VI SA/Wa 689/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami, z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - W dniu 21 lutego 2011 r. skarżący M. Z. i Z. Z., wspólnicy spółki cywilnej E. spółka cywilna z siedzibą w D., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami, z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sanacyjnej. W dniu 8 czerwca 2011 r. skarżący złożyli na urzędowych formularzach PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z przedmiotowej skargi. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2011 r. odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowym zakresie. Zażalenie skarżących na powyższe orzeczenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II GZ 508/11. W związku z kolejnym wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujących zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2012 r. ponownie odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe orzeczenie nie zostało zaskarżone. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazali braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego i nie przedłożyli żądanych przez Sąd dokumentów. Dodatkowo należy zaznaczyć, że w dniu 9 sierpnia 2012 r. skarżący M. Z. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Do tejże skargi załączył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 30 listopada 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał postanowienie, w którym zwolnił M. Z. od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 689/11. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że z wyjaśnień M. Z. wynika, że nie posiada on środków finansowych i utrzymuje się właściwie z pomocy rodziny. Jednocześnie przestał on prowadzić działalność w ramach działów specjalnych produkcji rolnej, jako wspólnik spółki cywilnej E. w związku z likwidacją spółki w dniu 30 kwietnia 2012 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznano, że skarżący istotnie nie ma możliwości poczynienia oszczędności, by móc ponieść koszty sądowe będące skutkiem wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i uiścić wpis w kwocie 100 złotych. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II GPP 17/12, Naczelny Sad Administracyjny odrzucił skargę M. Z. na przewlekłość postępowania. Natomiast postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami, z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sanacyjnej, z uwagi na nieuiszczenie wpisu do skargi pomimo wezwania Sądu. W dniu 22 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącego M. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący uzasadniał wniosek tym, że nie posiada środków na prowadzenie postępowania. Ponadto z treści wniosku wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów, a jedynym prawem majątkowym, jakim dysponuje, jest współwłasność nieruchomości gruntowej o powierzchni ok. 5 ha, na którą składają się nieużytki. Pismem z dnia 6 maja 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w/w wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 24 maja 2013 r. skarżący podał, że wysokość jego dochodu w 2012 r. określa załączona do pisma decyzja Urzędu Skarbowego. Oświadczył także, że nie jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych, nie korzysta z zasiłków i nie jest przez nikogo utrzymywany. Jako źródło utrzymania wskazał "doraźne prace, jak (...) budzenie o poranku lub śpiewanie pieśni (...)". Stwierdził również, że zlikwidował rachunek bankowy i na żądanie Sądu przedstawi dokumenty potwierdzające tę okoliczność. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. ustalił na 2012 r. skarżącemu M. Z. dochód z upraw, chowu i hodowli w wysokości 25.354 złotych. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił skarżącemu M. Z. przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 28 czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw od w/w postanowienia. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu skarżący podniósł, że Sąd nie wskazuje podstawy prawnej, na podstawie której odmówił przyznania prawa pomocy. Dodatkowo skarżący wskazał, że został zwolniony od kosztów postępowania w postępowaniu toczącym się w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej także: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Rozpoznając niniejszy wniosek skarżącego M. Z. o przyznanie prawa pomocy, Sąd miał na względzie, że stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Dla dokonania przez Sąd oceny wniosku z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. istotne są zatem złożone przez stronę skarżącą dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową. Należy również zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana przez sąd jedynie w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, pozbawionych w znacznym stopniu środków pieniężnych, majątku, żyjących w ubóstwie i mogących zaspokajać jedynie niezbędne życiowe potrzeby. Należy zatem stanowczo podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.). Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie wykazał źródeł swojego utrzymania. Trudno bowiem uznać wyjaśnienia skarżącego za kompletne, rzetelne i wiarygodne, jeśli stwierdza on w piśmie z dnia 24 maja 2013 r., że nie korzysta z zasiłków, nie jest przez nikogo utrzymywany, a środki do życia dostarczają mu "prace doraźne" jak "śpiewanie pieśni patriotycznych pod [...]". Dodatkowo, Sąd zauważył pewne niejasności w oświadczeniach skarżącego, który w jednym piśmie oświadcza, że środki niezbędne do utrzymania otrzymuje od bliskich i krewnych (pismo z dnia 10 października 2012 r.), zaś innym razem - oznajmia, że utrzymuje się sam, bez niczyjej pomocy (vide: pismo z dnia 24 maja 2013 r.). Sąd pragnie wyraźnie zaznaczyć, że prawo pomocy przyznawane jest ze środków budżetu Skarbu Państwa osobom najuboższym, które - w sposób niebudzący wątpliwości - wykażą swoją trudną sytuację majątkową oraz uprawdopodobnią, że poniesienie pełnych kosztów sądowych może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Ciężar dowodu spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy i to w jego interesie leży wykazanie i uprawdopodobnienie okoliczności, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku, albowiem strona skarżąca nie wykazała, że zachodzi przesłanka, o której mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.