VI SA/Wa 699/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Szczepan Borowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 1224/XI/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę E. G. (dalej także jako "Skarżący" lub "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej także jako "Prezydium KRRP", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, działając na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej w skrócie także jako "k.p.a.") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (dalej także jako "Rada OIRP" lub "organ I instancji") z dnia [...] października 2023 roku nr [...], w sprawie skreślenia Skarżącego z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (punkt pierwszy) oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku (punkt 2). Prezydium KRRP podkreśliło, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku została wysłana do Strony na adres: "ul. [...], [...] Z.". Przesyłka zawierająca ww. uchwałę została awizowana w dniu [...] października 2023 roku z adnotacją, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym w Z. wraz z możliwością jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 7 listopada 2023 roku. Przesyłkę zwrócono w dniu 14 listopada 2023 roku do nadawcy, gdyż adresat nie odebrał awizowanej przesyłki. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się data 14 listopada 2023 roku i podpis wydającego. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący w dniu 28 listopada 2023 roku (data nadania w placówce pocztowej), złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. uchwały wraz z odwołaniem, w którym wyjaśnił, że informację o uchwale podjął telefonicznie w tym samym dniu. We wniosku podniósł, że przesyłka zawierająca uchwałę nie została mu doręczona, gdyż nie był w stanie jej odebrać. Zaznaczył, że w okresie od dnia 15 września 2023 roku do chwili złożenia wspomnianego wniosku, był w głębokiej depresji i nie był w stanie pokierować swym postępowaniem oraz jednocześnie przebywał poza miejscem zamieszkania, na dowód czego przedłożył zaświadczenie o zameldowaniu pod nowym adresem z dnia 18 października 2023 roku. Prezydium KRRP, odmawiając przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku, wskazało, że doręczenie ww. uchwały nastąpiło na adres uprzednio przez niego wskazany. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 3 z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 499, dalej też jako "u.r.p.") radca prawny jest obowiązany zawiadomić radę właściwej okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń. Radca prawny ma obowiązek niezwłocznie zawiadamiać o każdej zmianie tych danych. Pisma w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy wysyła się, ze skutkiem doręczenia, na adres dla doręczeń, o którym mowa w zdaniu pierwszym. Organ odwoławczy podkreślił w tym kontekście, że przed dniem nadania powołanej uchwały Skarżący nie poinformował Rady o zmianie swojego adresu do doręczeń. Mając zatem na względzie powyższe, Prezydium KRRP uznało, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku została skutecznie doręczona Skarżącemu z dniem 13 listopada 2023 roku. W tym bowiem dniu, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., upłynął termin 14 dni, przez jaki operator pocztowy, stosownie do art. 44 § 1 pkt. 1 k.p.a., zobowiązany był przechowywać doręczane pismo (termin ten biegł od dnia 30 października 2023 roku), co skutkuje "fikcją" doręczenia z upływem powołanego dnia. W dalszej kolejności Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w wymaganym w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Powziął on bowiem wiedzę o uchwale w dniu 28 listopada 2023 roku i w tym samym dniu wniósł odwołanie. Termin 7-dniowy, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. został więc dochowany. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżący dokonał również czynności, dla której określony był termin tj. złożył odwołanie od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku. Jeśli chodzi natomiast o uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, to w niniejszej sprawie Prezydium KRRP uznało, że warunek ten nie został spełniony. Odnosząc się do argumentacji Skarżącego, że w okresie od dnia 15 września 2023 roku był w głębokiej depresji i nie był w stanie pokierować swym postępowaniem oraz jednocześnie przebywał poza miejscem zamieszkania, na dowód czego przedstawił zaświadczenie lekarskie z dnia 14 września 2023 roku, Organ odwoławczy wskazał, że z powołanego zaświadczenia wynika jedynie, że u Skarżącego nastąpiło zaostrzenie objawów depresji, w wyniku czego był on niezdolny do pracy przez okres 3 miesięcy. W żadnym jego fragmencie nie wskazano, że nie był on w stanie samodzielnie pokierować w powołanym okresie swoim postępowaniem. Nadto okoliczność, że Skarżący w okresie 3 miesięcy wskazanych w zaświadczeniu lekarskim z dnia 14 września 2023 roku był w stanie dokonać zameldowania na pobyt stały, przeczy jego argumentacji odnośnie braku możliwości pokierowania w tym okresie swym postępowania. Jednocześnie Prezydium KRRP podkreśliło, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, otwiera Organowi odwoławczemu drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, które zostało wniesione po upływie terminu. Uchwała została doręczona Stronie w dniu 13 listopada 2023 roku, a zatem termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 27 listopada 2023 roku. Tymczasem odwołanie zostało złożone w dniu 28 listopada 2023 roku. W tej sytuacji Organ odwoławczy uznał, że powinien wydać zarówno postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2024 r., Skarżący zarzucił jej niezgodność z prawem, w szczególności poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony i innych zasad powodujących nieważność postępowania określoną w k.p.a. Mając powyższe na względzie Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji lub jego zmianę i przywrócenie Skarżącego na listę radców prawnych pod tym samym numerem wpisu. W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p. p. s. a.). Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. W stanie faktycznym sprawy, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2024 r., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia przez Skarżącego odwołania od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku w sprawie skreślenia Skarżącego z listy radców prawnych (punkt 1) oraz stwierdziło uchybienie terminu do jego złożenia (punkt 2). W ocenie składu orzekającego, Organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanej uchwały. Proceduralną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło unormowanie art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przepis art. 59 określa właściwy organ w przedmiocie przywrócenia terminu i jego formę stanowiąc, iż następuje ono w formie postanowienia organu właściwego do rozpoznania odwołania. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. Jednocześnie jednakże kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać przy tym pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyroki NSA: z 28 lipca 2011 r., II OSK 1096/11; z 7 września 2010 r., I OSK 1459/09; z 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05). W skardze jednak nie wykazano, aby wskazane wyżej okoliczności wystąpiły. Przeszkoda taka, jak dla przykładu wyżej wymienione, ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia. Co istotne, ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o przywrócenie terminu. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania zaniedbanej czynności procesowej prowadzone jest na prośbę strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. Według Sądu, w kontrolowanej sprawie, Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie świadczy o tym, zdaniem Sądu, podniesiona we wniosku okoliczność zmiany miejsca zameldowania w dniu 18 października 2023 roku pod adresem "ul. [...] [...], K.", potwierdzona stosownym zaświadczeniem. Otóż zasadnie Organ odwoławczy wskazał na ciążący na Skarżącym, będącym radcą prawnym, obowiązek każdorazowego zawiadomienia właściwej rady okręgowej o zmianie adresu do doręczeń, aczkolwiek mylnie podając normującą tenże wymóg podstawę prawną, jako art. 9 ust. 3 u.r.p., podczas, gdy relewantnym przepisem w tym zakresie jest art. 8 ust. 3 wspomnianej ustawy. Otóż zgodnie w ww. przepisem: "Radca prawny jest obowiązany zawiadomić radę właściwej okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń. Radca prawny ma obowiązek niezwłocznie zawiadamiać o każdej zmianie tych danych. Pisma w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy wysyła się, ze skutkiem doręczenia, na adres dla doręczeń, o którym mowa w zdaniu pierwszym". Tymczasem z akt niniejszej sprawy jasno wynika, że aż do dnia 28 września 2023 roku Skarżący kierował swoje pisma do OIRP w K., wpisując na kopercie adres: "ul. [...], [...] Z." i, co istotne, jeszcze w dniu 28 października 2023 roku dorosły domownik odebrał kierowaną do Skarżącego przez Radę OIRP w K. korespondencję. Jednocześnie nie dochował on ciążącego na nim, w myśl przywołanego przepisu art. 8 ust. 3 u.r.p., obowiązku zawiadomienia właściwej rady (w K.) o zmianie danych adresowych. Co więcej, adnotacja poczyniona przez osobę doręczającą uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2023 roku, jasno świadczy o tym, że przesyłka ta została awizowana. Brak jakiejkolwiek wzmianki o nieaktualnym adresie Skarżącego, przy jednoczesnym zaniechaniu przez niego obowiązku powiadomienia Rady OIRP w K. o nowym adresie w K., uprawniał organy obu instancji do przyjęcia prawidłowości doręczenia ww. uchwały w przedmiocie skreślenia Skarżącego z listy radców prawnych pod dotychczasowym adresem w trybie art. 44 k.p.a. Na marginesie zauważyć należy, że adres ten, czyli "ul. [...], [...] Z." Skarżący podał w niniejszej skardze, jako adres do doręczeń, a także wpisał go na dwóch kopertach kierowanych do tutejszego Sądu w dniach 2 i 7 kwietnia 2024 roku. Celnie przy tym Prezydium KRRP zauważyło, że już sam fakt podjęcia przez Skarżącego działań mających na celu zmianę miejsca zameldowania, świadczy o zdolności do samodzielnego pokierowania, w okresie objętym zaświadczeniem lekarskim, swoim postępowaniem. Istotnie, skoro Skarżący był w stanie dokonać zmiany adresu zameldowania, to nie sposób uznać, że nie był w stanie równolegle zawiadomić o tym fakcie OIRP w K. Nadto złożył też w tym czasie samo odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pomimo więc, że przyczyna uchybienia terminu w postaci reemisji choroby i nasilenia depresji nie ustała, Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co wskazuje na to, że w kluczowym w realiach niniejszej sprawy okresie, potrafił pokierować swym postępowaniem. W stanie sprawy nie było zatem podstaw do uwzględnienia twierdzeń Strony, że to właśnie choroba stanowiła rzeczywistą przyczynę uchybienia terminu. Zauważyć należy, że samo powołanie się na chorobę nie czyni miarodajnym twierdzenia Skarżącego, że uchybienie terminu było przez niego niezawinione. Uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, ale nie oznacza, że można oprzeć się wyłącznie na samych twierdzeniach strony. Powołując się na nasilenie depresji, Skarżący winien był uprawdopodobnić, że stan chorobowy występował w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania oraz że był on tego rodzaju, że uniemożliwiał działanie z rozeznaniem. Z przedłożonego przez Skarżącego zaświadczenia lekarskiego nie wynika tymczasem, że nie był on zdolny do prowadzenia własnych spraw w terminie do wniesienia odwołania. Jak zatem widać, wskazana w zaświadczeniu lekarskim okoliczność zaostrzenia objawów depresji, powodująca po stronie Skarżącego niezdolność do pracy przez okres 3 miesięcy, nie skutkowała jednakże niemożnością podejmowania przez niego zwykłych czynności dnia codziennego, mających na celu zabezpieczenie swoich interesów. Uwzględniając zatem wskazane powyżej okoliczności oraz biorąc pod uwagę fakt, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu wykazując, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się w żaden sposób przezwyciężyć, Sąd uznał z przyczyn wskazanych wyżej, że w sprawie takie przeszkody nie zaistniały. Prawidłowo w tej sytuacji Prezydium KRRP w punkcie 2 skarżonej uchwały stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W takim stanie rzeczy, wydaną w sprawie uchwałę należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził przy tym takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.