VI SA/Wa 698/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] grudnia 2014 r., nr [...] podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm, zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 z późn. zm., zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 1414 z późn. zm., zwanej dalej utd), utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nakładającą na Pana M. M. (zwanego dalej "skarżącym") karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu w dniu [...] sierpnia 2013 roku o godzinie [...] po odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...] - węzeł [...] [w dniu kontrolowanego przejazdu pod nazwą: [...] - [...] (koniec obwodnicy [...])] wymienionym w załączniku nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Następnie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Skarżący podniósł, że nie miał wiedzy o opłatach elektronicznych a kontrolowany przejazd był przejazdem jednorazowym, prywatnym, niezarobkowym, niezwiązanym z działalnością gospodarczą. Wskazał również, że jest rencistą. Organ ponownie rozpoznając sprawę, ustalił że w dniu [...] sierpnia 2013 roku o godz. [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...] - węzeł [...] zespół pojazdów, składający się z samochodu osobowego marki [...] o nr. rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej marki [...] o nr. rej. [...] przejechał pod urządzeniem kontrolnym (bramownicą) nr [...] bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Powyższy fakt ustalono na podstawie zapisu ewidencyjnego [...] wraz z dokumentacją fotograficzną. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Na podstawie danych zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ prowadzący postępowanie ustalił właściciela pojazdu i wezwał go do wskazania kierującego w momencie ujawnienia naruszenia. Z treści nadesłanego przez właściciela pojazdu oświadczenia wynikało, że w czasie ujawnionego naruszenia pojazdem samochodowym kierował Pan M. M.. Stwierdzono zatem, że w dniu [...] sierpnia 2013 roku kierujący ww. zespołem pojazdów skarżący poruszał się odcinkiem drogi krajowej nr [...], na którym pobiera się opłatę elektroniczną, bez jej uiszczenia. Organ wskazał również, że odcinek drogi krajowej nr [...] granica m. [...] - węzeł [...], po którym poruszał się kontrolowany zespół pojazdów w dniu [...] sierpnia 2013 roku, został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (Oddział w [...]) z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] ustalił również, że na drodze krajowej nr [...] na odcinku, po którym poruszał się kontrolowany pojazd znajdowało się oznakowanie informujące o obowiązku uiszczania przez korzystających z dróg publicznych opłaty elektronicznej. Mając na względzie powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że użytkownik drogi publicznej w dniu [...] sierpnia 2013 roku nie uiścił za przejazd ww. zespołem pojazdów po odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...] - węzeł [...] opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Konsekwencją tego było nałożenie na kierującego kary pieniężnej w wysokości 3000 (słownie: trzech tysięcy) złotych. Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k udp. Na tę okoliczność organ wskazał na brzmienie przepisów ustawy o drogach publicznych. Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji właściwie ustalono stan faktyczny. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że kontrolowany zespół pojazdów, niewyposażony w urządzenie viaBox służące do poboru opłaty elektronicznej, poruszał się w dniu [...] sierpnia 2013 roku po odcinku drogi krajowej nr [...], wyszczególnionym w załączniku nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd, nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Strona postępowania administracyjnego została ustalona w sposób właściwy, gdyż jest nią Pan M. M., który kierował w dniu [...] sierpnia 2013 roku kontrolowanym zespołem pojazdów. Organ podkreślił, że z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3.5 tony. W niniejszej sprawie skarżący poruszał się zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Brak zainstalowania w pojeździe ww. urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po wskazanym w ww. załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. odcinku skutkuje tym, iż opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, organ administracji publicznej obowiązany jest zaś do wymierzenia kierującemu pojazdem kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Organ podkreślił, że odcinek drogi na którym dokonano kontroli był również właściwie oznakowany. Rozpoznając odwołanie organ wskazał, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Zaakcentować przy tym należy, iż na gruncie prawa administracyjnego zasadą jest, że odpowiedzialność ogranicza się do ustalenia, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego nałożeniem kary administracyjno- prawnej. Nie dokonuje się natomiast oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania strony lub braku winy, braku zachowania należytej staranności, podjęcia wystarczających środków ostrożności mających wyłączyć ponoszenie przez stronę odpowiedzialności administracyjnej czy też dopuszczenia się rażącego niedbalstwa. Do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka i oznacza, że nieważne jest, czy podmiot, który ma być ukarany zawinił, czy też po prostu nastąpiło określone zdarzenie. Zdaniem organu, w sprawie niniejszej z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że naruszenie spowodowane było brakiem urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej w kontrolowanym pojeździe, a więc okolicznością zależną od skarżącego. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego okoliczności, że jest on rencistą, organ wyjaśnił, że rozstrzygając sprawę nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, jeżeli zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k ust. 1 i 2 udp, a organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania ich wysokości ze względu na okoliczność sprawy czy sytuację materialną strony. Taryfikator w sposób ścisły wskazuje wysokość kary administracyjnej za dane naruszenie, zatem organ rozpoznający sprawę nie ma prawnej możliwości ustalania innej niż określona w ustawie wysokości kary. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego okoliczności (przejazd prywatny) organ podkreślił, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, bez znaczenia są okoliczności (takie jak jednorazowy przejazd na potrzeby własne, niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą, niezajmowanie się zawodowo transportem), skutkiem których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Odpowiedzialność administracyjna przewidziana w ustawie o drogach nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. Oplata elektroniczna jest naliczana i pobierana jedynie przy zainstalowaniu w pojeździe urządzenia viaBox. Brak takiego urządzenia w pojeździe, co miało miejsce w niniejszej sprawie, skutkuje obowiązkiem nałożenia właśnie na kierującego pojazdem kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Niedopełnienie obowiązku w postaci braku zainstalowanego w pojeździe stosownego urządzenia skutkuje niewniesieniem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Tak wykonywany przejazd jest rejestrowany w systemie przez każde urządzenie kontrolne (bramownicę kontrolną) jako incydent w postaci nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego jest nałożenie kary pieniężnej zgodnie z dyspozycją art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Organ przypomniał, że przedmiotowy zespół pojazdów w dniu przejazdu nie był wyposażony w urządzenie viaBox. Kierujący przedmiotowym zespołem pojazdów w dniu [...] sierpnia 2013 roku odbył zatem przejazd po odcinku drogi krajowej nr [...] granica m. [...] - węzeł [...] bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych został naruszony, dlatego kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, została nałożona zgodnie z prawem. Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji. Podał, za odwołaniem, okoliczności faktyczne sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. poz. 27 ze zm. dalej także p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). We wspomnianej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły wobec tego skarga nie została uwzględniona. Zdaniem Sądu, stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości. W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, zgłębiony i oceniony w sposób wyczerpujący. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Bezsporne jest w sprawie że skarżący w dniu [...] sierpnia 2013 roku o godz. [...] poruszał się zespołem pojazdów składającym się z samochodu osobowego oraz przyczepy ciężarowej odcinkami drogi krajowej nr [...] granicą m. [...]- węzeł [...]-[...]-[...] (koniec obwodnicy [...]), wymienionym w załączniku nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W pojeździe nie było remontowanego Viaboxu i opłata o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp nie została uiszczona. Dowodzi tego zapis ewidencyjny na bramownicy oraz dokumentacja fotograficzna. Skarżący nie neguje tego faktu, jednakże według jego oceny zaistniały okoliczności zwalniające go od odpowiedzialności, a mianowicie fakt iż nie prowadzi on działalności gospodarczej a wykonywany przez niego przejazd w celach prywatnych był jednorazowy, na krótkim odcinku drogi i to pożyczonym samochodem. Poza tym skarżący nie orientuje się w obowiązujących przepisach dotyczących uiszczenia opłaty elektronicznej, zaś wymierzona kara jest rażąco wygórowana i przekracza jego możliwości finansowe. Zdaniem Sądu okoliczności wskazane przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją organ nałożył na skarżącego karę pieniężną za popełniony delikt administracyjny. Kara ta jest nakładana na obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów i nie jest zależna od wiedzy, dobrej i złej woli sprawcy. Obowiązujące przepisy, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 udp nie wymagają aby opłatę elektroniczną uiszczały tylko osoby prowadzące działalność gospodarczą. W świetle art. 13 ust 1 pkt 1 udp kara jest nakładana na kierowcę wykonującego przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej zaś wysokość kary jest ściśle określona w ustawie i organ nie ma możliwości jej miarkowania. Skarżący nie może też skutecznie tłumaczyć się nieznajomością obowiązujących przepisów albowiem kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że kara pieniężna została wymierzona skarżącemu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co skutkowało oddaleniem skargi w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.