VI SA/Wa 689/09
PostanowienieWSA w Warszawie2010-03-16
Skład orzekający: Jolanta Królikowska – Przewłoka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych)?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Pomimo wielokrotnych wezwań, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej dochody z działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych ani szczegółów dotyczących zadłużenia. Otrzymywana emerytura w kwocie 1857,04 zł netto miesięcznie, zdaniem sądu, pozwala na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania.Stan faktyczny
Skarżąca D.L. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za rezerwację częstotliwości. Wnioskodawczyni podnosiła trudną sytuację finansową, wskazując na problemy z kontrahentem, zwrot środków przez organ, zadłużenie bankowe i ograniczone dochody. Sąd kilkukrotnie wzywał do uzupełnienia wniosku o dokumenty dotyczące dochodów z działalności gospodarczej, wyciągów bankowych i zadłużenia, jednak skarżąca nie przedstawiła ich w całości. Ostatecznie sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że otrzymywana emerytura pozwala na poniesienie kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Postanawia odmówić przyznania D. L. prawa pomocy w żądanym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za rezerwację częstotliwości postanawia odmówić przyznania D. L. prawa pomocy w żądanym zakresie
Skarżąca, D.L., złożyła w dniu [...] czerwca 2009 r. (data nadania) na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za rezerwację częstotliwości.
We wniosku podniosła, iż zmuszona została do praktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wskutek wycofania się kontrahenta ze współpracy. Skarżąca podniosła ponadto, że kwota około 111 000 zł wpłacona do Urzędu Komunikacji Elektronicznej w dniu 25 stycznia 2008 r. została przez organ zwrócona bez zaksięgowania, przy czym z pisma skarżącej z dnia 19 sierpnia 2008 r. znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, iż kwota 113 462 zł została zwrócona kontrahentowi skarżącej, który nie przekazał jej otrzymanej od organu sumy pieniężnej. Skarżąca ustanowiła rozdzielność majątkową z mężem w dniu 14 maja 1996 r. Posiada mieszkanie oraz garaż. We wniosku wskazała, iż otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 3 100 zł, a z działalności gospodarczej uzyskuje 544 zł miesięcznie. Jak podała w rubryce 11 formularza, jej zadłużenie w bankach sięga kwoty 8 000 zł., przy czym posiadane przez nią środki na rachunku bankowym zostały zablokowane w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Skarżąca powołała się zarazem na fakt zwolnienia jej przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. od kosztów sądowych. Przedłożyła również kopię zeznania podatkowego za rok 2008 r. w którym osiągnęła dochód w kwocie 30 764 zł.
Zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie:
a/ dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w 2009 r. – np. odpisu ostatniej złożonej w 2009 r. deklaracji o wysokości dochodu (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej osiągniętego od początku roku podatkowego, ewentualnie odpisu z księgi przychodów i rozchodów na koniec czerwca 2009 r.,
b/ dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 aktualną wysokość otrzymywanego przez skarżącą wynagrodzenia,
c/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy,
d/ dokumentów potwierdzających wykazaną w rubryce 11 skalę zadłużenia skarżącej wraz ze wskazaniem wysokości miesięcznych obciążeń na spłatę
kredytów.
Skarżąca powyższych dokumentów nie przestawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących sytuacji majątkowej.
Postanowieniem z dnia 8 października 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na przepisy art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazano, iż strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów wskazujących na wysokość dochodów osiąganych przez nią w 2008 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca przedstawiła jedynie dokumenty potwierdzające wysokość obciążeń z tytułu zaciągniętych przez nią kredytów i pożyczek bankowych, a nie przedłożyła dokumentów określających wysokość osiąganych przez nią dochodów, brak zatem było możliwości zweryfikowania podanych przez skarżącą informacji o jej sytuacji majątkowej.
W dniu 28 października 2009 r. D.L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia. W złożonym sprzeciwie podniosła, iż jej zadłużenie cały czas wzrasta, bowiem nie jest w stanie spłacać zadłużenia wynikającego w zaciągniętych kredytów. Ponadto, skarżąca podkreśliła, iż nie otrzymywała wynagrodzenia za pracę, ponieważ pracodawca był w trudnej sytuacji finansowej. Zaznaczyła także, iż jej umowa o pracę będzie rozwiązana z dniem 31 października 2009 r., a od 2 listopada 2009 r. skarżąca będzie otrzymywać świadczenie emerytalne. W niniejszym piśmie skarżąca podniosła także, iż prowadzi sprawy sądowe przed sądami powszechnymi, które na podstawie przedstawionej sytuacji majątkowej dokonały zwolnienia skarżącej od konieczności ponoszenia opat sądowych i na tę okoliczność złożyła: załączone do pisma kopie postanowień Sądu Rejonowego w P. : z dnia [...] października 2009 r. – Sygn. akt [...] oraz [...], z dnia [...] czerwca 2009r. – Sygn. akt [...] i [...] czerwca 2009 r. [...].
Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2009 r. doręczonym w dniu 30 listopada 2009 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie stanu majątkowego, dochodów lub stanu majątkowego wnioskodawcy w postaci nadesłania: dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego z prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r., dokumentu wskazującego na wysokość otrzymywanego przez skarżącą świadczenia emerytalnego, wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających skalę zadłużenia wraz ze wskazaniem wysokości miesięcznych obciążeń na spłatę kredytów.
W wykonaniu powyższego zarządzenia, skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. poinformowała, że wysokość świadczenia emerytalnego nie jest jej jeszcze znana. W punkcie 2 niniejszego pisma stwierdziła, iż działalność gospodarcza nie jest prowadzona, a od stycznia 2010 roku będzie zlikwidowana. W wyżej wymienionym piśmie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia z dnia 24 listopada 2009 r. do dnia 21 grudnia 2009 r. podnosząc, że ze względu na chorobę - żądane dokumenty potwierdzające jej dotychczasowe oświadczenia – będzie mogła przesłać dopiero po 21 grudnia 2009 r. Do pisma dołączyła ponownie kopie w/w postanowień Sądu Rejonowego w P..
Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2010r. doręczonym w dniu 14 stycznia 2010 r. ponowiono wezwanie o nadesłanie niezbędnych do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów objętych zarządzeniem Sądu z dnia 24 listopada 2009 r.
Pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. skarżąca oświadczyła, iż PIT 36L za rok 2009 zostanie złożony do Urzędu Skarbowego do dnia 5 lutego 2010 r. i w tym czasie zostanie przesłany do tut. Sądu. Poinformowała również o tym, iż nie dysponuje księgą rozchodów i przychodów, a osoba, która prowadzi tę księgę jest nieobecna do dnia 31 stycznia 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca załączyła, jak podała, kopię dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury (przekaz pocztowy), z którego wynika, iż wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2242,90 złotych zaś kwota do wypłaty po potraceniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne, wynosi 1857,04 złotych. Oświadczyła ponadto, iż rachunki bankowe są zajęte przez komornika. Do pisma załączyła także kopię wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w W. [...] Wydziału Pracy (Sygn. akt [...]) z dnia [...] czerwca 2006 r., w sprawie z powództwa jej męża J.L. o wynagrodzenie, ekwiwalenty pieniężne za urlop wypoczynkowy oraz zadośćuczynienie oraz kopie wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2009 r. (sygn. akt [...]) oddalającego apelację od tego wyroku wyjaśniając, że jej zadłużenie zostanie spłacone wyegzekwowanym zaległym wynagrodzeniem męża.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został złożony w przewidzianym terminie.
Sąd rozpoznał zatem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy i stwierdził, iż stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powołanego przepisu wynika zatem, iż to wnioskodawca winien wykazać, iż jego dochody i sytuacja majątkowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Na nim spoczywa bowiem ciężar dowodu w tym zakresie.
Dla dokonania przez Sąd oceny z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istotne są zatem złożone przez skarżącą dokumenty obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową, nie zaś okoliczność, czy i w jakim zakresie jej wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych były uwzględniane przez inne sądy. Zatem fakt, iż Sąd Rejonowy w P. jak podaje skarżąca i składa ksero postanowień Sądu Rejonowego, zwolnił ją od opłat sądowych i kosztów w kilku sprawach nie stanowi dowodu na to, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające w świetle powołanego przepisu uwzględnienie przedmiotowego wniosku i przyznanie prawa pomocy.
Skarżąca trzykrotnie była wzywana do złożenia dokumentów wskazujących na wysokość dochodu z działalności gospodarczej w 2009 roku, wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wykazaną w rubryce 11 wniosku skarżącej skale zadłużenia ze wskazaniem wysokości miesięcznych obciążeń na spłatę kredytów i w wyznaczonym terminie żadnego z w/w dokumentów nie przedstawiła. W tym stanie rzeczy nie jest możliwe ustalenie aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej za 2009 rok, a w szczególności co do wysokości dochodów lub strat z działalności gospodarczej i zadłużenia, którym , jak podaje skarżąca, uzasadnia swoją trudną sytuację majątkową, zaś przedstawiony na okoliczność wysokości świadczenia emerytalnego dowód wskazuje na to, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. została spełniona. Na żądanie Sądu do pisma z dnia 27 stycznia 2010 r. skarżąca załączyła bowiem ksero przekazu pocztowego dot. świadczenia od ZUS za styczeń 2010 r. , stwierdzając, że potwierdza on wysokość emerytury. Dając wiarę skarżącej co do charakteru świadczenia objętego tym przekazem, stwierdzić należy, iż skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 2.242,90 zł. miesięcznie (do wypłaty 1.857,04 zł.). Taka wysokość comiesięcznie otrzymywanego świadczenia emerytalnego wskazuje na to, iż skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd uznał, iż w świetle powołanego przepisu brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem, że zachodzi przesłanka, o której w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. mowa.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło