VI SA/Wa 697/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska Przewłoka Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także GITD) utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. o nałożeniu na Przedsiębiorstwo "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia GITD wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej także Kpa.) oraz art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej także utd.). Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] listopada 2007 r., w miejscowości [...], na drodze krajowej nr [...] dokonano kontroli pojazdu członowego składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] i naczepy marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował S. G.. W trakcie kontroli stwierdzono, że Przedsiębiorstwo "[...]" Sp. z o.o. wykonywało transport drogowy, przewożąc 36203 litrów towaru niebezpiecznego o numerze rozpoznawczym UN 1202 i prawidłowej nazwie przewozowej olej opałowy lekki, na dowód czego kierowca okazał w trakcie kontroli dokument przewozowy. Ustalono ponadto, iż na szybie kontrolowanego pojazdu naklejony był odcinek samoprzylepny rocznej karty opłaty drogowej, przedziurkowany na dzień [...] października 2007 r. Nadto kierowca nie okazał na żądanie upoważnionego inspektora transportu drogowego odcinka kontrolnego karty opłaty drogowej. Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. skierowano do Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. z o.o. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu. Przedsiębiorstwo przy piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r. złożyło pisemne wyjaśnienie co do stwierdzonego przez służby Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wyjaśniono, iż pojazd w dniu kontroli posiadał ważną roczną kartę opłaty drogowej, czego dowodem jest kontrolka naklejona z prawej strony na szybie czołowej. Ponadto wskazano, że jako dowód uiszczenia tej opłaty spółka przesłała kopię faktury VAT zakupu karty oraz kserokopię odcinka kontrolnego z wpisanym numerem rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 utd. oraz załącznika lp. 4.1 do ustawy, nałożył na Przedsiębiorstwo "[...]" Sp. z o.o. karę pieniężną za stwierdzone naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w kwocie 3000 złotych. W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Przedsiębiorstwo "[...]" Sp. z o. podniosło, iż przed rozpoczęciem transportu kontrolowanym pojazdem dołożono wszelkich starań, aby pojazd ten został wyposażony we wszystkie niezbędne dokumenty. Dlatego w dniu [...] października 2007 r. zostały zakupione roczne karty opłat drogowych, które zostały przedziurkowane od [...] października 2007 r., co potwierdzono w trakcie kontroli fakturą VAT zakupu, kserokopią odcinka kontrolnego oraz fotografią naklejki umieszczonej na przedniej szybie kontrolowanego pojazdu. Podniesiono, że okazana kserokopia odcinka kontrolnego, stanowi wystarczający dowód uiszczenia opłaty za poruszanie się po drogach krajowych. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. GITD w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 1 utd. za przejazd po drogach krajowych podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są uiszczać opłaty. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1089; dalej także rozporządzenie Ministra Transportu) uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie RP przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, która składa się z winiety samoprzylepnej i odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Organ mając na uwadze między innymi wskazane wyżej przepisy ustawy o transporcie drogowym uznał, że skoro dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty łącznie i winny one znajdować się w pojeździe w chwili kontroli, a kierowca nie okazał odcinka kontrolnego, to zachodzą przesłanki do uznania, że kontrolowany przewóz dokonywany był z naruszeniem obowiązku nałożonego treścią art. 87 ust. 1 utd., co skutkować musi nałożeniem kary pieniężnej w wysokości wskazanej w lp. 4.1 załącznika do utd. W skardze na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo "[...]" Sp. z o.o. (dalej skarżąca) wniosło o stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuciło naruszenie § 3 rozporządzenia Ministra Transportu, a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając, na czym miałoby naruszenie przepisów postępowania polegać. Skarżąca dodała, że skoro przepis § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu zawiera zamknięty katalog dokumentów nie stanowiących dowodu uiszczenia opłaty, wśród którego nie mieści się kserokopia odcinka kontrolnego, to jego okazanie w formie kserokopii powinno być wystarczające dla organu do uznania posiadania w pojeździe ważnej opłaty za poruszanie się po drogach krajowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodał, że po wnikliwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie dostrzegł uchybień w zakresie naruszenia przepisów proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 utd., podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z dowodu opłaty (karta nr 20 akt administracyjnych), skarżąca uiściła wymaganą opłatę za przejazd po drogach krajowych. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przyznał bowiem w swojej decyzji, że winieta samoprzylepna znajdowała się na przedniej szybie kontrolowanego pojazdu, brakował natomiast samego odcinka kontrolnego, do którego okazania zobowiązany był kierowca, jednakże nie mógł tego uczynić, gdyż w momencie kontroli nie dysponował nim. Fakt nieposiadania oryginału odcinka kontrolnego przez kierowcę należy uznać za okoliczność, o której skarżąca wiedziała, jednakże nie może być ona podstawą do przyjęcia, że skarżąca nie wyposażyła swojego kierowcy w wymagany przepisem utd. dokument. Stwierdzić zatem należy, że skarżąca wykonała ciążący na niej obowiązek, wynikający z dyspozycji art. 42 ust. 1 utd. Karę w wysokości 3000 złotych, w myśl lp. 4.1. załącznika do utd., nakłada się za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ustawa o transporcie drogowym używa tu zwrotu "bez uiszczenia wymaganej opłaty". Skoro jednak opłatę uiszczono, na co pośrednio wskazuje organ, to nie może w takim przypadku nałożyć kary pieniężnej na przedsiębiorcę. Mając powyższe na uwadze, organ nie może również skutecznie argumentować, że dowodem uiszczenia opłaty jest tylko formalny dowód, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu, to znaczy karta opłaty składająca się z dwóch części – winiety samoprzylepnej (umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu) oraz odcinka kontrolnego (przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty) i twierdzić, iż skutek prawny uiszczenia opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia karty, ale dopiero przez jej wypełnienie i używanie w sposób przewidziany prawem. Cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Transportu przewiduje w § 3 ust. 3, że dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób podany wyżej. Ustęp 4 tego paragrafu mówi, co nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Zgodnie z art. 42 ust. 7 utd., minister właściwy do spraw transportu upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty, a także do określenia wzorów dokumentów potwierdzających jej wniesienie. Powyższy przepis ustawy o transporcie drogowym nie upoważniał ministra do wprowadzenia możliwości zmiany ogólnych zasad dowodzenia określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Regułą jest, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 Kpa.). Faktem jest, że w dniu kontroli kierowca nie okazał do kontroli odcinka kontrolnego, jednakże nie świadczy to, w ocenie Sądu, o braku karty opłaty drogowej, która ostatecznie została organowi przedłożona. Należy zauważyć, że ustawa o transporcie drogowym nie wprowadza kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych za nieokazanie odcinka kontrolnego, lecz ustala karę w tej wysokości za brak karty opłaty, na którą ten odcinek się składa i do której posiadania zobowiązany jest podmiot wykonujący przewóz. W tej sytuacji nałożenie sankcji na skarżącą nie miało normatywnego oparcia w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym. Na marginesie podnieść należy, iż z punktu widzenia zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, nieuzasadnionym byłoby zrównanie odpowiedzialności podmiotów wykonujących przewozy bez uiszczonej opłaty w ogóle, z tymi, którzy opłatę uiścili, jednak z punktu widzenia okoliczności od nich niezależnych, nie byli w stanie okazać odcinka kontrolnego. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł o ich niewykonaniu.