. Oddział w L. odpowiedział, iż nie jest możliwe przesłanie żądanych akt osobowych , informując jednocześnie
o braku w aktach osobowych S. R. jakichkolwiek dokumentów wskazujących na prowadzenie w jego sprawie postępowań dyscyplinarnych.
W dniu [...] grudnia 2005r. odbyło się posiedzenie Okręgowej Rady Adwokackiej w L. (o którym zawiadomiono zainteresowanego pismem
z dnia [...] listopada 2005r. ) na którym przeprowadzono rozmowę z ubiegającym się o wpis S. R. oraz rozpoznano jego wniosek o wpis na listę adwokatów. Z treści sporządzonego na posiedzeniu rady protokołu wynika, iż
"kandydat potwierdził, że posiada uprawnienia do wpisu na listę adwokatów ponieważ złożył egzamin arbitrażowy . Odmówił odpowiedzi na pytania związane z oceną rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata". Po przeprowadzeniu głosowania Rada podjęła uchwałę w sprawie odmowy wpisu S. R. na listę Izby Adwokackiej w L. z powodu niespełnienia wymogu z art. 66 pkt 1 ust.2 i art.68 pkt.4 ustawy prawo o adwokaturze.
W dniu [...] marca 2006r. doręczono S. R. wyciąg z protokołu obejmujący wyłącznie treść podjętej uchwały wraz z uzasadnieniem. Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w L. złożony przez zainteresowanego S. R. egzamin arbitrażowy nie spełnia wymogów egzaminu radcowskiego w rozumieniu art. 66 pkt 1 ust.2 ustawy Prawo o adwokaturze. Niezależnie jednak od tej przesłanki Rada mając na uwadze obowiązek prawny badania przesłanki ustawowej z art. 65 pkt.1 powołanej ustawy stanowiącej, że na listę adwokatów może być wpisany tylko ten kto jest nieskazitelnego charakteru
i swym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, co zdaniem Rady oznacza, że ubiegający się o wpis może wykonywać zawód zgodnie z zasadami obowiązującymi adwokata, w tym z niezbędną wiedzą prawniczą do należytej obrony w sprawach karnych i należytej reprezentacji
w sprawach cywilnych – przeprowadziła z zainteresowanym S. R. rozmowę w trakcie której odmówił on udzielenia odpowiedzi na pytania stawiane
w tej rozmowie dla zbadania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Dowodem powyższego jest zapis w protokole z posiedzenia ORA
w L. w dniu [...] grudnia 2005r. W takiej sytuacji wniosek S. R.
o dokonanie wpisu na listę adwokatów nie mógł być uwzględniony z przyczyn, które wystąpiły wyłącznie po stronie zainteresowanego. Rada powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 1994r. zwróciła uwagę, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 prawa o adwokaturze ocenia się według cech charakteru
i dotychczasowego zachowania mogących świadczyć o poziomie umiejętności
w zakresie udzielania pomocy prawnej. Wiedza ta zdaniem ORA w L. powinna dotyczyć koniecznych elementów apelacji czy skargi kasacyjnej, albowiem brak tej wiedzy powoduje nie tylko odrzucenie tych pism przez sąd, lecz także może skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata. Dlatego też czynności wykonywane przez adwokata wymagają szczególnego przygotowania merytorycznego oraz odpowiedniego poziomu moralnego, które to przymioty na mocy art.17 ust.1 Konstytucji RP podlegają nadzorowi ze strony samorządów adwokackich.
Pismem z dnia [...] stycznia 2006r. S. R. złożył odwołanie od powyższej uchwały wnosząc o jej uchylenie. Odwołujący się zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj. art.66 ust.1 pkt 2 oraz art.65 pkt 1 w zw. z art. 68 ust.4 ustawy z dnia 26 maja 1982r. prawo o adwokaturze, a także naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7 k. p. a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. S. R. podkreślił, iż z uwagi na udokumentowany dorobek zawodowy oraz fakt, że ORA w L. zwracała się o nadesłanie akt osobowych, był przekonany, że spotkanie na posiedzeniu Rady w dniu [...] grudnia 2005r. będzie miało na celu wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości co do spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 65 pkt 1 prawa o adwokaturze. Tymczasem po złożeniu wyjaśnień odnośnie przyczyny złożenia wniosku prowadzący obrady Rady zwrócił się do S. R. z pytaniem czy wnioskodawca podda się sprawdzianowi z zakresu wiedzy prawniczej w formie ustnych odpowiedzi na pytania w ramach "rękojmi". Wnioskodawca mając na uwadze brak legitymacji ustawowej do przeprowadzenia takiego egzaminu oraz ryzyko poddania się takiemu egzaminowi gdzie kryteria ocen miałyby charakter uznaniowy , arbitralny , niezaskarżalny - wnioskodawca odmówił odpowiedzi na pytanie egzaminacyjne. S. R. zwrócił uwagę na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego dotyczące wykładni pojęcia "rękojmia" oraz wykluczające uprawnienie samorządów adwokackich do sprawdzania znajomości prawa osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów.
Ponadto odwołujący się S. R. zakwestionował stanowisko ORA w L. odnośnie ukończonego egzaminu arbitrażowego jako nie spełniającego wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 2. Odwołał się do definicji pojęcia "egzamin radcowski" określonej w ustawie z dnia 6 lipca 1982r,. o radcach prawnych
( Dz. U. Nr 19 poz. 145 ze zm.). Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 81 aplikanci radcowscy, którzy w dniu wejścia w życie ustawy odbywali aplikację radcowską, kończyli ją według przepisów dotychczasowych. Po złożeniu egzaminu radcowskiego osoby te wpisywano na ich wniosek, na listę radców prawnych.
Biorąc pod uwagę ,iż w dacie wejścia w życie ustawy o radcach prawnych nie istniała inna aplikacja radcowska niż aplikacja organizowana, koordynowana
i nadzorowana przez Państwowy Arbitraż Gospodarczy - egzamin kończący tę aplikację jest egzaminem radcowskim którym mowa w art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy prawo o adwokaturze.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2006r. po rozpoznaniu odwołania S. R. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów postanowiło utrzymać uchwałę w mocy. Na wstępie Prezydium NRA podzieliło zarzut odwołującego się odnośnie nieprawidłowego zakwalifikowania przez ORA w L. zdanego w 1979 r. przez S. R. egzaminu radcowskiego, powołując się w tym zakresie na stanowisko Sądu Najwyższego , który uznał egzamin radcowski zdany przed Okręgową Komisją Arbitrażową za egzamin radcowski w rozumieniu powołanego przepisu ustawy prawo adwokaturze. Jednocześnie przychyliło się do stanowiska ORA w L. ,że postawa S. R. na posiedzeniu ORA w dniu [...] grudnia 2005r. kiedy to odmówił odpowiedzi na pytania – uniemożliwiło dokonanie oceny w zakresie rękojmi należytego wykonywania przez niego zawodu adwokata. Zadaniem ORA bowiem nie było - wbrew twierdzeniu odwołującego się - przeprowadzenie "egzaminu z prawa", ile zbadanie czy dotychczasowe doświadczenie zawodowe, znajomość etyki adwokackiej i umiejętność ich stosowania w praktyce gwarantują wystarczająco wysoki poziom wykonywania zawodu adwokata przez wnioskującego o wpis S. R. W ocenie Prezydium NRA złożone dokumenty odzwierciedlające przebieg kariery zawodowej S. R. nie są wystarczającym warunkiem potwierdzającym spełnienie ustawowych wymogów, uzasadniającym uzyskanie wpisu na listę adwokatów. Zbadanie w pełnym zakresie ustawowych wymogów –wymaga osobistego, pogłębionego kontaktu z kandydatem w trakcie rozmowy.
Na powyższą uchwałę w dniu [...] marca 2006r. S. R. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie jak i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia [...] grudnia 2005r. Zaskarżonym uchwałom zarzucił naruszenie przepisów postępowania w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego i dokładnego zbadania całokształtu materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj. art.65 pkt 1 w zw. z art. 68 ust.4 ustawy prawo o adwokaturze., zwrócił również uwagę na naruszenie przez organy I i II instancji ustawowych terminów rozpatrzenia wniosku o wpis
w rozumieniu art. 68 ust.7 prawo o adwokaturze. Uzasadniając swoją skargę skarżący ponowił argumentacje zawartą w odwołaniu jeszcze raz podkreślając, iż protokół z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w L. w dniu [...] grudnia 2005r. na który powołują się organy odmawiając wpisu na listę adwokatów, nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu posiedzenie. A mianowicie pytania
z zakresu "rękojmi" miały obejmować pytania ze znajomości prawa, skarżący zaś nie był przygotowany na jakikolwiek egzamin weryfikujący jego wiedzę prawniczą, pomijając, że działania takie nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego. Skarżący nie został ponadto zapoznany z treścią protokołu, mimo że treść protokołu może być traktowana jako istotny dowód w sprawie. Ponownie zwrócił uwagę na swoją wieloletnią praktykę prawniczą, znajomość wielu gałęzi prawa , co potwierdza jego przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata. Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów tj. Kodeksu Etycznego dla prawników w Unii Europejskiej oraz uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2004r. dla wykazania iż radca prawny zobowiązany jest do przestrzegania ujednoliconych zasad etyki oraz że podstawowe zasady etyki wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu ustawy prawo o adwokaturze są tożsame z zasadami etyki w rozumieniu w/w kodeksu.
Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2006r. Sąd postanowił przeprowadzić dowody uzupełniające z ww. dokumentów na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o oddalenie skargi podkreślając, iż kandydat uniemożliwił sprawdzenie tzw. rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a to jest możliwe tylko poprzez osobisty kontakt i rozmowę z ubiegającym się o wpis. Skarżący nie zakwestionował faktu odmowy odbycia rozmowy z przedstawicielami Okręgowej Rady Adwokackiej w L., a jedynie odmiennie przedstawił przebieg tego spotkania. Zdaniem Naczelnej Rady Adwokackiej brak jest podstaw do zakwestionowania wiarygodności i prawidłowości protokołu sporządzonego w dniu [...] grudnia 2005r., a z jego treści wynika w sposób jednoznaczny, iż skarżący S. R. uniemożliwił dokonanie przez ORA w L. przesłanek z art. 65 pkt.1 prawa o adwokaturze do czego organy są uprawnione i zobowiązane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270
ze zm.).
Rozpoznając sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Sądu zarówno zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jak i utrzymana nią w mocy uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia [...] grudnia 2005r. naruszają prawo. W ocenie Sądu
w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązują je art. 7
i 77 k. p. a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji uzasadnienia zaskarżonych uchwał nie spełniają wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie, wnioskujący o wpis na listę adwokatów S. R. wykonuje zawód radcy prawnego i w związku z tym, musiał spełniać wymagania określone art. 65 pkt 1 - 3 cyt. ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo
o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 123 poz.1058 z późn. zm. zwaną dalej p.o.a.) w tym wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu ( art. 65 pkt 1 p.o.a.). Organy I i II instancji , podejmując zaskarżone uchwały dokonały oceny kandydata i uznały, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 65 pkt 1 p. o. a., a mianowicie nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Podstawą dokonania takie oceny był fakt, iż na posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej w dniu [...] grudnia 2005r. S. R. odmówił "odpowiedzi na pytania związane z oceną rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata".
Niewątpliwie organy samorządu adwokackiego rozstrzygając sprawę wniosku S. R. o dokonanie wpisu na listę adwokatów były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu adwokata spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze, w tym czy swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze). Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięcia organów samorządu adwokackiego, zwłaszcza że art. 65 pkt 1 p.o.a. jest normą zawierającą kryteria ocenne. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2002.05.07 ( SK 20/00 OTK-A 2002/3 ) : "Im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie,
w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Pojęcie rękojmi w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.o.a. wielokrotnie było interpretowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzeczeniach podkreślano, że na rękojmię w rozumieniu art. 65 p.o.a. składają się dwa elementy. Z jednej strony cechy charakteru kandydata takie jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem , z drugiej dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem, a więc postępowanie do czasu wpisania na listę - odpowiadające ocenom moralnym i etycznym. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje adwokatów. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2001.04.05 II SA 725/00 LEX nr 53476; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1999.02.23 II SA 1888/98 LEX nr 46707; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1994.08.18 II SA 860/93 Wokanda 1995/3/28). Jednocześnie zarówno obowiązujące przepisy jak i orzecznictwo nie dają żadnych podstaw do sprawdzania znajomości prawa przez osobę ubiegająca się o wpis na listę adwokatów (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 1997.01.29 II SA 3093/95 Glosa 1997/9/29).
Zdaniem Sądu z powyższych orzeczeń w sposób jednoznaczny wynika, iż przedmiotem zainteresowania organów rozpoznających wniosek o wpis na listę adwokatów i dokonujących oceny czy kandydat spełnia przesłanki z art.65 pkt 1 p.o.a., powinny być cechy charakteru kandydata określające jego postawę moralno- etyczną oraz dotychczasowe zachowanie ubiegającego się o wpis. Ocena, czy warunki określone w art. 65 pkt 1 cytowanej ustawy, zostały przez skarżącego spełnione, wymaga przeprowadzenia przez organy samorządu adwokackiego postępowania dowodowego. W świetle powyższego organy samorządu adwokackiego, w uzasadnieniach zaskarżonych uchwał powinny wyjaśnić dlaczego przyjęły, że dotychczasowe zachowanie skarżącego, cechy jego osobowości
i dotychczasowa praktyka zawodowa nie dają rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Należy mieć na uwadze, iż skarżący S. R. dołączył do wniosku bardzo obszerną dokumentację potwierdzającą jego bogaty dorobek zawodowy jako radcy prawnego. Skarżący świadczył usługi prawne przez okres ponad dwudziestu lat, obsługując różne podmioty tj. zarówno osoby prawne jak i fizyczne, w tym podmioty państwowe i prywatne, co wymagało od skarżącego niewątpliwie znajomości wielu gałęzi prawa i ciągłego uzupełniania posiadanej wiedzy. Wprawdzie z akt administracyjnych wynika, iż Okręgowa Rada Adwokacka w L. działając na podstawie art.68 pkt 4 ustawy z dnia 16 maja 1982r. o adwokaturze zwróciła się o nadesłanie do wglądu akt osobowych i ewentualnie dyscyplinarnych ( o ile było prowadzone tego rodzaju postępowania) do czterech podmiotów zatrudniających wnioskodawcę - to w uzasadnieniach zaskarżonych uchwał brak jest stanowiska organów rozstrzygających w niniejszej sprawie co do oceny dotychczasowego zachowania i praktyki skarżącego S. R. jako radcy prawnego. Organy rozstrzygające sprawę pominęły również okoliczność, że cech "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" wymaga się nie tylko od kandydatów na adwokatów, ale i od kandydatów na radców prawnych. Zatem skarżący S. R. musiał odpowiadać tym wymogom w chwili ubiegania się o wpis na listę radców prawnych, ale także przez cały okres wykonywania tego zawodu, albowiem utrata wskazanych przymiotów stanowi podstawę do skreślenia osoby z listy radców prawnych. Zarówno Okręgowa jaki Naczelna Rada Adwokacka nie wykazały, aby skarżący będąc radcą prawnym, dotychczasowym zachowaniem podważył swoją wiarygodność jako osoby pełniącej funkcje zaufania publicznego. Ustalenia te zdaniem Sądu mają zasadnicze znaczenie dla oceny rękojmi wykonywania przez skarżącego zawodu adwokata, skoro podstawowe zasady etyki wykonywania zawodów zarówno radcy prawnego jak i adwokata są tożsame.
Jednocześnie Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska organów, że odmowa udzielenia przez S. R. odpowiedzi na pytania związane z oceną rękojmi należytego wykonywania zawodu na posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej w L., uniemożliwiła dokonania przez te organy przesłanek z art. 65 pkt.1 prawa o adwokaturze do czego organy są uprawnione i zobowiązane. Zdaniem Sądu zbadanie czy dotychczasowe doświadczenie zawodowe, znajomość etyki adwokackiej i umiejętność ich stosowania w praktyce gwarantują wystarczająco wysoki poziom wykonywania zawodu adwokata przez wnioskującego o wpis S. R. - wymagało przede wszystkim przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania wyjaśniającego oraz dowodowego, a rozmowa z kandydatem mogła stanowić uzupełnienie poczynionych ustaleń. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do zachwiania tych proporcji i w rzeczywistości jedyną podstawą dokonania przez Okręgową i Naczelną Radę Adwokacką oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu przez skarżącego była rozmowa przeprowadzona z kandydatem na adwokata w dniu [...] grudnia 2005r., której przebieg zapisany został w protokole. W tym stanie rzeczy działanie organu muszą budzić wątpliwości Sądu, zwłaszcza gdy treść protokołu jest kwestionowana przez stronę skarżącą. Zdaniem S. R. pytania przewodniczącego posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w L.
w rzeczywistości stanowić miały egzamin z wiedzy prawniczej na który skarżący nie był przygotowany i który nie znajduje uzasadnienia prawnego, dlatego też skarżący odmówił odpowiedzi na pytania. I chociaż Naczelna Rada Adwokacka zaprzecza powyższym twierdzeniom skarżącego, to w ocenie Sądu uzasadnienie do uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia [...] grudnia 2005r. zdaje się potwierdzać stanowisko skarżącego odnośne rzeczywistego przebiegu posiedzenia Rady. Rada powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 1994r. zwróciła uwagę, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art.65 pkt 1 prawa o adwokaturze ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogących świadczyć o poziomie umiejętności w zakresie udzielania pomocy prawnej. Wiedza ta zdaniem ORA
w L. powinna dotyczyć koniecznych elementów apelacji czy skargi kasacyjnej, albowiem brak tej wiedzy powoduje nie tylko odrzucenie tych pism przez sąd, lecz także może skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata.
W tym miejscu podkreślić należy, iż aby protokół stanowił podstawę ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych musi odpowiadać wymogom formalnym określonym w art. 68 kodeksu postępowania administracyjnego. Powinno więc z niego wynikać kto, gdzie i kiedy jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Zdaniem Sądu sporządzony
w przedmiotowej sprawie protokół cechuje wysoki stopień ogólności i skrótowości, co powoduje, że nie spełnia on wymogów stawianych takim dokumentom przez
art. 68 § 1 k.p.a. i czyni tym samym wątpliwe ustalenia faktyczne w nim zawarte, zwłaszcza, że są one kwestionowane przez uczestnika tych czynności, któremu nie udostępniono do wglądu i podpisania spornego protokołu. Z treści protokołu nie wynika przede wszystkim treść pytań "związanych z rękojmią należytego wykonywania zawodu". O ile bowiem pytania te miały zmierzać do sprawdzenia wiedzy prawniczej kandydata na adwokata to kategorycznie stwierdzić należy, iż działania takie nie znajdują uzasadnienia w świetle powołanych przepisów ustawy prawo o adwokaturze jak i cytowanego orzecznictwa. Tym samym w ocenie Sądu tak sporządzony protokół nie stanowi należytego odzwierciedlenia rzeczywistego stanu rzeczy i nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom art. 68 k.p.a.
Zdaniem Sądu takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, a organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden
z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie,
a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko
w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których
w niniejszej sprawie nie poczyniono. Tym samym stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonych uchwał nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. Zasądzając zwrot uiszczonego wpisu sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło