VI SA/Wa 699/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] stycznia 2017 r. Nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej organ, Prezes UOKiK), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej kpa), art. 9a ust. 1 i 2, art. 35a pkt 4, art. 35c ust. 1, art. 35d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1928) oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1059 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej ([...] WIIH) z [...] listopada 2016 r. Nr [...] nakładającą na M. R., przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej skarżący, przedsiębiorca) karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych, za niezamieszczenie na stacji paliw [...] czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji. Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 19 września 2016 r. inspektorzy [...] WIIH przeprowadzili kontrolę w należącej do skarżącego stacji paliw zlokalizowanej [...]. Z okazanych dokumentów dostaw benzyny bezołowiowej 95 i oleju napędowego oraz załączonych do nich świadectw jakości wynikało, że w zakupionej przez przedsiębiorcę benzynie bezołowiowej 95 znajduje się do 5% (V/V) biokomponentu w postaci alkoholu etylowego, natomiast w oleju napędowym mniej niż 0,05 % (V/N) biokomponentu w postaci estrów metylowych. Na stacji paliw nie zamieszczono informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, co jest niezgodne z postanowieniami art. 9a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w oświadczeniu pracownicy przedsiębiorcy (księgowej U. W.), która potwierdziła brak na dzień przeprowadzenia kontroli na stacji paliw informacji o biokomponentach zawartych w paliwach. Informacja o biokomponentach została uwidoczniona w toku kontroli. Ustalenia kontroli udokumentowano protokołem kontroli z 19 września 2016 r. Nr [...] podpisanym przez osobę upoważnioną do reprezentowania kontrolowanego przedsiębiorcy bez wnoszenia uwag. Pismem z 12 października 2016 r. [...] WIIH poinformował przedsiębiorcę o stwierdzonych w toku kontroli naruszeniach oraz wezwał go do usunięcia nieprawidłowości. Jednocześnie zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania na postawie art. 35a pkt 4 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. W odpowiedzi na powyższe, pismem z 24 października 2016 r., skarżący zawiadomił organ o zamieszczeniu na stacji paliw informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Decyzją z [...] listopada 2016 r. organ orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych. Podstawą do nałożenia kary było nieumieszczanie w dniu 19 września 2016 r. na kontrolowanej stacji paliw czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, wprowadzanych do obrotu na tej stacji, w sposób określony w art. 9a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. W odwołaniu (pismo z 21 listopada 2016 r. uzupełnione pismem z 6 grudnia 2016 r.) skarżący nawiązał do okoliczności okazania w dniu kontroli inspektorom świadectwa jakości paliw z określoną zawartością biokomponentów, którego oryginał dostępny jest dla zainteresowanych i leży przy kasie fiskalnej, natomiast kopia wystawiona jest przy wjeździe na stację do wiadomości kupującego. Stosowany przez niego sposób prezentowania informacji o biokomponentach spełnia wymogi art. 9a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, natomiast zamieszczone na wniosek kontrolującego dodatkowe informacje o biokomponentach w sprzedawanych paliwach (tj. wyciąg ze świadectwa jakości) stanowią powielenie informacji przedstawionej w świadectwie jakości. Odnosząc się do oświadczenia księgowej wskazał, że potwierdza ono jedynie brak na stacji paliw odrębnej informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Nie mógł być obecny w toku kontroli i nie mógł przedstawić wyjaśnień osobiście. Decyzją z [...] stycznia 2017 r. Prezes UOKiK utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] listopada 2016 r. Podkreślił treść art. 9a ust. 1 i 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, w świetle którego przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych są obowiązani do zamieszczenia na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacji o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych. Jak zaznaczył przedsiębiorca, który nie zamieszcza na stacji paliwowej lub stacji zakładowej informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji, w sposób określony w art. 9a, zgodnie z art. 35a pkt 4 ww. ustawy, podlega karze pieniężnej, której wysokość na poziomie 5 000 złotych wynika wprost z art. 35c ust. 1 omawianej ustawy. Dowodem w sprawie jest protokół kontroli z 19 września 2016 r. [...], który należy traktować jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Z treści protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że na kontrolowanej stacji paliw nie zamieszczono informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Informacja taka została zamieszczona dopiero po stwierdzeniu przez inspektorów jej braku. Ustalenia kontroli potwierdza pisemne oświadczenie pracownika przedsiębiorcy U. W., a skarżący nie wniósł uwag do protokołu. O zamieszczeniu na stacji paliw wymaganej informacji zawiadomił organ w odrębnym piśmie z 24 października 2016 r. w odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne z 12 października 2016 r. Fakt posiadania przez przedsiębiorcę świadectw jakości sprzedawanych paliw i okazania ich na żądanie kontrolujących nie ma związku z obowiązkiem informowania konsumentów o zawartości biokomponentów. Obowiązek ten realizowany jest poprzez zamieszczanie na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu, które to informacje należy umieścić na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Obowiązek zamieszczenia czytelnych informacji w miejscu ogólnodostępnym o zawartości biokomponentów wynika z konieczności zapewnienia konsumentom możliwości weryfikacji, czy oferowane na danej stacji paliwo może być stosowane w użytkowanym przez konsumenta pojeździe, zgodnie ze wskazaniami producenta, warunkami udzielonej gwarancji lub oceny czy nie wywiera ono niekorzystnego wpływu na pojazd. Brak omawianych informacji pozbawia konsumenta możliwości dokonania właściwego - dla jego pojazdu - wyboru paliwa. Odnosząc się do twierdzenia strony w kwestii umieszczenia kopii świadectwa jakości przy wjeździe na stację, na skrzynce z butlami gazowymi, organ uznał je za niewiarygodne. Jak zaznaczył intencją ustawodawcy było stworzenie konsumentom możliwości swobodnego zapoznania się z zawartością biokomponentów w nabywanym paliwie. Wjazd na stację benzynową, gdzie konsument nie zatrzymuje się jadąc dalej do dystrybutora, można uznać za miejsce ogólnodostępne, lecz umieszczona tam informacja nie jest ani uwidoczniona, ani też czytelna dla jadących samochodem. Świadectwa jakości mają formę tabel zawierających dużą ilość danych na temat różnych parametrów paliwa, dlatego też stosując świadectwo jakości jako informację o zawartości biokomponentów, należy zwrócić uwagę na wyeksponowanie w treści świadectwa wartości dotyczących ich zawartości. W skardze skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołując się do faktu podzielenia przez organ stanowiska, w myśl którego informacja o zawartości biokomponentów może być przedstawiona również w formie świadectwa jakości zaznaczył, że świadectwo jakości w czasie kontroli było dostępne na stacji paliw. Praktykę umieszczania kopi świadectwa jakości na zewnątrz na skrzynce z butlami gazowymi stosuje od czasu otrzymywania świadectwa jakości. Klienci często korzystają z tych informacji, co potwierdza czytelność informacji oraz zamieszczenie jej w miejscu ogólnodostępnym i widocznym, w bezpośredniej bliskości kasy (około 3 metrów) - tak że każdy płacący może się z informacjami zapoznać. Jest to miejsce bardziej czytelne niż w okienku przy kasie, gdzie znajduje się już duża ilość innych obowiązkowych informacji. Odnosząc się do kwestii oświadczenia złożonego przez jego pracownika (księgową) w toku kontroli wskazał, że wynika z niego tylko fakt, że na stacji paliw w czasie kontroli nie było oddzielnej informacji o zawartości biokomponentów w paliwie. Oświadczenie to w żadnym razie nie jest potwierdzeniem, że na stacji paliw w miejscu widocznym, ogólnodostępnym w sposób czytelny nie jest umieszczone świadectwo jakości paliwa. Zamieszczona na żądanie kontrolujących dodatkowa informacja o zawartości biokomponentów w paliwie, stanowiąca wyciąg ze świadectwa jakości i powtarzająca przedstawione w nim dane, w żadnym razie nie może być traktowana jako nowa informacja dla klientów stacji. Do skargi skarżący załączył wyjaśnienie pracownika – księgowej U. W. do ww. oświadczenia z dnia kontroli 19 września 2016 r., w treści którego wskazała ona, że w czasie kontroli było wywieszone na skrzyni z butlami gazowymi świadectwo jakości, którego kopię właściciel firmy M. R. zamieszczał osobiście od czasu otrzymywania świadectw jakości paliw z Rafinerii Gdańskiej; natomiast w oświadczeniu z 19 września 2016 r. potwierdziła jedynie, że na kontrolowanej stacji paliw nie ma oddzielnej informacji o zawartości biokomponentów w paliwie (por. oświadczenie z 23 lutego 2017 r.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z [...] stycznia 2017 r. Nr [...] r., utrzymująca w mocy decyzję [...] WIIH z [...] listopada 2016 r. nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę M. R. karę pieniężną za niezamieszczenie na stacji paliw [...], czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na ww. stacji paliw, w sposób określony w art. 9a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliwa. Zgodnie z art. 9a ust. 1 i 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych są obowiązani do zamieszczenia na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacji o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych (ust. 1). Informacje, o których mowa w ust. 1, należy umieścić na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przedsiębiorcy są zobowiązani do zamieszczania na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu, które to informacje należy umieszczać na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Niedopełnienie przedmiotowego obowiązku, tj. niezamieszczenie takich informacji w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny, pociąga za sobą sankcje w postaci kary pieniężnej. Aby obciążyć stronę karą pieniężną, musi ona wymaganych informacji w ogóle nie zamieścić, lub zamieścić je w miejscu nie będącym ogólnodostępnym (np. na zapleczu), albo uczynić ją niewidoczną (np. zasłaniając plakatem reklamowym), pomimo umieszczenia w miejscu ogólnodostępnym. Jak wskazał organ, i co znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego, w dniu 19 września 2016 r. upoważnieni inspektorzy [...] WIIH przeprowadzili kontrolę m.in. w zakresie spełnienia przez przedsiębiorcę obowiązku zamieszczenia czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na stacji paliw. W trakcie kontroli ustalono, że na stacji paliw [...], należącej do kontrolowanego przedsiębiorcy M. R., nie zamieszczono informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji (por. protokół kontroli k. 8 akt administracyjnych). Ustalenia te potwierdziła osoba upoważniona przez kontrolowanego przedsiębiorcę, która oświadczyła, że w dniu kontroli na stacji paliw brak było informacji o biokomponentach zawartych w paliwach oraz zobowiązała się do udostępnienia informacji konsumentom (por. oświadczenie U. W. k. 10 akt administracyjnych stanowiące załącznik do protokołu kontroli). Informacja taka została zamieszczona na stacji dopiero po stwierdzeniu jej braku przez inspektorów [...] WIIH. Protokół kontroli został podpisany przez przedstawiciela przedsiębiorcy bez zgłaszania uwag. Wymaga podkreślenia, że protokół z kontroli stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art. 76 § 1 kpa, a zatem stanowiący dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Sporządzony w niniejszej sprawie protokół kontroli, wraz z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli i pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy oraz protokołem pobrania próbek paliw, doręczono skarżącemu w dniu 19 września 2016 r. Pomimo prawidłowego pouczenia o możliwości zgłaszania uwag do protokołu przedsiębiorca nie wniósł uwag tak do treści protokołu, jak i ustaleń dotyczących braku niezamieszczenia informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na kontrolowanej stacji. W piśmie z 24 października 2016 r. poinformował organ o fakcie zamieszczenia wymaganej informacji o biokomponentach. Mając na względzie moc dowodową protokołu kontroli jako dokumentu urzędowego Sąd podzielił stanowisko organu, który uznał za niewiarygodne twierdzenia strony jakoby informacja o zawartości biokomponentów w formie kopii świadectwa jakości została umieszczona przy wjeździe na stację paliw "na skrzynce z butlami gazowymi". Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że w czasie prowadzonej kontroli na stacji paliw nie było informacji o zawartości biokomponentów. Informacja tak została zamieszczona dopiero po interwencji inspektorów przeprowadzających kontrolę. W tej sytuacji załączone do skargi wyjaśnienie pracownika U. W. z 23 lutego 2017 r. korygujące oświadczenie z 19 września 2016 r., jak również nadesłane przez stronę zdjęcia, mające potwierdzić zamieszczenie na skrzynce z butlami gazowymi kopii świadectwa jakości, pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organy wydające decyzje prawidłowo oparły poczynione w sprawie ustalenia na treści protokołu kontroli. Ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny dawał podstawę do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych. Podjęte w sprawie decyzje są prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego możliwości przedstawienia informacji o zawartości biokomponentów w firmie świadectwa jakości Sąd w pełni akceptuje zaprezentowane w tym zakresie w treści zaskarżonej decyzji stanowisko organu i wskazuje, że przepis art. 9a ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliwa nie określa, w jakiej formie ma być zamieszczana informacja o zawartości biokomponentów. Z treści przepisu wynika jedynie, że ma być to informacja czytelna, umieszczona w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Powyższe nie wyklucza możliwości przedstawienia tej informacji w formie świadectwa jakości. Mając jednak na względzie przesłankę czytelności informacji o zawartości biokomponentów trudno mówić o jej zapewnieniu w przypadku świadectwa jakości sporządzonego w formie tabel zawierających dużą ilość danych na temat różnych parametrów paliwa, tj. zawartości ołowiu, czy siarki. Udostępniona konsumentom kopia świadectwa jakości bez wyeksponowania w jego treści informacji o biokomponentach wyklucza jej czytelność. Uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.