VI SA/Wa 693/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary oddala skargę VI SA/Wa 693/14 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) – także jako ustawa, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) – także jako u.d.p., utrzymał w mocy decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., nakładającą na M. J. karę pieniężną w kwocie 15000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym. Decyzje wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzono kontrolę przewozu makulatury o masie 24,980t wykonywanego przez M. J. na drodze krajowej nr 5 o dopuszczalnym nacisku osi na drogę do 10t zespołem pojazdów składającym się z dwuosiowego pojazdu samochodowego nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy nr rej. [...]. Pojazdem kierował Z. P.. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie na pojedynczej osi napędowej nacisków osi o 2,35t, przy wymaganym zezwoleniu na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII, którego przewoźnik nie posiadał. Ważenia pojazdu dokonano zalegalizowanymi nieautomatycznymi elektronicznymi wagami SAW 10C/II dokładności IIII z aktualna legalizacją na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który kierujący pojazdem podpisał bez składania uwag do kontroli. Kontrolowanemu okazano świadectwa legalizacji wag, zapoznano go z czynnościami kontrolnymi i wynikami kontroli. Zawiadomieniem z dnia 8 lipca 2013 r. poinformowano M. J. wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o prawach strony, wzywając do przedłożenia podanych w zawiadomieniu dokumentów. Pismem z dnia 17 lipca 2013 r. M. J. stwierdził, że towar był ładowany w Danii i załadowca wyłącznie sam decydował o jego rozmieszczeniu na pojeździe. Ponieważ były to kostki makulatury o rozbieżności wagowej od 200 do 500 kg, kierowca nie mógł wizualnie stwierdzić, czy nie doszło do przekroczenia nacisku na osie. W tych ustaleniach K. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia [...] września 2013 r. Opisując przebieg postępowania organ administracji stwierdził, że przewożony ładunek był podzielny, a w wyniku ważenia stwierdzono nacisk pojedynczej osi napędowej na drogę – 12,35t, tj. z przekroczeniem o 2,35t (o 23,5%). W związku z tymi ustaleniami stwierdzono wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kat. VII. Odnosząc się do pisma przewoźnika organ administracji zauważył, że kierowca przyjął ładunek bez uwag, nie wskazując w dokumentach przewozowych żadnych zastrzeżeń tak co do masy ładunku, jak i co do jego rozmieszczenia na pojeździe. Nadto kierowca nie skorzystał z możliwości sprawdzenia prawidłowego rozmieszczenia ładunku, a jest on osobą, którą posługuje się przewoźnik przy wykonywaniu działalności gospodarczej, więc osoba ta powinna być właściwie przez przewoźnika poinstruowana o tym, w jaki sposób ma się zachować po załadowaniu pojazdu, by ten nie przekraczał wymaganych norm. Wskazując na te okoliczności oraz na przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy, organ stwierdził brak podstaw do zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności. Od decyzji M. J. złożył odwołanie domagając się jej uchylenia, bądź zmiany orzeczonej kary. Przewoźnik uważał, że nałożono karę niesłusznie, gdyż podejmując ładunek dopełnił należytej staranności i nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie. Ładunek był podzielny i załadowca sam decydował o jego rozmieszczeniu, a kierowca nie miał na to wpływu. Wizualnie nie mógł stwierdzić nieprawidłowość rozmieszczenia ładunku, gdyż wagi poszczególnych kostek makulatury wynoszą od 200 do 500 kg. Decyzją wymienioną na wstępie Główny Inspektor Transportu Drogowego, opisując przebieg postępowania i cytując powołane przepisy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która ma wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Jeżeli w sprawie nie można według podanych kryteriów ustalić kategorii zezwolenia od I do VI, wówczas kwalifikuje się stwierdzone naruszenie do zezwolenia kat. VII, jak w niniejszej sprawie. Odnosząc się do stwierdzenia strony o niepomierzeniu w czasie kontroli innych parametrów kontrolowanego pojazdu, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie mogło mieć to wpływu, wobec zakwalifikowania naruszenia do przewozu bez zezwolenia kat. VII, na wysokość kary pieniężnej. Wyjaśniając brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy organ wskazał, ze przewożony ładunek (makulatura w kostkach) nie był ładunkiem sypkim ani drewnem, a jest to jeden z warunków umożliwiających zastosowanie tego przepisu. W ocenie organu nie wystąpiły również przesłanki z art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy do uwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności (dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia). Wyjaśniając rozumienie tych przesłanek organ odwoławczy szeroko odniósł się do w tym zakresie do uregulowań z prawa cywilnego wskazując także na rozumienie braku wpływu wyjaśniane w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, przy przewożeniu ładunku podzielnego i przy stwierdzeniu jego niewłaściwego rozmieszczenia, zachodzi bezpośredni i jednoznaczny związek przyczynowy ze stwierdzonym naruszeniem. Jeżeli bowiem przewoźnik uzna niemożliwość prawidłowego rozmieszczenia ładunku podzielnego, tak by nie dochodziło do przekroczenia nacisków osi na drogę, powinien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości tego ładunku. Przewoźnik nie przedstawił w postępowaniu administracyjnym dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizowanym przewozie oraz na ewentualny brak wpływu na stwierdzone naruszenie. Zatem w ocenie organu samo kwestionowanie odpowiedzialności było niewystarczające dla uwolnienia przewoźnika od nałożenia kary pieniężnej. Od decyzji M. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z wnioskiem o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, alternatywnie wnosząc o zmianę decyzji przez zweryfikowanie pomiarów. Zdaniem skarżącego kierowca nie dokonał wpisu (zastrzeżenia) co do dokonania załadunku, gdyż nie miał pewności, czy załadunek towaru został przeprowadzony prawidłowo, czy nieprawidłowo. Pewności tej nie miał także z uwagi na to, iż pojazd załadowany nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej po załadowaniu. Tak więc dopiero w czasie kontroli dowiedział się o przekroczeniach na osi. W związku z tym zdaniem skarżącego dołożył wymaganej staranności w realizacji przewozu nie mając jednocześnie wpływu na sam załadunek. Inspektorzy stwierdzili w protokole kontroli, ze dokonano ważenia w związku z podejrzeniem przekroczenia parametrów wagowych, co zdaniem skarżącego potwierdza, iż wizualnie nie można było ustalić przekroczeń na osiach pojazdu. W ocenie skarżącego to na załadowcy ciąży obowiązek prawidłowego rozmieszczenia ładunku, by nie dochodziło do przekroczenia nacisków na osie pojazdu, a załadowca nie podjął żadnych kroków dla ustalenia, w jaki sposób ten ładunek rozmieścił. Skarżący zarzucał kontrolującym nieprzeprowadzenie pomiarów innych parametrów pojazdu, gdyż jedynie stwierdzili zgodność tych parametrów z normami. W związku z tym stwierdził naruszenie przepisów proceduralnych przez niedokonanie właściwych ustaleń. W ocenie skarżącego nieprawidłowo również ustalono naciski osi na drogę, bowiem wagi użyte do kontroli miały maksymalne dopuszczalne obciążenia do 10t, a stwierdzono naciski osi 12,35t. W związku z tym skarżący zakwestionował wyniki pomiarów odwołując się do wyroku sądu administracyjnego zacytowanego w skardze. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Ustalenia organu administracji wynikają z protokołu kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2013 r. niekwestionowanego, co do tych ustaleń przez kierowcę. Na zalegalizowanym stanowisku do ważenia pojazdów i zalegalizowanymi przyrządami pomiarowymi ustalono, że kontrolowany pojazd przekraczał na pojedynczej osi napędowej dopuszczalny nacisk na drogę (do 10t), po której wykonywany był przewóz, o 2,35t, zatem kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym stosownie do definicji z art. 2 pkt 35a) ustawy – Prawo o ruchu drogowym - pojazd nienormatywny - pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych minister właściwy ustalił dla przedmiotowej drogi dopuszczalne naciski osi do 10t. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy - ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, przy czym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II (ust. 2). Zgodnie natomiast z ust. 3 - wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik do ustawy. Przewożony ładunek (makulatura w paczkach) był ładunkiem podzielnym nie spełniając wymagań z definicji art. 2 pkt 35b ustawy: ładunek niepodzielny - ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Zatem stosownie do art. 64d ustawy zezwolenie na przewóz tego ładunku nie mogło być wydane wg kategorii I lub II. Dla kat. I wymagane jest by przewóz odbywał się pod drodze gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej, a kontrolowany przewóz miał miejsce na drodze krajowej. Natomiast dla kat. II można uzyskać zezwolenie na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej (art. 64b ust. 1 ustawy), a kontrolowany pojazd nie należał do wymienionych w tym przepisie. Ustalona wielkość przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu była także większa dla drogi, po której poruszał się kontrolowany pojazd. Na drodze tej dopuszczalny był nacisk do 10t i został on przekroczony o 2,35t. Przekroczenie to wynosiło 23,5%, a więc ponad 20%, w związku z tym, dla określenia kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 ustawy miał zastosowanie jej pkt 3 lit. c) i w podanej w tym punkcie wysokości kara pieniężna został nałożona. Organ administracji przeprowadził obszerne wyjaśnienia co do rozumienia kategorii zezwoleń i co do ich znaczenia dla orzekanych kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym. Wyjaśnił zatem z jakich powodów zakwalifikowano do nałożenia kary pieniężnej przejazd do kategorii VII (art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy) – droga po której wykonywany był przejazd należała do dróg krajowych a nacisk osi napędowej na drogę przekraczał dopuszczalną wartość o ponad 20% (wynosił bowiem 23,5%). W związku z tym ewentualne nawet przekroczenie pozostałych parametrów pojazdu nie miało już znaczenia dla zakwalifikowania przejazdu bez zezwolenia do kategorii VII. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska skarżącego, co do dochowania przez przewoźnika należytej staranności i braku wpływu na stwierdzone naruszenie. Organ administracji odnosząc się do argumentacji skarżącego zasadnie uznał brak podstaw do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 ustawy. Przepis ten w zakresie wskazanym w jego ust. 4 pkt 2 nie mógł mieć zastosowania w sprawie, gdyż przewożony ładunek (makulatura w paczkach) nie był drewnem ani ładunkiem sypkim. Wobec natomiast ustaleń organów Inspekcji Drogowej brak było także podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy - okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący dowodząc dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i braku wpływu na powstanie naruszenia odwoływał się wyłącznie do tego, że załadowca dokonał załadunku wyłącznie według własnego uznania rozmieszczając go na pojeździe. Jeżeli zatem przedstawiciel skarżącego (kierowca pojazdu) obserwujący ów załadunek miał jakiekolwiek wątpliwości co do rozmieszczenia tego ładunku, powinien zareagować domagając się sprawdzenia poprawności jego rozmieszczenia, a nie wyłącznie obserwować czynności załadowcze. Jak bowiem wskazuje sam skarżący, inspektorzy na sam widok rozmieszczenia ładunku powzięli (jak się okazało słusznie) wątpliwości co do zachowania dopuszczalnych parametrów pojazdu. Uprawnionym staje się w tej sytuacji stwierdzenie, że zawodowy kierowca także powinien na podstawie obserwacji rozmieszczenia ładunku powziąć podejrzenie o tym, czy ładunek został prawidłowo rozlokowany, nie powodując przeciążenia którejś z osi. Skarżący kwestionował także prawidłowość wyników ważenia podkreślając, że każda z wag użytych do kontroli mogła zważyć ciężar jedynie do 10t, a stwierdzono nacisk pojedynczej osi napędowej na drogę 12,35t. Do kontroli osi użyto dwóch wag i każda z nich mogła zważyć ciężar do 10t przypadający na jedno koło, a na każdej osi były zawieszone dwa koła. Zatem wynik pomiaru dotyczył osi, a nie jednego koła, stąd zarzut o nieprawidłowym pomiarze ze względu na niemożliwość jego uzyskania dwoma wagami, nie był trafny. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.