VI SA/Wa 692/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z. Z. i M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu organicznego niezgodnie z warunkami, określenia terminu jej wycofania oraz nałożenia opłaty sankcyjnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] września 2009 r., znak [...]: 1) stwierdzającą wprowadzenie przez M. Z. i Z. Z. do obrotu partii 40000 kg nawozu organicznego "[...]" niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 z późn. zm.), 2) określającą termin wycofania jej z obrotu na 7 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji, 3) nakazującą M. Z. i Z. Z. wniesienie na rachunek Urzędu Skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania wprowadzającego nawóz do obrotu opłaty sankcyjnej stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy, tj. 22 000 zł netto (22 660 zł brutto). Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniach od [...] do [...] czerwca 2005 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych przez M. Z. i Z. Z., prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą E. s.c. M. Z. i Z. Z., ul. [...],[...]. Wobec tego, że w czasie kontroli ustalono, że skarżący produkują a następnie wprowadzają do obrotu nawóz organiczny o nazwie "[...]" bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organ wszczął postępowanie administracyjne, w efekcie którego wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., znak [...], stwierdzającą wprowadzenie do obrotu przedmiotowych nawozów bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz określającą termin wycofania ich z obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu nawozów oraz wysokości opłaty sankcyjnej. Od powyższej decyzji M. Z. i Z. Z. wnieśli odwołanie, w którym podnieśli, że ich zdaniem ustawa z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu nie dotyczy rolników. Po rozpatrzeniu tego odwołania Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] września 2005 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wydaną w I instancji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że brak jest podstaw do zakwalifikowania produkowanego przez skarżących nawozu do kategorii nawozów naturalnych, które można wprowadzać do obrotu bez pozwolenia. Nawóz ten jest natomiast nawozem organicznym, albowiem został wyprodukowany przez udziale [...] z substancji lub mieszanin substancji organicznych i na jego sprzedaż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu wymagana jest zgoda ministra właściwego do spraw rolnictwa, której strona nie uzyskała. M. Z. i Z. Z. na decyzję z dnia [...] września 2005 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia [...] lutego 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2104/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zlecając organom przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważenie możliwości i celowości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego dla określenia rodzaju nawozu, produkowanego w gospodarstwie skarżących. Biegły dr hab. prof. nadz. W. L., który wydał opinię z dnia [...] lipca 2009 r. na zlecenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] stanął na stanowisku, że skarżący produkują nawóz organiczny na bazie obornika czyli nawozu naturalnego, który został wykorzystany jedynie jako surowiec. Wobec powyższego ustalenia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] września 2009 r. znak [...]: 1) stwierdzającą wprowadzenie do obrotu partii 40 000 kg nawozu organicznego "[...]" niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ustawy z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 z późn. zm.), 2) określającą termin wycofania jej z obrotu na 7 dni od uprawomocnienia się tej decyzji, 3) nakazującą wniesienie na rachunek Urzędu Skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania wprowadzającego nawóz do obrotu, opłaty sankcyjnej, stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy, tj. 22 000 zł netto (22 660 zł brutto). Od powyższej decyzji M. Z. i Z. Z. wnieśli odwołanie do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych zarzucając jej błędne ustalenie, że wytwarzany przez nich nawóz jest nawozem organicznym. W związku z tym żądali uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. W kolejnych pismach skarżący wykazywali niezgodność decyzji z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu, z przepisami wspólnotowymi oraz wyrokami sądów, w tym z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2007 r., sygn. akt II GSK 50/07, w którym według ich oceny Sąd miał stwierdzić, że skarżący są producentami nawozu naturalnego. Wskazywali też, że ich zdaniem kwalifikacji nawozów powinny dokonać organy Inspekcji Weterynaryjnej. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych po rozpoznaniu odwołania skarżących decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2009 r., znak [...], wydaną w I instancji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], podzielając w całości stanowisko w niej zawarte. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucili, że decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. w sposób oczywisty narusza ustawę o nawozach i nawożeniu, i z tego względu winna być uchylona wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji zaś postępowanie w sprawie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Według oceny skarżących organy Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nie posiadają kompetencji do przeprowadzania kontroli w ich gospodarstwie, albowiem są rolnikami a zatem nie muszą zgłaszać działalności do wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zgodnie z art. 12 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Poza tym wynik sprawy okazał się dla nich niekorzystny, gdyż Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wpływał w sposób niezgodny z prawem na inne organy administracji, instytuty i biegłych. Skarżący podnieśli również, że inne organy administracji, jednostki badawcze oraz sądy cywilne zakwalifikowały przedmiotowy nawóz do kategorii nawozów naturalnych. Zaś organy inspekcji odrzuciły korzystne dla nich opinie, gdyż działają w imieniu konkurenta skarżących w celu eliminacji ich z rynku nawozów. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W kolejnym piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r., wniesionym do Sądu skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, iż produkowany przez nich nawóz jest nawozem naturalnym, ponownie powołali się na ekspertyzę prof. dr hab. O. N. i na ustalenia oraz wnioski w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M. Z. i Z. Z. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i zastosowały przepisy prawa materialnego. Dokonana przez nich ocena dowodów nie budzi zastrzeżeń. Ponownie orzekając w sprawie organy zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględniły ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt VISA/Wa 2104/05. Należy podkreślić, że w myśl powołanego wyżej przepisu oceną tą jest również związany Sąd, rozpoznający skargę od ponownych decyzji organów administracji. Spór w niniejszej sprawie dotyczył rodzaju nawozów, wytwarzanych przez skarżących, w szczególności czy wyprodukowany przez nich i wprowadzony do obrotu nawóz o nazwie "[...]" jest nawozem organicznym czy też naturalnym. Obowiązująca w dacie kontroli ustawa o nawozach i nawożeniu z dnia 26 lipca 2000 r. (Dz. U. z 2000 r. nr 89, poz. 991 z późn. zm.) w art. 3 ust. 2 przewidywała wymóg uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie do obrotu nawozów organicznych. W przypadku nawozów naturalnych, w tym gnojowicy pozwolenie takie nie było konieczne, bowiem nawozy takie mogły być zbywane do bezpośredniego rolniczego wykorzystania na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 3 ust. 3 ustawy). Skarżący nie kwestionowali faktu wprowadzania do sprzedaży nawozu o nazwie "[...]" bez pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Twierdzili natomiast, że jest on nawozem naturalnym, na którego wprowadzenie do obrotu nie jest wymagane pozwolenie. Według ich oceny nawóz ten jest obornikiem (odchodami [...]) wytworzonym z obornika (odchodów zwierząt [...]) i stanowi naturalną mieszaninę wymienionych oborników. To stanowisko skarżących nie znalazło potwierdzenia w opinii biegłego dr hab. prof. nadzw. W. L. z dnia [...] lipca 2009 r. jak również w jej uzupełnieniu z dnia [...] października 2009 r. Biegły, który wykonywał ekspertyzę na zlecenie organu stwierdził, że nawóz produkowany przez skarżący jest nawozem organicznym, do którego nawóz naturalny w postaci obornika został wykorzystany jako surowiec. Ze względu na to, że produktu nie sposób zakwalifikować do żadnego z rodzajów nawozów naturalnych, które wymieniono enumeratywnie w ustawie o nawozach i nawożeniu a ponieważ został wytworzony z substancji organicznej jest nawozem organicznym. Również Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w [...] w odpowiedzi na wystąpienie organu pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. poinformował, że przeprowadził badania wegetacyjne i wydał opinię o przydatności do nawożenia roślin ozdobnych nawozami produkowanymi przez skarżących, w tym także opinię z dnia [...] października 2004 r., w której wskazał że opiniowany nawóz jest nawozem organicznym, produktem [...]. W tym stanie rzeczy, według oceny Sądu, organy prawidłowo uznały, że przedmiotowy nawóz wytwarzany przez skarżących jest nawozem organicznym a nie naturalnym. Zdaniem Sądu, organy słusznie odmówiły wiarygodności ekspertyzom, przedstawionym przez skarżących tj. dwóm opiniom dr inż. A. K. z Akademii Rolniczej w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. i z marca 2007 r. oraz ekspertyzie prof. dr hab. O. N. i Wyższej Szkoły Ekonomiczno-Humanistycznej w [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Powyższe ekspertyzy jako że zostały wykonane na zlecenie skarżących nie stanowią dowodu z opinii biegłego w rozumieniu k.p.a. poza tym organ słusznie dostrzegł, że pisma te opisują jedynie ogólny proces produkcji nawozów w E., prowadzonym przez skarżących oraz tak jak w przypadku ekspertyz dr inż. A. K. zachodzą w nich wewnętrzne sprzeczności, albowiem przedmiotowy nawóz raz jest kwalifikowany jako nawóz organiczny a innym razem jako nawóz naturalny. Słuszność stanowiska organu potwierdziła też kolejna opinia z dnia [...] czerwca 2010 r., wykonana na jego zlecenie przez prof. dr hab. J. L. ze S., w której opiniujący wyczerpująco wyjaśnił proces produkcji oraz zasady kwalifikacji przedmiotowego nawozu do nawozów organicznych. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie stosownie do wymogów przewidzianych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Konsekwencją przyjęcia, iż skarżący wytwarzali i wprowadzali do obrotu nawóz organiczny bez zezwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa było nałożenie na nich opłaty sankcyjnej stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu. Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi należy stwierdzić, że organy inspekcji jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych posiadały kompetencje do orzekania w niniejszej sprawie. Zadania tej inspekcji zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., nr 187, poz. 1577 ze zm.). Z uregulowań tam zawartych wynika, że organy inspekcji nie tylko podejmują działania dotyczące artykułów rolno-spożywczych, ale też wykonują inne zadania określone w przepisach odrębnych (art. 17 ust. 1 pkt 8), w tym przewidzianych w ustawie z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu, a obecnie w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. W myśl art. 20 c l i 20 d l ustawy z 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu obowiązującej w dacie kontroli i mającej zastosowanie w niniejszej sprawie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych sprawuje nadzór nad wprowadzeniem do obrotu nawozów i do kontroli wykonywanej przez nią w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ustosunkowując się do zarzutu skargi, że Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wpływał w sposób niezgodny z prawem na inne organy administracji należy stwierdzić, że nie znajduje on oparcia w materiale dowodowym, zgromadzonym w sprawie. Zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności organy inspekcji zwracały się do poszczególnych urzędów i instytutów o przedstawienie ich stanowiska w sprawie i działanie to nie pozostawało w sprzeczności z przepisami procedury wynikającej z k.p.a. Analogicznie skarżący nie przedstawili jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie tezy, iż Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wykorzystywał nielegalne środki w celu zniszczenia ich przedsiębiorstwa. Powoływanie się przez skarżących na wyroki sądowe jest nieusprawiedliwione, gdyż sądy cywilne orzekały w innym przedmiocie tj. w kwestii zakazu używania w oznakowaniu przez konkurenta skarżących określenia "[...]". W tym stanie rzeczy wobec bezskuteczności zarzutów skargi Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.