VI SA/Wa 696/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska Przewłoka Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi [...] L. S. W. G. [...] Spółka Jawna z siedzibą w [...] na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] i [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] października 2007 r. o nr [...], [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także GITD) utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o nałożeniu na [...] L. S. W. G. [...] Sp. j. z siedzibą w [...] kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięć GITD wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej Kpa. oraz art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) – dalej utd. Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] maja 2007 r., w miejscowości [...], na drodze krajowej nr [...] dokonano kontroli pojazdu członowego [...] (ciągnik samochodowy) oraz [...] (naczepa ciężarowa). Pojazdem kierował A. B.. W trakcie kontroli stwierdzono, że [...] L. S. W. G. [...] Sp. j. (dalej skarżąca), wykonywała transport drogowy, polegający na przewozie paszy z naruszeniem obowiązku okazania do kontroli odcinka kontrolnego karty opłaty drogowej. Ustalono ponadto, iż na szybie kontrolowanego pojazdu naklejony był odcinek samoprzylepny miesięcznej karty opłaty drogowej. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. skierowano do strony skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu. Skarżąca w odpowiedzi na wskazane pismo przesłała oryginał "dowodu wniesienia opłaty drogowej", potwierdzający zakup w dniu [...] maja 2007 r. miesięcznej karty opłaty drogowej i wniosła o zaliczenie przesłanego "dowodu" na poczet zagubionego odcinka kontrolnego. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 utd. oraz załącznika lp. 4.1 do ustawy, nałożył na skarżącą karę pieniężną za stwierdzone naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w kwocie 3000 złotych. W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. strona skarżąca podniosła, iż na przedniej szybie kontrolowanego pojazdu naklejony był "kupon" (winieta) z zaznaczonymi dniami jej ważności. Stwierdziła, że nie ma możliwości używania tej winiety w innym pojeździe i powtórzyła, że nadesłany dowód opłaty w kwocie 275 złotych świadczy o posiadanej karcie opłaty drogowej. Nadto wskazała, że zaginięcie odcinka kontrolnego było wysoce prawdopodobne. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] oraz decyzją z tego samego dnia o nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. GITD w uzasadnieniu obu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 1 utd. za przejazd po drogach krajowych podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są uiszczać opłaty. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1089; dalej także rozporządzenie Ministra Transportu) uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie RP przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, która składa się z winiety samoprzylepnej i odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Organ mając na uwadze między innymi wskazane wyżej przepisy ustawy o transporcie drogowym uznał, że skoro dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty łącznie i winny one znajdować się w pojeździe w chwili kontroli, a kierowca nie okazał odcinka kontrolnego, to zachodzą przesłanki do uznania, że kontrolowany przewóz dokonywany był z naruszeniem obowiązku nałożonego treścią art. 87 ust. 1 utd., co skutkować musi nałożeniem kary pieniężnej w wysokości wskazanej w lp. 4.1 załącznika do utd. W skardze na powyższe decyzje skarżąca wniosła o złagodzenie kary, uznając ją za wysoce krzywdzącą i niesprawiedliwą. W uzasadnieniu swojego stanowiska podtrzymała twierdzenia zawarte w odwołaniu wniesionym od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Nadmienił, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie posiada uprawnienia do wezwania skarżącej do sprecyzowania, której decyzji skarga dotyczy. Dodał, powołując się na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, organ II instancji nie ma możliwości uruchomienia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wydanej przez siebie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże z innych względów, niż wskazane w skardze. Badając zgodność z prawem decyzji administracyjnej sąd administracyjny zobligowany jest do dokonania kontroli rozstrzygnięcia organu administracji publicznej w zakresie jego zgodności z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania. Kontrola sądu obejmuje zarówno zwykłe wady prawne decyzji administracyjnej i w przypadku ich stwierdzenia wymaga ustalenia potencjalnego ich wpływu na wynik sprawy administracyjnej, jak i przede wszystkim kwalifikowane wady prawne decyzji. W tym drugim przypadku, sąd stwierdziwszy naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub istnienia przyczyn określonych w art. 156 Kpa., zobligowany jest do uwzględnienia skargi bez dokonywania oceny wpływu uchybienia na wynik sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 981/08). Obowiązek badania z urzędu decyzji administracyjnej w aspekcie występowania przyczyn określonych w art. 156 § 1 Kpa. wyprzedzać powinien badanie legalności decyzji w pozostałym zakresie. Inaczej rzecz ujmując, sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję administracyjną powinien najpierw ustalić, czy kontrolowane rozstrzygnięcie nie zawiera jednej z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Jeżeli wynik takiej kontroli wykaże, że zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, sąd zobligowany jest stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i wówczas nie bada już, czy decyzja zawiera inne wady prawne, nie mieszczące się w katalogu przyczyn stwierdzenia jej nieważności. Na tle rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż organ dwukrotnie rozpoznał odwołanie skarżącej od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wydając w dniu [...] października 2007 r. dwie decyzje, załatwiające jedną sprawę tożsamą pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Innymi słowy Główny Inspektor Transportu Drogowego przez niedopatrzenie dwukrotnie rozpoznał odwołanie strony skarżącej od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r. i wydał dwie decyzje tożsame w treści, a różniące się jedynie numerem, jako organ drugoinstancyjny. W sprawie zachodził więc stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), gdyż tożsame odwołanie strony skarżącej od decyzji organu I instancji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją organu. Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie powagi rzeczy osądzonej, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Ze stanem powagi rzeczy osądzonej mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi zaś w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji (postanowienia) stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r. IV SA 1061/96 LEX nr 45166). Wskazać również należy, iż decyzja administracyjna, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną posiada kwalifikowaną wadę prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Przepis ten, jak trafnie zauważa się w doktrynie, spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancje na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.