VI SA/Wa 699/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2005r. sprawy ze skargi P. (obecnie Oddział Regionalny Centrum – P. w [...]) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kary w wysokości 500 złotych i w tej części uchyla decyzję z dnia [...] lipca 2004r. a w pozostałej części skargę oddala; 2. decyzje w uchylonej części nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Oddziału Regionalnego Centrum – P. w [...] kwotę 70 (siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. w [...], działając przez swego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005r. o nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004r. nakładającą na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości łącznej 2.500,00zł. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej dnia [...] maja 2004r. stwierdzono, że pojazd należący do skarżącego wykonywał transport drogowy z kartą drogową wypełnioną, w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu, ołówkiem oraz że w pojeździe był zainstalowany tachograf, który nie rejestrował zakresu aktywności kierowcy. Z kontroli sporządzony został protokół, który został podpisany przez kierującego pojazdem. Skarżący, korzystając z prawa złożenia wyjaśnień, podniósł że zgodnie z ustawą o transporcie drogowym obowiązek stosowania tarczy tachografu nie obejmuje pojazdów świadczących usługi pocztowe. Nadto, skarżący stwierdził, że dyspozytor kierując pojazd do wykonania przewozu poza Pocztą nie zwrócił przez przeoczenie uwagi na to, że w pojeździe tym zamontowany został fabrycznie tachograf mechaniczny nie rejestrujący czasu pracy kierowcy. Tachograf miał ważną legalizację do dnia [...] września 2004r. Wskazana przez inspektora w czasie kontroli usterka polegająca na wpisaniu ołówkiem numeru rejestracyjnego pojazdu nie nastąpiła z winy skarżącego; karty drogowe półroczne zostały zakupione w liczbie 34 sztuk w dniu [...] lutego 2004r. w Urzędzie Pocztowym w [...] i zostały wypełnione przez sprzedawcę. Skarżący dodał, że po dokonanej kontroli, sprawdził karty drogowe i stwierdził że wszystkie wypełnione zostały prawidłowo długopisem podobnym w kolorze do ołówka. W załączeniu do złożonych wyjaśnień skarżący przesłał m.in. zamówienie zakupu karty opłat drogowych półrocznych i dowód zapłaty za nie. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2004r. nałożył na skarżącego – P. w [...] karę pieniężną 2.000,00 zł za to, że tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe nie odpowiadał przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy oraz karę 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą drogową. W uzasadnieniu podano, że w dniu kontroli wykonywany był transport drogowy rzeczy, towar przewożony nie był przesyłką pocztową, wobec czego pojazd winien był być wyposażony w określony przepisami tachograf. W złożonym odwołaniu skarżący domagał się uchylenia decyzji w całości; twierdził że organ bezpodstawnie stwierdził, iż tachograf nie rejestruje zakresu aktywności kierowcy oraz że numer rejestracyjny pojazdu w karcie opłaty drogowej wypełniony jest ołówkiem. Tachograf posiadał legalizację Urzędu Miar w Kielcach ważną do października 2004r. Kontrola została przeprowadzona w maju, a więc 5 miesięcy przed upływem terminu ważności dokonanej legalizacji. Prawo nie działa wstecz i niezależnie od nowych przepisów – legalizacja będzie ważna. Poza tym, skarżący wyjaśnił okoliczności w jakich wszedł w posiadanie karty drogowej zakwestionowanej w czasie kontroli jako rzekomo wypełnionej w części ołówkiem. Organ nie przeprowadził żadnego dowodu, który stwierdziłby ponad wszelką wątpliwość, że karta wypełniona jest ołówkiem, a mógł to uczynić w sposób prosty – przeprowadzając w obecności skarżącego próbę wytarcia napisu gumką. Skarżący przedstawił kopie zakupionych kart drogowych jako dowód na to, że wszystkie karty zostały wypełnione tym samym charakterem pisma, a jedyna różnica, dotycząca numeru rejestracyjnego karty zakwestionowanej, powstała zapewne z tego powodu, że ujmowała numer pojazdu i przyczepy, co spowodowało konieczność dokonania wpisu mniejszymi literami. Za niezasadne więc uznał skarżący nałożenie w tej sytuacji na niego kary 500 zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu przywołał przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który nakłada na przedsiębiorców wykonujących na terytorium RP transport drogowy obowiązek uiszczania opłat. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych uiszczenie opłaty dokonuje się przez nabycie karty, która podlega wypełnieniu. Prawidłowo wypełniona karta stanowi dowód wniesienia opłaty. Przepis art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym zobowiązuje kierowcę pojazdu samochodowego mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wypis z licencji, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju, obowiązkowe przerwy w pracy i czas odpoczynku. Zgodnie zaś z art. 92 ust. 1, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Konsekwencją takiego rozwiązania prawnego jest treść l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy, który karą 500 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Organ uzasadnił nałożoną karę 500 zł za przejazd z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej tym, że w jego opinii nie może, zgodnie z § 5 ust. 3 i 4 cyt. rozporządzenia, stanowić dowodu uiszczenia opłaty wypełnienie kart zmywalnym środkiem – nosi on tylko pozory wypełnienia. Organ nie naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a. ponieważ zgromadził w sprawie niezbędny materiał dowodowy konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i przytoczył, jego zdaniem, korespondujące z zarzutem orzeczenie NSA z dnia 4 lipca 2001r. (I SA 301/00 ), z którego wynika, że organ administracji winien gromadzić z własnej inicjatywy te dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a dowody przedstawione przez stronę postępowania gromadzić wtedy, gdy mają one znaczenie dla sprawy. Ponadto, pojazd należący do skarżącego, którym dokonywany był przewóz rzeczy, z uwagi na to, że nie przewoził przesyłki pocztowej winien był być wyposażony w urządzenie rejestrujące zapis aktywności kierowcy. Skarżący naruszył przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Zgodnie z art. 3 tego aktu urządzenie rejestrujące, jako przyrząd przeznaczony do instalowania w pojazdach drogowych w celu wskazywania i automatycznego lub półautomatycznego rejestrowania szczegółowych danych dotyczących ruchu tych pojazdów oraz określonych okresów pracy ich kierowców, jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia. Tak więc, od dnia 1 maja 2004r. każdy pojazd wykorzystywany do transportu drogowego i zarejestrowany w Polsce musi być wyposażony w przyrząd kontrolny. Organ przywołał też przepis art. 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) świadczący o istnieniu okresu przejściowego na instalację przyrządów kontrolnych. Skarżący jako przedsiębiorca ma bezwzględny obowiązek znać przepisy prawa obowiązujące w danej dziedzinie gospodarczej i stosować regulacje z nich wynikające. Twierdzenia skarżącego, że tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe posiadał legalizację do października 2004r. wobec czego nałożona kara jest niesłuszna, nie zasługują na uwzględnienie i nie mogą być podstawą do uchylenia decyzji. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2004r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w całości, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 i 78 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, biurokratyczne interpretowanie prawa, "przeinaczanie faktów" oraz treści zarzutów skarżącego. Zarzucono również obrazę § 4 ust. 1 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych przez nadanie innych treści, niż to wynika z powołanych przepisów i zastosowanie tych norm do stanu faktycznego, który nie spełnia ich przesłanek. Skarżący zarzucił, że w rozstrzygnięciu organ przyjął fikcję prawną nieistnienia urządzenia rejestrującego i nieistnienia opłaty tak, jakby w pojeździe nie było zainstalowanego legalnego tachografu i jakby kierowca nie posiadał dowodu – karty opłaty drogowej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja narusza prawo w części dotyczącej nałożenia na skarżącego – P. kary pieniężnej w wysokości 500 zł a zatem skarga w tym zakresie jest uzasadniona. Jak stanowi art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym – ustawy o t. d. ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Naruszenie przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne przepisów ustawy oraz innych wskazanych w art. 92 ust. 1 pkt od 1 do 6 ustaw i wiążących Polskę umów międzynarodowych skutkuje, zgodnie z tym przepisem, karą pieniężną. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określił, zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy o t. d., załącznik do tej ustawy. Organ nałożył na skarżącą Spółkę karę w wysokości 500,00 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej, które to naruszenie wraz z przypisaną mu karą określone jest w pkt 1.4.4. załącznika do ustawy o t. d. Organ przyporządkował sankcji określonej w l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy o t. d. przedstawienie przez kierowcę pojazdu kontrolowanego karty opłaty sześciomiesięcznej, wypełnionej w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu kontrolowanego, jak stwierdził organ, ołówkiem. Takie działanie organu nie znajduje oparcia w stanie faktycznym ustalonym w trakcie postępowania administracyjnego, nadto nie odpowiada dyspozycji § 5 ust 3-6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) Na wstępie należy stwierdzić, że ustalenie organu dokonania wpisu ołówkiem nie zostało poparte żadnym dowodem, poza wzrokową konfrontacją wpisu numeru rejestracyjnego pojazdu z wpisami pozostałymi, widniejącymi na kwestionowanej karcie opłaty drogowej i przekonaniem osoby kontrolującej oraz organu, że wpisu dokonano ołówkiem. Okoliczność ta była w trakcie postępowania administracyjnego konsekwentnie negowana przez skarżącego, który podkreślał fakt zakupienia wątpliwej karty jako jednej z 34 kart zakupionych jednego dnia przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym w [...] i wypełnianych w sposób jednolity przez osobę sprzedającą. W złożonych organowi I instancji wyjaśnieniach, skarżący w sposób jednoznaczny wyraził przekonanie, że karta została wypełniona, jego zdaniem, prawidłowo - długopisem o podobnym do ołówka kolorze i wnosił o ponowne sprawdzenie wpisu i zwrot zatrzymanej karty. Z kolei, w odwołaniu od decyzji skarżący zgłosił zarzut nieprzeprowadzenia w jego obecności przez organ I instancji, dowodu na okoliczność sposobu wypełnienia okazanej do kontroli karty drogowej w części wpisu numeru rejestracyjnego pojazdu. Jak stanowi przepis art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W rozpatrywanej sprawie ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie przeprowadził dowodu na okoliczność czy przedstawiona do kontroli karta opłaty drogowej została w części numeru rejestracyjnego pojazdy wypełniona długopisem czy ołówkiem, a więc nie dokonał w sposób pewny ustalenia mającego podstawowe znaczenie dla podjęcia decyzji o zastosowaniu wobec skarżącego kary pieniężnej. Odmawiając skarżącemu przeprowadzenia dowodu na okoliczność mającą zasadnicze znaczenie dla sprawy, organ naruszył nie tylko przepis art. 78 § 1 k.p.a. lecz również prawa procesowe strony, zwłaszcza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Powoływanie się przez organ w zaskarżonej decyzji na orzeczenie NSA, odnoszące się do obowiązków organu w zakresie gromadzenia w aktach sprawy dowodów wskazywanych przez stronę postępowania, lecz tylko takich, które mają znaczenie dla tej sprawy, prowadzi na tle konkretnego stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy, wyłącznie do wniosku, że organ nie uznał za istotne i potrzebne przeprowadzenie dowodu na okoliczność charakteru wpisu przez siebie kwestionowanego. Jest to stanowisko błędne, ponieważ, jak wynika z uzasadnienia skarżonych decyzji, właśnie rodzaj dokonanego wpisu stanowił podstawę uznania organu, że wpis wykonany ołówkiem jako nietrwały stanowi o wadliwym wypełnieniu karty, co skutkowało nałożeniem stosownej kary. Trudno w tej sytuacji twierdzić, że nie ma znaczenia dla sprawy przeprowadzenie dowodu na okoliczność, czy wpis dokonany jest rzeczywiście ołówkiem. Należy również zauważyć, że organ nie był konsekwentny w ocenie stwierdzonej przez osobę kontrolującą okoliczności dokonania ołówkiem wpisu w karcie drogowej w części dotyczącej numeru rejestracyjnego. Kwalifikując to zdarzenie jako nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej, organ I instancji wymierzył karę w wysokości 500 zł wg L.p. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Następnie decyzję tę utrzymał w całości w mocy organ odwoławczy, zaznaczając w uzasadnieniu, iż karta wypełniona zmywalnym środkiem nie jest wypełniona w rozumieniu § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, nosi znamiona pozornego wypełnienia i jako czynność dokonana wadliwie nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Takie rozumowanie organu prowadzi go zatem do wniosku, że wadliwie wypełniona karta opłaty, nie stanowiąca dowodu uiszczenia tej opłaty skutkować musi karą 500 zł przewidzianą w l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy o t. d. za nieprawidłowe wypełnienie karty. Ostatecznie nie jest więc wiadome, czy organ uznał, że karta opłaty drogowej, jako dowód uiszczenia opłaty drogowej, jest – jednak nieprawidłowo wypełniona, czy też dowodu tego nie ma, a jeśli go brak - nałożenie kary za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej jest nieprawidłowe. Podkreślenia wymaga treść przepisu § 5 ust 3-6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r., w którym trudno doszukać się postanowień traktujących o konieczności dokonywania wpisów w karcie opłaty drogowej określonym środkiem pisarskim. Jeżeli tak, to za chybione należy uznać takie stanowisko organu, które traktuje wpis dokonany w karcie opłaty drogowej ołówkiem za wpis nieprawidłowy i z tego tytułu wymierza karę odpowiadającą Lp. 1.4.4. załącznika do ustawy o t. d. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących nałożonej kary pieniężnej 2.000 zł za brak tachografu rejestrującego wymagane okresy jazdy. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Z dniem 1 maja 2004r. w Polsce jako Państwie Członkowskim Wspólnoty Europejskiej należało stosować wprost przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Stosownie do przepisów art. 15 ust. 7 cyt. rozporządzenia Nr 3821/85 na żądanie uprawnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień, w którym kierował pojazdem. Obowiązek okazywania wykresówek wynika z obowiązku posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia Rady, według wymogów określonych w załączniku do tego rozporządzenia i umożliwiającego rejestrację czterech okresów aktywności wymienionych w art. 15 cyt. rozporządzenia – pkt III c) pkt 4.1 załącznika I do rozporządzenia Nr 3821/85. Poza sporem jest, że skarżący posiadał w pojeździe tachograf nieprawidłowy, bo nie rejestrujący zakresu aktywności kierowcy, co potwierdza udokumentowany protokołem kontroli, fakt nieokazania wykresówek przez kierowcę osobom kontrolującym pojazd. Skarżący w trakcie postępowania nie kwestionował braku tachografu odpowiadającego przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy, a wręcz przyznawał ten fakt w wyjaśnieniach z dnia [...] czerwca 2004r. (str. 2 wiersz 2 i 3 od góry) i oświadczył, że w dniu [...] czerwca 2004r. tachograf został wymieniony na elektroniczny spełniające wymogi obowiązującego prawa. W takiej sytuacji, zarzuty skarżącego wadliwego ustalenia faktów, co narusza przepisy postępowania administracyjnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.